Uzasadnienie
I OW 192/12
Prezydent Miasta Sosnowca, reprezentowany przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwrócił się o rozstrzygnięcie sporu o właściwość. Spór ten powstał pomiędzy Prezydentem Miasta Sosnowca, a Prezydentem Miasta Wrocławia w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej. W uzasadnieniu wniosku podano, że pismem z dnia 28 czerwca 2012 r. Dział Pomocy Instytucjonalnej MOPS we Wrocławiu przekazał według właściwości do MOPS w Sosnowcu, wniosek Z. K. o skierowanie jej do domu opieki społecznej. Jak wynika z wywiadu środowiskowego dołączonego we wniosku, Z. K. choć jest zameldowana na stale w Sosnowcu to od sierpnia 2011 r. mieszka we Wrocławiu u swojej siostry i jej męża, u których ma oparcie i pomoc.
Zdaniem Prezydenta Miasta Sosnowca zgodnie z art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej właściwość podmiotu do udzielenia świadczeń pomocy społecznej ustala się według miejsca zamieszkania, które nie jest tożsame z miejscem zameldowania. Z. K. od roku zamieszkuje we Wrocławiu, gdzie mieści się jej centrum życiowe, a zatem to Wrocław jest gminą, która powinna rozstrzygnąć wniosek o umieszczenie jej w domu opieki społecznej.
Prezydent Wrocławia, reprezentowany przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we Wrocławiu w odpowiedzi na wniosek z dnia 14 listopada 2012 r., stwierdził, że właściwym do rozpoznania sprawy podania jest Prezydent Miasta Sosnowca. Zdaniem organu fakt przebywania Z. K. we Wrocławiu w mieszkaniu siostry nie oznacza, że Wrocław jest jej miejscem zamieszkania. Pobyt jej ma charakter tymczasowy o czym świadczy fakt, że jej emerytura jest przekazywana na adres zamieszkania w Sosnowcu, a we Wrocławiu nie ma nawet meldunku czasowego. Nadto we wszystkich oświadczeniach wskazuje na Sosnowiec, jako miejsce swojego zamieszkania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sądy administracyjne, zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej: P.p.s.a.), rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Zgodnie natomiast z art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory, o których mowa w ww. art. 4 P.p.s.a.
W przedmiotowej sprawie spór o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Sosnowca, a Prezydentem Miasta Wrocławia dotyczył skierowania Z. K. do domu pomocy społecznej. Zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362, ze zm.) decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. W myśl zaś art. 101 ust. 1 powołanej ustawy właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Tym samym rozstrzygnięcie powyższego sporu wymagało ustalenia miejsca zamieszkania Z. K. Ustawa o pomocy społecznej nie zawiera definicji pojęcia "miejsce zamieszkania", a więc należy przyjąć ogólną definicję tego terminu, zawartą w art. 25 K.c., zgodnie z którą miejscem zamieszkania jest miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. Na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się zatem dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym i wola (zamiar) stałego pobytu. Należy tu zauważyć, że wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli (nie jest czynnością prawną). Wystarczy, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby, polegającego na ześrodkowaniu swojej aktywności życiowej w określonej miejscowości (postanowienie NSA z dnia 10 lutego 2009 r., sygn. akt I OW 164/08).
Podkreślić również należy, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Przepis ten statuuje cele pomocy społecznej. Podstawowym celem tej działalności organów administracji publicznej jest pomoc osobom lub rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji życiowej, której nie mogą samodzielnie lub z pomocą najbliższej rodziny przezwyciężyć. Określając zatem organ wykonujący zadania z zakresu pomocy społecznej dla określonej osoby, należy mieć na względzie także to, aby pomoc została skierowana do osoby jak najszybciej i w miejscu, w którym uzyskanie tej pomocy może przynieść wsparcie dla osoby ubiegającej się świadczenie.
Przechodząc na grunt rozpatrywanej sprawy podnieść należy, że materiał dowodowy wskazuje, iż Z. K. od sierpnia 2011 r. stale zamieszkuje we Wrocławiu.
Strona od roku jest osobą niesamodzielną, która po przebytej operacji nie może przede wszystkim ze względu na ograniczenia w możliwości poruszania się, prowadzić jednoosobowo gospodarstwa domowego. Stąd decyzja o zamieszkaniu w mieszkaniu siostry, która wraz z mężem sprawuje nad nią opiekę. Z. K leczy się u lekarza pierwszego kontaktu we Wrocławiu. Sam fakt zameldowania w Sosnowcu, posiadania w tym mieście mieszkania, czy wreszcie kierowania do tego miasta emerytury nie wskazuje, że strona pozostaje tam z zamiarem stałego pobytu. Oczywistym jest, że ze względu na swój stan zdrowia Z. K. nie może przebywać w miejscu zameldowania. Należy także podkreślić, że ze względu na cele pomocy społecznej sformułowane we wspominanym art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej szybka i skuteczna pomoc może być udzielona stronie właśnie we Wrocławiu.
Z uwagi na powyższe należy przyjąć, że miasto Wrocław jest centrum życiowym zainteresowanej, ponieważ to w tej miejscowości przebywa ona z zamiarem stałego pobytu (art. 25 K.c.).
W myśl art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, a więc należało uznać, że organem właściwym w sprawie rozpoznania wniosku Z. K. jest Prezydent Miasta Wrocławia.
Biorąc powyższe pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 P.p.s.a. oraz art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, orzekł jak w sentencji.