Uzasadnienie
Burmistrz Miasta i Gminy w N. nad N. zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy nim a Gminą P. Dyrektorem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. w sprawie udzielenia pomocy finansowej ze środków pomocy społecznej M. Ż., przebywającemu obecnie w Wielkopolskim Centrum Pomocy Bliźniemu [...] w P. i "przekazanie wniosku strony wraz z zebranymi w sprawie dokumentami Gminie N. nad N. Miejsko-Gminnemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej."
W uzasadnieniu wniosku podał, że postanowieniem z dnia [...] listopada 2007r. nr [...] Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. uznał się za organ niewłaściwy w sprawie udzielenia M. Ż., przebywającemu w [...] Centrum Pomocy Bliźniemu [...] w P., świadczeń z pomocy społecznej i wniosek wraz ze zgromadzoną dokumentacją przekazał do załatwienia Gminie N. nad N. Miejsko-Gminnemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej jako organowi właściwemu. Z rodzinnego wywiadu środowiskowego wynika, że M. Ż. jest osobą bezdomną, aktualnie przebywającą w Centrum Pomocy Bliźniemu [...] w P., a ostatnim miejscem jego zameldowania jest N. nad N.. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w P. uznając się za organ niewłaściwy w sprawie udzielenia świadczenia z pomocy społecznej stronie, powołał się na art. 101 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), zgodnie z którym: w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały i sprawę przekazał Miejsko-Gminnemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej N. nad N..
Zdaniem Gminy N. nad N. stanowisko Zastępcy Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. jest niewłaściwe, ponieważ przepis art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej wyraźnie określa, że w sprawach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki, właściwą miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. Natomiast, zgodnie z art. 101 ust. 7 ustawy, gmina właściwa ze względu na miejsce zamieszkania albo na ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały jest obowiązana do zwrotu wydatków gminie, która przyznała świadczenia w miejscu pobytu. Ustalenia rodzinnego wywiadu środowiskowego wskazują, że M. Ż. jest osobą bezdomną, chorą, żyjącą w ubóstwie, bez rodziny, a ostatnim miejscem jego pobytu do czerwca 2007r. był zakład karny. Zdaniem organu wnioskującego, przekazanie sprawy Gminie N. nad N. nie znajduje żadnego uzasadnianie, ponieważ MOPS w P. faktycznie udzielił M. Ż. schronienia w Centrum Pomocy Bliźniemu [...] w P., co sam organ stwierdza w uzasadnieniu postanowienia, winien więc sprawę jako niecierpiącą zwłoki załatwić ostatecznie, wydając odpowiednią decyzję, ponieważ w takim zakresie Gmina P. jest organem właściwym. W tej sytuacji Gmina N. nad N. winna jedynie zwrócić Gminie P. poniesione dotychczas wydatki, jeżeli takie poniosła przyznając świadczenia osobie bezdomnej, ze względu na jej ostatnie miejsce zameldowania.
Mając powyższe na uwadze Burmistrz Miasta i Gminy N. nad N. wniósł o rozstrzygnięcie sporu i wskazanie organu właściwego do załatwienia przedmiotowej sprawy.
W odpowiedzi na wniosek Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. wniósł: 1) o oddalenie wniosku, 2) ustalenie, że Gminą właściwą do rozpoznania sprawy jest Gmina N. nad N. - Miejsko Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w N. nad N..
W uzasadnieniu podał, że bezspornym w sprawie jest to, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w P. postanowieniem z dnia 21 listopada 2007r. uznał się za organ niewłaściwy w sprawie udzielenia pomocy w formie opłaty za pobyt w schronisku dla bezdomnych M. Ż. przebywającemu w [...] Centrum Pomocy Bliźniemu [...] w P.. Stanowisko oparł na przepisie art. 101 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej, zgodnie z którym w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Bezspornym pomiędzy stronami jest także to, że M. Ż. jest osobą bezdomną, a jego ostatnim miejscem zameldowania na pobyt stały jest N. nad N. ul. [...]. Z tego względu gminą właściwą miejscowo do przyznawania świadczeń z pomocy społecznej dla tej osoby jest zdaniem Prezydenta Miasta P., Gmina N. nad N., a nie Gmina P.. W tym konkretnym przypadku nie powinien mieć zastosowania ustęp 3 art. 101 ustawy o pomocy społecznej. Udzielenie bowiem schronienia M. Ż. w żaden sposób nie można uznać za przypadek szczególnie uzasadniony sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie. Prezydent Miasta P. wskazał, że M. Ż. wnioskiem z dnia 7 listopada 2007r. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. o udzielenie mu pomocy finansowej. W toku postępowania wyjaśnił, że nie chce wracać do swojego miejsca zamieszkania z obawy o własne bezpieczeństwo i życie. Podał także, że nie posiada żadnego źródła dochodu. Przeprowadzając rodzinny wywiad środowiskowy pracownik socjalny po rozpoznaniu sytuacji strony uznał, że jego sytuacja uzasadnia przyznanie pomocy finansowej w miejscu pobytu na podstawie art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej i taką pomoc mu przyznano, a o jej refundację wystąpiono do MGOPS w N. nad N..
