Uzasadnienie
Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...], działający z upoważnienia Prezydenta Miasta [...], wnioskiem z dnia 27 czerwca 2017 r. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta [...] a Wójtem Gminy [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku J.P. o skierowanie do domu pomocy społecznej.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że J.P. podaniem z dnia 5 kwietnia 2017r. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...] o skierowanie jej do domu pomocy społecznej. W toku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że J.P. jest osobą starszą, schorowaną i wymagającą opieki innych osób. Zameldowana jest na pobyt stały w miejscowości U. gmina D. Od marca 2017 r. przebywa jednak w [...] w Domu Zakonnym Sióstr Urszulanek SJK. Do placówki tej trafiła, gdyż córka, która dotychczas się nią opiekowała została hospitalizowana, a J.P. z uwagi na liczne schorzenia i niepełnosprawność nie mogła sama mieszkać w U. MOPR w [...] przy piśmie z dnia 19 kwietnia 2017 r. przekazał podanie J.P. celem rozpatrzenia zgodnie z właściwością do Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]. Zawiadomieniem z dnia 17 maja 2017 r. OPS w [...] zwrócił podanie J.P. do MOPR w [...], wskazując, że zainteresowana od dłuższego czasu mieszka w P. Poza tym chciałaby być umieszczona w domu pomocy społecznej na terenie P., gdyż umożliwi to jej utrzymywanie bliskich kontaktów z dziećmi. Ponadto MOPR w [...] przyznał J.P. pomoc w formie usług opiekuńczych. Skoro zatem obecnie centrum życiowe J.P. koncentruje się na terenie P., to właściwym w sprawie jest MOPR w [...].
We wniosku o rozstrzygnięcie sporu Dyrektor MOPR w [...] wskazał, że J.P. ma zapewnione prawo dożywotniego zamieszkania w U. Zainteresowana ponadto nie zadeklarowała jakoby miejscem stałego pobytu było miasto P. Nie deklarują tego również dorosłe dzieci J.P. Dodatkowo podniesiono, że korzystanie z gościny w Zgromadzeniu Sióstr Urszulanek nie może być traktowane jako zamieszkanie w lokalu mieszkalnym. Dlatego za organ właściwy do rozpatrzenia wniosku J.P. powinno uznać się Wójta Gminy [...].
W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu Kierownik OPS w [...], działający z upoważnienia Wójta Gminy [...], wniósł o wskazanie Prezydenta Miasta [...] do załatwienia wniosku J.P. Jednocześnie podniósł, że z uzyskanej z Urzędu Gminy [...] Ewidencji Ludności wynika, że J.P. została od dnia 30 marca 2017 r. do dnia 30 marca 2022 r. zameldowana na pobyt czasowy w P. Ponadto zainteresowana złożyła oświadczenie, w którym domaga się umieszczenia jej w domu pomocy społecznej najbliżej swojego aktualnego miejsca zamieszkania. Powyższe oznacza, że aktualna i planowana aktywność życiowa J.P. koncentruje się w P. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. - dalej jako: "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór o właściwość ma miejsce wtedy, gdy rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów administracji publicznej zachodzi w odniesieniu do rozpoznania i rozstrzygnięcia tej samej sprawy, którą zajmują się dwa organy administracji publicznej (spór pozytywny) lub której organy administracji publicznej odmawiają przyjęcia do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, powołując się na brak podstaw do ustalenia swej właściwości (spór negatywny).
Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).
W niniejszej sprawie spór, jaki zaistniał pomiędzy Prezydentem Miasta [...] a Wójtem Gminy [...], jest sporem negatywnym, gdyż żaden z tych organów nie uznaje się za właściwy do rozpoznania wniosku J.P. o skierowanie jej do domu pomocy społecznej.
Przystępując do rozpoznania tego sporu, wskazać należy, iż stosownie do treści art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2017 r., poz. 1769 ze zm. - dalej jako "u.p.s.") osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w życiu codziennym, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w takiej placówce wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1 u.p.s.).
Dla rozpoznania zaistniałego w niniejszej sprawie sporu o właściwość istotne znaczenie ma treść art. 101 ust. 1 u.p.s. Zgodnie z tym przepisem właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.
Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania". Dlatego też, wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, uwzględnić należy na regulację zawartą w przepisach ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny. Zgodnie z art. 25 k.c. miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Ustalenie tego zamiaru winno być oparte o kryteria zobiektywizowane (postanowienie NSA z 14 maja 2009 r., I OW 23/09). Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli (nie jest czynnością prawną). Wystarczy, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby polegającego na ześrodkowaniu jej aktywności życiowej w określonej miejscowości (postanowienie NSA z 10 lutego 2009 r., I OW 164/08). Na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się zatem dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym i wola (zamiar) stałego pobytu (S. Nitecki: Pomoc społeczna procedury i tryb przyznawania świadczeń, wyd. 2, Wrocław 2010 s. 54).
Z akt sprawy wynika, że J.P. zamieszkiwała oraz była i nadal jest zameldowana na pobyt stały w U. gmina D. Z miejscowości tej jednak wymieniona wyprowadziła się z uwagi na stan zdrowia i potrzebę zapewnienia jej opieki innych osób. Obecnie zamieszkuje w Domu Zakonnym Sióstr Urszulanek w [...]. W placówce tej służbę zakonną pełni jej córka, z którą utrzymuje bliski kontakt. Z tych również względów ubiega się o skierowanie do domu pomocy społecznej na terenie P. Z niebudzącej wątpliwości sytuacji zainteresowanej wynika zatem, że obecnie miejscem aktualnego pobytu J.P. jest P. oraz że w miejscowości tej skoncentrowana jest aktywność życiowa strony. P. w przypadku J.P. spełnia zatem przesłanki miejsca jej zamieszkania w rozumieniu art. 101 ust. 1 u.p.s. w zw. z art. 25 k.c. W konsekwencji przyjąć należy, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku J.P. o skierowanie do domu pomocy społecznej jest Prezydent Miasta [...].
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.