Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 23 października 2012 r. Wójt Gminy Kiernozia wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Wójtem Gminy Sanniki w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku M. K. o przyznanie świadczeń rodzinnych.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że życie M. K. i jej rodziny jest głównie związane z Gminą Sanniki, zatem nie można stwierdzić, że jej pobyt na terenie gminy Kiernozia jest z zamiarem stałego pobytu.
W szczególności Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Kiernozi wziął pod uwagę następujące udokumentowane fakty:
- wnioskodawczyni jest zameldowana w miejscowości L., gm. Sanniki, a chwilowo przebywa w miejscowości W., gm. Kiernozia, gdzie wynajmuje budynek mieszkalny, nie posiada jednak na tę okoliczność umowy najmu;
- jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku w Powiatowym Urzędzie Pracy w G. woj. mazowieckie;
- Powiatowy Urząd Pracy w G. skierował ww. do wykonywania prac społecznie użytecznych w okresie od maja do października 2012 r., które wykonuje na terenie Gminy Sanniki;
- dzieci: A. K., Z. K., K. K. uczęszczają do Szkoły Podstawowej w O. gm. Sanniki, natomiast syn F. K. uczęszcza do Przedszkola Samorządowego w O. gm. Sanniki;
- rodzina K. korzysta z pomocy medycznej lekarza rodzinnego Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w S.;
- wniosek o ustalenie prawa do zasiłków rodzinnych i dodatków do zasiłku rodzinnego na okres zasiłkowy 2012/2013 został złożony do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Sannikach.
W odpowiedzi na ww. wniosek Wójt Gminy Sanniki wskazał m. in., że M. K. od grudnia 2011 r. wraz z dziećmi zamieszkuje w miejscowości W. i właśnie ta miejscowość jest ośrodkiem aktywności życiowej rodziny gdyż nie ma zamiaru wracać do miejsca zameldowania w L. W tym miejscu zamieszkania M. K. odwiedzał pracownik socjalny z GOPS w Kiernozi, gdzie przeprowadzał wywiady środowiskowe w dniach 20 stycznia 2012 r., 12 września 2012r. i 17 października 2012 r.
Uczęszczanie dzieci do szkoły w O., korzystanie z usług medycznych w Sannikach, wykonywanie prac społeczno - użytecznych w O. nie może mieć wpływu na ustalenie faktycznego miejsca zamieszkania rodziny. W przypadku rodziny M. K. należy rozróżnić pojęcie miejsca zamieszkania jako pojęcie cywilistyczne od pojęcia zameldowanie w miejscu pobytu stałego lub czasowego jako czynność z zakresu prawa administracyjnego. W ocenie organu istotny jest zarówno fakt fizycznego przebywania w danej miejscowości jak i wola przebywania w niej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, niemające wspólnego organu wyższego stopnia, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny).
W realiach sprawy wystąpił spór negatywny o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy Kiernozia, a Wójtem Gminy Sanniki dotyczący ustalenia organu właściwego do rozpoznania wniosku o przyznanie świadczeń rodzinnych.
Dla rozpoznania sporu o właściwość organu zobowiązanego do załatwienia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego podstawowe znaczenie ma prawidłowe ustalenie miejsca zamieszkania wnioskodawcy. Właściwość organu w tych sprawach reguluje przepis art. 23 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), ustalający, jako właściwy do przyjęcia wniosku urząd gminy lub miasta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Z kolei zgodnie z przepisem art. 3 pkt 11 ustawy o świadczeniach rodzinnych organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o przyznanie świadczenia rodzinnego jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie rodzinne lub otrzymującej świadczenie rodzinne.
Ustawa o świadczeniach rodzinnych nie definiuje w jaki sposób należy rozumieć "miejsce zamieszkania", co oznacza, że pojęcie to należy pojmować zgodnie z ogólną definicją tego terminu, zawartą w przepisach Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 25 k.c. miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której określona osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. Nie jest przy tym istotne, czy jest ona w tym miejscu zameldowana, gdyż meldunek stanowi tylko spełnienie administracyjnego obowiązku ewidencji ludności i nie zawsze jest zgodny z określonym de facto miejscem zamieszkania. Na prawną konstrukcję "miejsca zamieszkania" składają się: rzeczywiste przebywanie w pewnej miejscowości w sensie fizycznym i wola, zamiar stałego pobytu. O zamieszkiwaniu w jakiejś miejscowości można, więc mówić wówczas, gdy występujące okoliczności pozwolą przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest obecnie głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej, w której aktualnie koncentruje się jej życiowe centrum (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2009 r., sygn. akt I OW 164/08).
Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy uznać, że aktualnym miejscem zamieszkania M. K. jest miejscowość W. Wprawdzie wnioskodawczyni jest zameldowana na pobyt stały w L., lecz miejscowość W. jest ośrodkiem jej aktywności życiowej i tam obecnie koncentrują się jej sprawy życiowe (rodzinne). Nie ma przy tym znaczenia, że M. K. korzystała z usług medycznych lekarza rodzinnego w S., a jej dzieci uczęszczają do szkoły i przedszkola w O. Jak wynika bowiem ze znajdującego się w aktach sprawy oświadczenia zainteresowanej z dnia 15 listopada 2012 r., zamieszkuje ona w miejscowości W., gdzie ma zameldowanie na pobyt czasowy. Do miejsca zameldowania w L. nie ma zamiaru wracać ze względu na sytuację rodzinną i warunki mieszkaniowe w dawnym miejscu zamieszkania.
Biorąc pod uwagę, że dla przyjęcia zamieszkiwania danej osoby w określonej miejscowości konieczne jest ustalenie występowania łącznie dwóch przesłanek zewnętrznej (faktu przebywania) i wewnętrznej (zamiaru stałego pobytu) stwierdzić należy, że to Wójt Gminy Kiernozia jest właściwy do wydania decyzji o przyznaniu M. K. świadczeń rodzinnych.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.