Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 22 stycznia 2019 r. Burmistrz Miasta [...] zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy tym organem, a Burmistrzem Miasta i Gminy [...] przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy dotyczącej odpłatności za pobyt R.H. i P.H. w schronisku dla bezdomnych.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] oraz Gminno-Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] od czerwca 2018 r. analizują kwestię ustalenia, na którym z ośrodków spoczywa prawny obowiązek ponoszenia kosztów pobytu R.H. i jej syna P.H. w Schronisku dla Bezdomnych Kobiet i Mężczyzn w [...].
Następnie wnioskodawca wskazał, że Gminno-Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] odmówił ponoszenia opłat za pobyt R.H. i P.H., gdyż jego zdaniem cele życiowe ww. nie są skupione w Gminie [...]. Powołał się przy tym na treść art. 25 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu.
Uznając ww. za bezdomnych w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, Burmistrz Miasta [...] stoi natomiast na stanowisku, że właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały, zgodnie z art. 101 ust. 2 ustawy. Uzasadnione jest stąd obciążenie Gminy i Miasta [...] kosztami pobytu w schronisku i udzielonej pomocy finansowej dla państwa H., których to ww. Gmina odmawia ponoszenia.
Burmistrz Miasta i Gminy [...] w odpowiedzi na wniosek wniósł o jego odrzucenie, ewentualnie o oddalenie przedmiotowego wniosku.
W uzasadnieniu wskazał, że Burmistrz Miasta [...] wydał 2 stycznia 2019 r. decyzję w przedmiocie skierowania P.H., a wcześniej 1 października 2018 r. decyzję w przedmiocie skierowania P.H. i R.H. do schroniska dla bezdomnych. Skoro sprawy są załatwione ostatecznymi decyzjami to nie sposób twierdzić, że istnieje spór pomiędzy organami co do tego, który organ ma wydać decyzję.
Następnie wskazano, że Burmistrz Miasta [...] doręczał Burmistrzowi Miasta i Gminy [...] kopie wskazanych decyzji w celu uzyskania refundacji kosztów przyznanej pomocy i w tym zakresie rzeczywiście pomiędzy stronami istnieje spór z uwagi na odmowę refinansowania ze strony Miasta i Gminy [...], ale nie jest to spór o właściwość, ale spór natury cywilnoprawnej. Sprawa w tym zakresie jest więc sprawą cywilną w rozumieniu art. 1 k.p.c., a zatem wniosek jako niedopuszczalny powinien zostać odrzucony.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), zwanej dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Rozstrzygnięcie tego rodzaju sporu sprowadza się do wskazania organu właściwego do załatwienia sprawy w postępowaniu jurysdykcyjnym. W konsekwencji spór o właściwość może powstać wyłącznie na gruncie indywidualnej sprawy administracyjnej o stanie faktycznym przedstawionym w piśmie skierowanym do organu, która podlega władczemu rozstrzygnięciu organów administracji publicznej, w szczególności w drodze decyzji administracyjnej.
Należy zauważyć, że Burmistrz Miasta [...] wystąpił z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość nie w ramach indywidualnej sprawy administracyjnej, ale w związku z domaganiem się zwrotu poniesionych kosztów od innego organu, tj. Burmistrza Miasta i Gminy [...], który w jego ocenie jest zobowiązany do poniesienia kosztów świadczeń udzielonych beneficjentom. Wskazać należy, że tego rodzaju rozliczenie jest kwestią wtórną wobec przyznanego świadczenia i nie ma charakteru sprawy administracyjnej rozstrzyganej decyzją administracyjną (por. postanowienie NSA z dnia 18 czerwca 2008 r., sygn. akt I OW 55/08; postanowienie NSA z dnia 3 grudnia 2013 r., sygn. akt I OW 248/13).
W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie spór o właściwość między organami nie występuje. W istocie dotyczy on bowiem wyłącznie kwestii związanej ze zwrotem wydatków poniesionych w związku z przyznanymi stronie świadczeniami. Zagadnienie dotyczące zwrotu wydatków zostało przez ustawodawcę uregulowane w art. 101 ust. 7 u.p.s. Zgodnie z tym przepisem, gmina właściwa ze względu na miejsce zamieszkania albo na ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały jest obowiązana do zwrotu wydatków gminie, która przyznała świadczenia w miejscu pobytu. Z powołanego przepisu nie wynika, aby zwrot wydatków gminie podlegał rozstrzygnięciu w formie decyzji administracyjnej. W orzecznictwie przyjmuje się, że rozliczenia między gminami następujące na podstawie art. 101 ust. 7 u.p.s. nie są załatwiane w formie decyzji administracyjnej, tym samym nie można mówić o wystąpieniu w tych sprawach sporu o właściwość w rozumieniu art. 22 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis art. 101 ust. 7 u.p.s. nie odnosi się bowiem do organów gmin i nie wyposaża ich w kompetencję do wydania decyzji, lecz do samych gmin. Dotyczy zatem relacji majątkowej między dwiema osobami prawnymi przybierającej postać stosunku zobowiązaniowego, w ramach którego jednej osobie przysługuje roszczenie wobec drugiej o zapłatę określonej kwoty pieniężnej. Odmienną kwestią pozostaje fakt, że ten stosunek jest uwarunkowany wcześniejszym rozstrzygnięciem o charakterze administracyjnym, określającym kwotę podlegającą zwrotowi. Spór o zwrot wydatków stanowi sprawę cywilną należącą do właściwości sądu powszechnego, która nie może być załatwiona w drodze decyzji lub innego aktu administracyjnego (por. postanowienia NSA z dnia: 28 lutego 2007 r., sygn. akt I OW 73/06; 22 grudnia 2008 r., sygn. akt I OW 97/08; 1 czerwca 2010 r., sygn. akt I OW 75/10; 8 lutego 2012 r., sygn. akt I OW 201/11; 22 września 2016 r., sygn. akt I OW 104/16; 14 grudnia 2017 r., sygn. akt I OW 154/17).
Z tego względu uznać należy, że wniosek, który ma na celu merytoryczne rozstrzygnięcie kwestii spornej, a nie wyznaczenie organu właściwego do rozpatrzenia indywidualnej sprawy administracyjnej, nie dotyczy sporu o właściwość w rozumieniu art. 4 P.p.s.a. i jako niedopuszczalny podlega odrzuceniu.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 w zw. z art. 15 § 2, art. 64 § 3 i art. 193 P.p.s.a. orzekł, jak w pkt 1 sentencji postanowienia. O zwrocie uiszczonego wpisu sądowego od wniosku Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 w zw. z art. 64 § P p.p.s.a.