Postanowienie NSA z 14 kwietnia 2016 r., I OW 2/16

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 14 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta S. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta S. a Burmistrzem Miasta Z. w przedmiocie wskazania organu właściwego do wydania decyzji

Sprawa

w sprawie z wniosku T.O. o umorzenie należności wraz z odsetkami z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych postanawia oddalić wniosek.

Skład

Przewodniczący: sędzia NSA Maria Wiśniewska Sędziowie: NSA Małgorzata Borowiec (spr.) del. WSA Agnieszka Miernik

Uzasadnienie

Prezydent Miasta S. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Burmistrzem Miasta Z. w przedmiocie wskazania organu właściwego do wydania decyzji w sprawie z wniosku T.O. o umorzenie należności wraz z odsetkami z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych.

W uzasadnieniu wniosku podał, że wnioskiem z dnia 17 kwietnia 2012 r. T.O. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. o umorzenie należności, wraz z odsetkami, z tytułu zadłużenia wynikającego z wypłaconej zaliczki alimentacyjnej, motywując to ciężką sytuacją finansową, wynikającą z trudności w podjęciu zatrudnienia oraz ponoszonymi wysokimi kosztami utrzymania oraz sytuacją rodzinną.

Burmistrz Miasta Z., po rozpatrzeniu w/w wniosku, decyzją z dnia 1 czerwca 2012 r. nr [...], na podstawie art. 30 ust. 1, art. 41 i art. 43 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j.: Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.), odmówił umorzenia należności z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.) dla M.O. za okresy: od dnia 1 stycznia 2006 r. do dnia 31 sierpnia 2006 r. oraz od dnia 1 września 2006 r. do dnia 30 listopada 2006 r. w łącznej wysokości 2.750,00 zł, powiększonej o ustawowe 5 %, tj. 2 887,50 zł.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem odwołania T.O. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], które decyzją z dnia 24 kwietnia 2013 r. nr [...], w oparciu m.in. o art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej w skrócie "K.p.a.") oraz art. 30 ust. 1, 2 i 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji podało m.in., że do rozpatrzenia wniosku odwołującego w zakresie zaliczki alimentacyjnej ma zastosowanie zarówno art. 30 ust. 1, jak i art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Ponadto stwierdziło, że organ pierwszej instancji dopuścił się naruszenia art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a., nie wyjaśniając w sposób wyczerpujący istoty sprawy. Przede wszystkim nie przeprowadził wyczerpującej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i nie dokonał wnikliwej analizy sytuacji dochodowej i rodzinnej strony w kontekście przesłanek z art. 30 ust. 2 cyt. ustawy.

W związku z powyższym, Burmistrz Miasta Z. decyzją z dnia 14 czerwca 2013 r. nr [...], na podstawie art. 30 ust. 1 i 2 i art. 43 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 104 i art. 107 K.p.a., ponownie odmówił umorzenia należności z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej dla M.O. za okresy: od dnia 1 stycznia 2006 r. do dnia 31 sierpnia 2006 r. oraz od dnia 1 września 2006 r. do dnia 30 listopada 2006 r. w łącznej wysokości 2.750,00 zł, powiększonej o ustawowe 5 %, tj. 2 887,50 zł.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem odwołania T.O. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], które decyzją z dnia 29 lipca 2015 r. nr [...], w oparciu m.in. o art. 138 § 2 w związku z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. oraz art. 30 ust. 2 i 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji podało, iż organ, który wydał zaskarżoną decyzję nie jest organem właściwym do ustalenia w sprawie okoliczności z art. 30 ust. 1 cyt. ustawy, warunkujących zastosowanie instytucji umorzenia należności o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 2 i 4 tej ustawy. Organem właściwym do prowadzenia postępowania w oparciu o wskazany przepis prawa jest organ właściwy dłużnika, natomiast Burmistrz Miasta Z. nie jest właściwy ze względu na miejsce zamieszkania T.O., który mieszka przy ul. [...] S. Ponadto Kolegium stwierdziło, że organ pierwszej instancji, w zakresie zastosowania w niniejszej sprawie art. 30 ust. 2 cyt. ustawy, przekroczył granice uznania administracyjnego.

Następnie Burmistrz Miasta Z., na podstawie art. 19 i art. 65 § 1 K.p.a., przekazał niniejszą sprawę, według właściwości, do rozpatrzenia Prezydentowi Miasta S., wskazując, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w w/w decyzji wyraźnie stwierdziło, że Burmistrz Miasta Z. nie jest organem właściwym do ustalenia w sprawie okoliczności z art. 30 ust. 1 cyt. ustawy.