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. W przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (art. 101 ust. 2). Omawiana ustawa w art. 101 ust. 3 przewiduje, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie oraz w sprawach niecierpiących zwłoki, właściwą miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. W przypadkach, o których mowa w art. 101 ust. 3, można przyznać świadczenie wymienione w art. 37-42 i 47-50 ustawy.
Ustawa o pomocy społecznej nie zawiera definicji "miejsca zamieszkania". Należy zatem odnieść się w tej kwestii do wyjaśnienia pojęcia "miejsca zamieszkania" zawartego w art. 25 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości oraz wola, zamiar stałego pobytu, przy czym oba te elementy muszą występować łącznie. Zatem sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości nie stanowi o zamieszkaniu, lecz musi być połączony z przebywaniem w danej miejscowości i to z takim przebywaniem, które ma cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów.
Odnosząc ten stan prawny do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, wskazać należy, że jak wynika z przeprowadzonego w sprawie wywiadu środowiskowego, M. Ż. jest osobą bezdomną i nie posiada określonego według wskazanych wyżej reguł miejsca zamieszkania. W przypadku osoby bezdomnej, jak to już wyżej powiedziano, właściwa rzeczowo do udzielenia świadczeń z pomocy społecznej jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. W toku postępowania w sprawie M. Ż. podał, że nie chce wracać do swojego miejsca zamieszkania, którym jest miejsce zameldowania na pobyt stały, z obawy o własne bezpieczeństwo i życie. Powyższe okoliczności uzasadniałyby wskazanie, jako organu właściwego do załatwienia wniosku o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej, organu gminy miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. Podane bowiem przez M. Ż. okoliczności faktyczne należałoby uznać za przypadek szczególnie uzasadniony sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, to jest za przypadek, o jakim mowa w art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Powyższe okoliczności dawałyby zatem podstawę do wskazania na podstawie wymienionego przepisu prawa Prezydenta Miasta P. jako organu właściwego do załatwienia sprawy wszczętej wnioskiem M. Ż. o udzielenie pomocy finansowej ze środków pomocy społecznej. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru skierowanego do M. Ż. zawiadomienia o terminie rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wyznaczonej na 17.04.2008r. wynika jednak, że M. Ż. wyprowadził się z Centrum Pomocy Bliźniemu [...] w P., gdzie przebywał w dacie złożenia wniosku o rozstrzygnięcie złożonego w niniejszej sprawie sporu o właściwość.
W tej sytuacji rozstrzygnięcie zaistniałego w sprawie sporu o właściwość winno nastąpić zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego według reguły określonej w art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Z niespornych okoliczności faktycznych sprawy wynika, że M. Ż. jest osobą bezdomną, ostatnim miejscem jego pobytu do czerwca 2007r. był zakład karny, a ostatnim miejscem zameldowania na pobyt stały jest N. nad N. ul. [...]. Powyższe okoliczności dają podstawę do określenia właściwości miejscowej gminy do rozpoznania wniosku M. Ż. o udzielenie pomocy finansowej ze środków pomocy społecznej na podstawie art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, a gminą właściwą na tej podstawie prawnej do rozpoznania zgłoszonego przez M. Ż. wniosku jest Gmina N. nad N., co uzasadniało wskazanie Burmistrza Miasta i Gminy N. nad N. jako organu właściwego do udzielenia pomocy finansowej M. Ż..
Z tego względu na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.