Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 30 grudnia 2014 r. Prezydent Miasta Ełku wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Burmistrzem Miasta Suchowola w przedmiocie wskazanie organu właściwego do rozpoznania wniosku A. B. o udzielenie pomocy finansowej w formie zasiłku okresowego.
W uzasadnieniu Prezydent Miasta Ełku wskazał, że A. B., zamieszkały w miejscowości N. (ostatnio zameldowany na pobyt stały w Ełku przy ul. [...] – wymeldowany administracyjnie z dniem 31 grudnia 2008 r.) zwrócił się do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Suchowoli o udzielenie pomocy finansowej w formie zasiłku okresowego.
Pismem z dnia 18 grudnia 2014 r. Burmistrz Miasta Suchowola przekazał ww. wniosek wskazując, iż organem właściwym w sprawie jest Prezydent Miasta Ełku.
W ocenie wnioskodawcy brak jest jednak podstaw do uznania wskazanego stanowiska za prawidłowe. A. B. nie można bowiem uznać za osobę bezdomną w świetle definicji zawartej w art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej. Z akt sprawy wynika jednoznacznie, że wnoszący o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej zamieszkuje w lokalu swojej siostry, który spełnia definicję lokalu mieszkalnego i zajmuje w tym lokalu osobny pokój. W lokalu tym został również przeprowadzony wywiad środowiskowy. Ponadto A. B. oświadczył, że zamieszkuje u siostry w zamian za pomoc w gospodarstwie rolnym.
W odpowiedzi na ww. wniosek Burmistrz Miasta Suchowola wniósł o wskazanie Prezydenta Miasta Ełku jako organu właściwego w sprawie, wskazując że siostra A. B. nie jest zobowiązana do udzielenia schronienia dla swojego brata. Nie może ona zagwarantować mu dłuższego pobytu w lokalu ze względu na fakt, że nie jest właścicielką budynku mieszkalnego.
W tej sytuacji, w ocenie Burmistrza Miasta Suchowola, właściwy do rozpatrzenia podania o przyznanie zasiłku okresowego jest Prezydent Miasta Ełku, na którego terenie działania ww. był ostatnio zameldowany na pobyt stały.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: właściwość miejscowa organów udzielających świadczeń z pomocy społecznej uregulowana została w art. 101 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 163 ze zm.). Stosownie do tych regulacji, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 1). Od zasady tej przewidziano wyjątek w odniesieniu do osób bezdomnych. W myśl art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej w stosunku do tych osób właściwą miejscowo jest gmina ostatniego ich zameldowania na pobyt stały.
Na użytek ustawy o pomocy społecznej ustawodawca zdefiniował pojęcie osoby bezdomnej, wskazując w art. 6 pkt 8 tej ustawy, że jest to osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowana na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także niezamieszkała w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Przepis powyższy przewiduje dwa odrębne stany faktyczne pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania, drugi natomiast odnosi się do sytuacji, kiedy osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym posiada stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. W przypadku każdego z tych stanów przewidziane w ustawie przesłanki muszą występować kumulatywnie.
Zgodnie z regulacją zawartą w art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266, ze zm.), do której odsyła art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej, pod pojęciem "lokal mieszkalny" rozumieć należy lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych. Z zakresu tego pojęcia ustawodawca wyłączył pomieszczenia przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych.
Z postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez organy pozostające w sporze wynika, że A. B. ostatnio zameldowany był na pobyt stały na terenie miasta Ełk. Obecnie nie jest nigdzie zameldowany na pobyt stały w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Nie ulega również wątpliwości, że wymieniony mieszka w lokalu mieszkalnym. Brak jest zatem podstaw do zastosowania przepisu art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej w analizowanym przypadku, albowiem A. B. faktycznie zamieszkuje w lokalu mieszalnym (pozostającym własnością innej osoby). Nie ma przy tym znaczenia status prawny, na podstawie którego zainteresowany lokal zajmuje (umowa najmu, użyczenie, bądź inna forma), czy też fakt, że jest to jedno czy więcej pomieszczeń w większym budynku (np. dom jednorodzinny). Istotny jest fakt realnego zamieszkiwania. Pobyt w domu w miejscowości N. spełnia przesłanki przebywania z zamiarem stałego pobytu i koncentrowania w nim swoich czynności życiowych, co nie pozwala uznać ubiegającej się o pomoc osoby za bezdomną.
Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje "miejsca zamieszkania", co oznacza, że należy je rozumieć zgodnie z ogólną definicją tego terminu, zawartą w przepisach Kodeksu cywilnego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2007 r., sygn. akt I OW 75/06). Miejscem zamieszkania osoby fizycznej, zgodnie z art. 25 k.c., jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Samo zameldowanie, będące instytucją prawa administracyjnego, nie przesądza o zamieszkaniu w rozumieniu prawa cywilnego (por. postanowienie NSA z dnia 15 lutego 2006 r., sygn. akt I OW 231/05). Miejscem takim zatem jest miejsce, gdzie dana osoba faktycznie przebywa, gdzie koncentrują się jej sprawy życiowe.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należy uznać, że to właśnie miejscowość N. w gminie Suchowola spełnia przesłanki miejsca zamieszkania A. B. Zatem organem właściwym do rozpoznania wniosku A. B. jest Burmistrz Miasta Suchowola.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.