Prezydent Miasta S. we wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość podkreślił, że nie podziela stanowiska Burmistrza Miasta Z., który przytaczając fragment decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 29 lipca 2015 r. nr [...] uznał się za niewłaściwy w sprawie. Faktem jest, że z w/w decyzji wynika wprost, że Burmistrz Miasta Z. nie jest właściwy do wydania decyzji w oparciu o art. 30 ust. 1 cyt. ustawy, z czym należy się zgodzić, bowiem umorzenia należności na podstawie tego przepisu może dokonać jedynie organ właściwy dłużnika. Niniejsze postępowanie zostało jednak wszczęte na wniosek dłużnika zatem zastosowanie w sprawie powinien znaleźć wyłącznie art. 30 ust. 2 cyt. ustawy, a nie również art. 30 ust. 1 tej ustawy. Intencją organu odwoławczego w niniejszej sprawie było jedynie wskazanie, że Burmistrz Miasta Z. wydał decyzję w oparciu o nieprawidłową podstawę prawną, a nie stwierdzenie, że nie jest organem właściwym do wydania decyzji w niniejszej sprawie. SKO w [...] wskazało bowiem także, że Burmistrz Miasta Z. w niedostateczny sposób zbadał sytuację dłużnika i w związku z tym przekazało mu decyzję do ponownego rozpatrzenia.

Burmistrz Miasta Z. w odpowiedzi na wniosek podał, że właściwy w sprawie dotyczącej wydania decyzji o umorzeniu należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych dłużnika alimentacyjnego T.O. zamieszkałego przy ul. [...] S., jest Prezydent Miasta S.. Przedstawiona we wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość interpretacja decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 29 lipca 2015 r. nr [...] jest nieprawidłowa, bowiem organ odwoławczy w sposób jednoznaczny wskazał na niewłaściwość Burmistrza Miasta Z. w niniejszej sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Stosownie do treści art.15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.).

Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w niniejszej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta S. a Burmistrzem Miasta Z. w przedmiocie wskazania organu właściwego do wydania decyzji w sprawie z wniosku T.O. o umorzenie należności wraz z odsetkami z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych.

Wniosek niniejszy jest dopuszczalny, gdyż organy te nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jednakże jest niezasadny.

Należy podkreślić, że spór o właściwość ma miejsce wtedy, gdy rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów administracji zachodzi w odniesieniu do rozpatrywania i rozstrzygania tej samej sprawy. Spór o właściwość dotyczy zatem rozpatrzenia i rozstrzygnięcia tożsamej sprawy. O tożsamości przesądza natomiast podstawa materialna rozpatrzenia i rozstrzygnięcia. Sporem o właściwość nie jest ustalenie podstawy materialnoprawnej rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy.

Z treści pism Prezydenta Miasta S. i Burmistrza Miasta Z. wynika w istocie rozbieżność pomiędzy tymi organami co do podstawy rozpatrzenia wniosku T.O. o umorzenie należności wraz z odsetkami z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych, a mianowicie, czy podstawą tą jest art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, czy też art. 30 ust. 2 tej ustawy.

Rozbieżności tej nie usuwają wydane w niniejszej sprawie decyzje organu odwoławczego, bowiem w uzasadnieniu decyzji z dnia 24 kwietnia 2013 r. nr [...], wydanej m.in. na podstawie art. 30 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wskazało, że do rozpatrzenia wniosku strony w zakresie zaliczki alimentacyjnej ma zastosowanie zarówno art. 30 ust. 1, jak i art. 30 ust. 2 cyt. ustawy (Kolegium nie wskazało wtedy na niewłaściwość organu pierwszej instancji z uwagi na którykolwiek z w/w przepisów), natomiast w uzasadnieniu decyzji z dnia 29 lipca 2015 r. nr [...], wydanej m.in. już tylko na podstawie art. 30 ust. 2 cyt. ustawy, stwierdziło, iż organ, który wydał zaskarżoną decyzję nie jest organem właściwym do ustalenia w sprawie okoliczności z art. 30 ust. 1 cyt. ustawy.

Przepisy art. 30 ust. 1 i ust. 2 w związku z art. 2 pkt 9 i 10 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów regulują bowiem expressis verbis kwestię właściwości organów do wydania decyzji w tej sprawie. Zadaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest zatem ustalenie podstawy materialnoprawnej rozpatrzenia i rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, bowiem to do organów administracji należy ustalenie, na podstawie którego przepisu wniosek strony powinien być załatwiony, co będzie determinowało właściwość konkretnego organu (ewentualnie obu organów, każdego do załatwienia sprawy na podstawie odrębnego przepisu, w przypadku uznania zastosowania w niniejszej sprawie zarówno art. 30 ust. 1, jak i art. 30 ust. 2 cyt. ustawy).

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 w zw. z art. 64 § 3 i art. 15 § 2 P.p.s.a., orzekł, jak w postanowieniu.