Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 26 października 2012 r. (data stempla pocztowego) Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w D., działając z upoważnienia Burmistrza D. wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Burmistrzem C. w sprawie rozpoznania wniosku T. T. W uzasadnieniu organ wskazał na następujący stan sprawy: dnia 25 września 2012 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej w D. wpłynął wniosek wraz z wywiadem środowiskowym przeprowadzonym w dniu 30 sierpnia 2012 r. przez Ośrodek Pomocy Społecznej w C. dotyczący wniosku o pomoc w formie świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na okres 90 dni.
Organ podał, że z wywiadu środowiskowego wynika, iż T. T. przebywał w Ośrodku Rehabilitacyjnym dla Uzależnionych od Substancji Psychoaktywnych w C. przy ul. [...] od dnia 8 listopada 2011 r. do dnia 2 września 2012 r. Ostatni meldunek stały miał na Os. [...] w D. Podano, że w dniu 9 października 2012 r. pracownik socjalny Ośrodka Pomocy Społecznej w D. nawiązał kontakt z matką T. T. – E. T. – która poinformowała, iż nie zna miejsca pobytu syna. Organ uznał zatem, że bezspornym jest fakt, iż T. T. w okresie 2 lat nieprzerwanie przebywał na terenie C., a obecnie nie można nawiązać z nim żadnego kontaktu, a przez to ustalić miejsca jego zamieszkania.
Organ wskazał, że zgodnie z art. 54 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r., Nr 164, poz. 1027 z późn. zm.), dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy, jest decyzja wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy, potwierdzająca to prawo.
Zdaniem organu, z uwagi na okoliczność, iż ostatnim miejscem pobytu T. T. były C., nadto placówka medyczna, w której przebywał także znajduje się na terenie C., uznać należy, że Burmistrz D. nie jest organem właściwym do rozpatrzenia sprawy.
Wskazano, że zgodnie z art. 21-23 K.p.a. właściwość organu ustala się według miejsca zamieszkania (siedziby) w kraju, a w braku zamieszkania w kraju - według miejsca pobytu strony lub jednej ze stron; jeżeli żadna ze stron nie ma w kraju zamieszkania (siedziby) lub pobytu – według miejsca ostatniego ich zamieszkania (siedziby) lub pobytu w kraju. Dopiero, gdy i to kryterium nie znajduje zastosowania, zasadnym jest odwołanie się do regulacji zawartej w art. 21 § 2 K.p.a., zgodnie z którą "jeżeli nie można ustalić właściwości miejscowej w sposób wskazany w § 1, sprawa należy co organu właściwego dla miejsca, w którym nastąpiło zdarzenie powodujące wszczęcie postępowania". W tym przypadku jest to miasto, w którym funkcjonuje placówka medyczna, a nie miejscowość, na terenie której osoba chora kiedyś była zameldowana.
Dlatego też zdaniem Ośrodka Pomocy Społecznej w D., organem właściwym do wydania decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń z NFZ jest Burmistrz miasta C. W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygniecie sporu o właściwość, Burmistrz C. wskazał, że T. T. od dnia 18 listopada 2011 r. do dnia 2 września 2012 r. był pacjentem Ośrodka Rehabilitacyjnego dla Uzależnionych od Substancji Psychoaktywnych "[...]" w C. Wskazano, ze zgodnie z ustawą o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. z 2005r., Nr 179, poz. 1485.), leczenie w tym ośrodku jest finansowane z budżetu państwa i pacjenci korzystają z bezpłatnej opieki zdrowotnej. W związku z tym nie można zastosować kryterium miejsca zdarzenia prawnego, ponieważ od pacjenta ośrodka nie wymaga się potwierdzenia ubezpieczenia zdrowotnego.
