Uzasadnienie
Wójt Gminy Werbkowice pismem z dnia 20 grudnia 2022 r. wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość zaistniałego między tym organem a Wójtem Gminy Lesznowola w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Lesznowoli przekazał Gminnemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w Werbkowicach, jako organowi właściwemu do jego rozpoznania, wniosek B.S.
o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego z dnia 22 sierpnia 2022 r.
Przekazując powyższy wniosek, Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Lesznowoli kierował się normą art. 23 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 615 ze zm.; powoływanej dalej jako "u.ś.r."), zgodnie z którym wniosek o zasiłek pielęgnacyjny składa się ze względu na miejsce zamieszkania wnioskodawcy. B.S. w przedmiotowym wniosku wskazał, że jest on osobą bezdomną nieposiadającą adresu zamieszkania, a jego ostatnie miejsce zameldowania znajdowało się na terenie Gminy Werbkowice.
Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Werbkowicach przekazał ponownie dokumentację dotyczącą zasiłku pielęgnacyjnego do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Lesznowoli wskazując, iż w związku z ustaleniem aktualnego miejsca zamieszkania B.S. przy ul. (...) w M., to właśnie Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Lesznowoli jest organem właściwym do rozpatrzenia wniosku.
Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Lesznowoli przekazał ponownie przedmiotowy wniosek Gminnemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w Werbkowicach celem jego rozpatrzenia, podnosząc, że wniosek o zasiłek pielęgnacyjny składa się ze względu na miejsce zamieszkania wnioskodawcy, jednakże biorąc pod uwagę brak możliwości ustalenia takiego miejsca zamieszkania lub jego brak, miejscem tym powinno być miejsce ostatniego zamieszkania.
Wójt Gminy Werbkowice wskazał, iż Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Lesznowoli ustalił aktualne miejsce zamieszkania B.S. pod adresem przy ul. (...) w M. co wynika z kierowanego na ten adres wezwania wyżej wymienionego do usunięcia braków formalnych pisma.
W ocenie organu okoliczności sprawy wskazują, że organem właściwym do wydania decyzji o ustaleniu prawa do zasiłku pielęgnacyjnego jest Wójt Gminy Lesznowola zgodnie z art. 23 ust. 2 u.ś.r.
W odpowiedzi, Wójt Gminy Lesznowola podniósł, że B.S. jest osobą bezdomną, nie posiadającą miejsca zamieszkania. W związku z powyższym odniesiono się do definicji osoby bezdomnej uregulowanej w art. 6 ust. 8 ustawy z dnia 12 marca 20004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r., poz. 2238; powoływanej dalej jako "u.p.s."), a także wyroku NSA z 1 grudnia 2020 r., I OW 143/20, w którym poddano powyższą definicję analizie.
Wójt Gminy Lesznowola wskazał, iż w czasie składania wniosku o zasiłek pielęgnacyjny B.S. przebywał na terenie Gminy Lesznowola w pustostanie znajdującym się w miejscowości M. Z oświadczenia przekazanego pracownikowi ośrodka przyjmującemu wniosek wskazał, że przebywa także na terenie Dzielnicy Ursynów Miasta Warszawy. Na podstawie złożonego wniosku ustalono, że ostatnie miejsce zameldowania wyżej wymienionego znajduje się na terenie Gminy Werbkowice.
Organ wskazał, że z uwagi na brak miejsca zamieszkania wnioskodawcy w sprawach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych właściwymi przepisami są przepisy ustawy o pomocy społecznej. W związku z powyższym organ powołał się na art. 101 ust. 2 u.p.s., zgodnie z którym w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Tym samym wniesiono o wskazanie Wójta Gminy Werbkowice jako organ właściwym do realizacji świadczeń rodzinnych dla B.S.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259; powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
Spór o właściwość ma miejsce wtedy, gdy rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów administracji publicznej zachodzi w odniesieniu do rozpoznania i rozstrzygnięcia tej samej sprawy, którą zajmują się dwa organy administracji publicznej (spór pozytywny), lub której organy administracji publicznej odmawiają przyjęcia do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, powołując się na brak podstaw do ustalenia swej właściwości (spór negatywny). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 2 pkt 2 u.ś.r. zasiłek pielęgnacyjny jest świadczeniem rodzinnym.
Z kolei w myśl art. 25 ust. 5 u.ś.r. w przypadku powzięcia informacji o zmianie miejsca zamieszkania osoby, której przyznano świadczenia rodzinne, dotychczasowy organ właściwy przekazuje wydaną decyzję wraz z aktami sprawy organowi właściwemu ze względu na nowe miejsce zamieszkania w celu jej dalszej realizacji. Organ właściwy ze względu na nowe miejsce zamieszkania realizuje otrzymaną decyzję bez konieczności wydawania kolejnej decyzji oraz jest właściwy do jej uchylenia, zmiany oraz do ustalania i dochodzenia świadczeń nienależnie pobranych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego stanowią inaczej, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń.
Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w tej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość między Wójtem Gminy Werbkowice a Wójtem Gminy Lesznowola w przedmiocie wskazania organu właściwego do wypłaty zasiłku pielęgnacyjnego.
Na podstawie art. 3 pkt 11 u.ś.r. organem właściwym w sprawach w niej regulowanych jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie rodzinne lub otrzymującej świadczenie rodzinne.
W niniejszej sprawie kluczowe jest to, że zgodnie z art. 20 ust. 1 u.ś.r. zadania w zakresie świadczeń rodzinnych są realizowane przez organ właściwy jako zadanie zlecone z zakresu administracji rządowej.
Pozostające w sporze organy mają siedziby w różnych województwach: Gmina Werbkowice leży w województwie lubelskim, a Gmina Lesznowola w województwie mazowieckim. Mając zatem na uwadze, że gminy, których organy pozostają w sporze wchodzą w skład różnych województw, oraz że sprawa, której dotyczy przedmiotowy spór, należy do zadań gminy z zakresu administracji rządowej, stwierdzić trzeba, że właściwym do rozstrzygnięcia sporu jest – zgodnie z treścią art. 22 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) – minister właściwy do spraw administracji publicznej. Obecnie organem właściwym do spraw administracji publicznej jest, na podstawie art. 6 ustawy z 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz. U. z 2021 r., poz. 1893 ze zm.), Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji.
Z tych powodów, w świetle przytoczonych wyżej przepisów prawa, Naczelny Sąd Administracyjny nie jest właściwy do rozstrzygnięcia niniejszego sporu.
W związku z powyższym wniosek Wójta Gminy Werbkowice skierowany do Naczelnego Sądu Administracyjnego jako niedopuszczalny podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 15 § 2 i art. 64 § 3 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.
Skoro w niniejszej sprawie wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość podlegał odrzuceniu, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 w zw. z art. 15 § 2 i art. 64 § 3 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 2 sentencji postanowienia