Organ zwrócił uwagę, że z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez pracownika Ośrodka Pomocy Społecznej w C. wynika, że T. T. lecząc się w tym ośrodku korzystał z zasiłku okresowego realizowanego przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej D. oraz był objęty ubezpieczeniem zdrowotnym na podstawie decyzji Burmistrza D. w okresie od dnia 31 maja 2012 r. do dnia 28 sierpnia 2012 r. Decyzję wydał Burmistrz gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy na podstawie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Podano, że w dniu 28 sierpnia 2012 r. T. T. ponownie złożył wniosek o objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym, zaś w dniu 30 sierpnia 2012 r. przeprowadzono aktualizację wywiadu środowiskowego. W dniu 4 września 2012r. pracownik socjalny opatrzył wywiad adnotacją, iż T. T. w dniu 2 września 2012 r. opuścił ośrodek. Zgodnie z aktualnym zaświadczeniem nie wrócił do ośrodka w C. Burmistrz C. wskazał, że dokumentem potwierdzającym prawo osoby nieubezpieczonej do świadczeń zdrowotnych jest decyzja wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania pacjenta. Zgodnie zaś z art. 25 Kodeksu cywilnego, miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, u której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. T. T. poddając się leczeniu u ośrodku od dnia 18 listopada 2011 r. do dnia 2 września 2012 r. przebywał w C., które nie mogą być uznane za miejsce jego zamieszkania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 powołanej ustawy należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, niemające wspólnego organu wyższego stopnia, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny)
W niniejszej sprawie wystąpił spór negatywny o właściwość pomiędzy Burmistrzem D., a Burmistrzem C., którego istotą jest ustalenie organu właściwego do wydania decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie art. 54 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.). Według art. 54 ust. 1 właściwym miejscowo do wydania decyzji w tego rodzaju sprawach jest wójt (burmistrz, prezydent) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy. Podstawą do ustalenia właściwości miejscowej jest zatem miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy.
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania", zatem pojęcie to należy pojmować zgodnie z ogólną definicją tego terminu, zawartą w art. 25 k.c. Zgodnie z tym przepisem, miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której określona osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. Nie jest przy tym istotne, czy jest ona w tym miejscu zameldowana, gdyż meldunek stanowi tylko spełnienie administracyjnego obowiązku ewidencji ludności i nie zawsze jest zgodny z określonym de facto miejscem zamieszkania.
Zatem, w świetle powołanego przepisu o miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu), przy czym przesłanki te muszą wystąpić łącznie. Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli (nie jest czynnością prawną). O ile ustalenie pierwszej przesłanki nie nastręcza trudności, o tyle przy ustalaniu "zamiaru stałego pobytu" mogą decydować różnorakie okoliczności. W judykaturze przyjmuje się, że o zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej, w której aktualnie koncentruje się jej życiowa działalność.
W rozpoznawanej sprawie świadczeniobiorcą jest T.T.
Z akt sprawy wynika, że ostatnim jego miejscem zarówno zameldowania na pobyt stały, jak i zamieszkania był D., Os. [...]. Tam mieszkał wraz z matką, która poinformowała pracownika socjalnego Ośrodka Pomocy Społecznej, że nie wie, gdzie obecnie przebywa jej syn. Z akt sprawy wynika także, iż T. T. od dnia 8 listopada 2011 r. był pacjentem Ośrodka Rehabilitacyjnego dla Uzależnionych od Substancji Psychoaktywnych w C. W dniu 2 września 2012 r. jednak opuścił tenże ośrodek i od tego dnia nie przebywa już w placówce.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego fakt, iż T. T. przebywał na leczeniu we wskazanym wyżej ośrodku w C., nie czyni z tej miejscowości centrum jego życiowej działalności, wobec czego nie można jej uznać za jego miejsce zamieszkania. Miejsce bowiem, w którym "świadczeniobiorca" przebywa na terapii odwykowej, nie stanowi podstawy do ustalenia właściwości miejscowej organu.
Wielokrotnie już Naczelny Sąd Administracyjny wyrażał niekwestionowany pogląd, iż o stałym pobycie danej osoby na terenie określonej miejscowości decyduje przede wszystkim takie przebywanie, które ma cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowy interesów. Ze stanu faktycznego niniejszej sprawy bezspornie wynika, iż T. T. jest osobą, która wymaga opieki, uzależnioną od substancji psychoaktywnych. Wobec tego ze względu na swój stan zdrowia może przebywać okresowo w różnych miejscach, jednak cały czas ma możliwość powrotu do stałego miejsca zamieszkania, w którym nadal przebywa jego matka, to jest do D. To tam zamieszkiwał przed pobytem w Ośrodku Rehabilitacyjnym dla Uzależnionych od Substancji Psychoaktywnych, koncentrując tam wszelkie swoje interesy życiowe. Tam również korzystał ze świadczeń pomocy społecznej – zasiłku okresowego otrzymywanego z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. Zatem to D. ma docelowo stanowić jego centrum życiowe.
Wobec tego uznać należy, że organem właściwym do wydania decyzji na podstawie art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych jest Burmistrz D. jako organ właściwy dla miejsca zamieszkania T. T. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), postanowił, jak w sentencji.