Uzasadnienie
Wójt Gminy Łyse wystąpił z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu z Burmistrzem Miasta Orzysz o wskazanie organu właściwego do rozpoznana wniosku B. B. o umieszczenie w domu pomocy społecznej.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że B. B. w dniu 5 września 2014 r. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Orzyszu o umieszczenie w domu pomocy społecznej.
Pismem z dnia 9 września 2014 r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Orzyszu przesłał wniosek wraz z wywiadem środowiskowym oraz kompletem dokumentów do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Łysych celem rozpatrzenia. Po wymianie korespondencji Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Orzyszu pismem z dnia 8 października 2014 r. przesłał ponownie wniosek B. B. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Łysych zaznaczając, że sprawę przekazuje według właściwości, ponieważ ostatnie miejsce zameldowania wnioskodawcy znajduje się na terenie gminy Łyse.
Wójt Gminy Łyse wyjaśnił, że z zebranej w sprawie dokumentacji wynika, że wnioskodawca zameldowany jest na pobyt stały w miejscowości S., gmina Łyse. Miejscowość ta nie jest ani miejscem jego pobytu, ani miejscem zamieszkania. Obecnym miejscem zamieszkania wnioskodawcy jest wynajmowane mieszkanie w Orzyszu na ulicy E.. Wcześniej, przez kilkanaście lat z własnej woli (bez zameldowania) wnioskodawca przebywał w okolicach Orzysza - na terenie województwa warmińsko-mazurskiego, na obszarze działania Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Orzyszu. Według Wójta Gminy Łyse okolicznościami przemawiającymi za uznaniem Miasta Orzysz za aktualny ośrodek osobistych i majątkowych interesów wnioskodawcy są m.in. posiadanie przez wnioskodawcę lekarza rodzinnego w miejscu zamieszkania, zwracanie się o przyznanie emerytury rolniczej do KRUS w Olsztynie a nie KRUS w Ostrołęce, czy poszukiwanie mieszkania do wynajęcia na terenie miasta Orzysz. Z gminą Łyse wnioskodawca jest natomiast związany tylko meldunkiem administracyjnym, zerwał już wszelkie kontakty społeczne i nie chce wracać do miejsca zameldowania, ponieważ nie ma tu rodziny i znajomych. Wskazano, że złożenie przez B. B. wniosku o umieszczenie w domu pomocy społecznej nie jest związane ze złym stanem zdrowia, czy brakiem możliwości powrotu do miejsca zameldowania, gdyż nie jest to jego zamiarem, lecz jest związane wyłącznie z kłopotami w znalezieniu mieszkania na terenie Orzysza. Zdaniem organu, w zaspokojeniu niezbędnych potrzeb B. B. konieczna jest pomoc pracowników socjalnych, działających na terenie jego obecnego miejsca zamieszkania, zarówno w znalezieniu dla niego innego mieszkania, jak też w zaopatrzeniu w aparat słuchowy, czy pomocy w dostępie do lekarza rodzinnego. Organ wskazał, że mając na uwadze pilne potrzeby wnioskodawcy i działając w jego interesie, Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Łysych wydał decyzję w dniu [...] listopada 2014 r. nr [...] o odmowie skierowania B. B. do domu pomocy społecznej, wskazując, że o pomoc w zaspokojeniu niezbędnych potrzeb wnioskodawca winien zwrócić się do instytucji pomocowej w miejscu zamieszkania, tj. Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Orzyszu.
Wskutek wniesienia odwołania przez B. B. od powyższej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce, decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] uchyliło decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Kolegium wskazało, że w sprawie ujawnił się de facto spór między kierownikiem Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Łysych a dyrektorem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Orzyszu, co oznacza, że przede wszystkim rozstrzygnięcie sprawy będzie wymagało jednoznacznego przesądzenia, w oparciu o art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a., który organ jest właściwy do rozpoznania wniosku Pana B. B..
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sądy administracyjne rozpoznają, na mocy art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", spory o właściwość oraz spory kompetencyjne.
Spór o właściwość może toczyć się między organami jednostek samorządu terytorialnego i samorządowymi kolegiami odwoławczymi (art. 22 § 1 k.p.a.). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do właściwości sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).
W przedmiotowej sprawie powstał spór negatywny o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy Łyse a Burmistrzem Miasta Orzysz, który z nich jest właściwy do rozpoznania i załatwienia wniosku B. B. o umieszczenie go w domu pomocy społecznej, gdyż oba organy uznały się za niewłaściwe w sprawie.
W myśl art. 54 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2014 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.), powoływanej dalej jako "ustawa o pomocy społecznej", osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, która nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu i której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej zlokalizowanym – co do zasady – jak najbliżej jej miejsca zamieszkania.
Zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej decyzję o skierowaniu do domu opieki społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwy dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Natomiast stosownie do art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.
Dla ustalenia gminy właściwej, a tym samym ośrodka pomocy społecznej właściwego do rozpoznania wniosku B. B. o umieszczenie go w domu pomocy społecznej, koniecznym jest zatem ustalenie miejsca zamieszkania zainteresowanego, co jednoznacznie wynika z przywołanych przepisów.
Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje określenia "miejsce zamieszkania". W związku z powyższym, wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, należy uwzględnić regulację zawartą w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), powoływanej dalej jako "k.c.". Zgodnie z art. 25 k.c. miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W świetle art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej w związku z art. 25 k.c. o miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie jest czynnością prawną, a tym samym nie wymaga złożenia stosownego oświadczenia woli. Wystarczy, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby, polegającego na ześrodkowaniu jej czynności życiowych w danej miejscowości. W judykaturze i piśmiennictwie prawniczym przyjmuje się, że samo zameldowanie nie dowodzi zamieszkiwania w danej miejscowości, czyli adres zameldowania nie przesądza o miejscu zamieszkania osoby fizycznej. O zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności dorosłej osoby fizycznej (por. postanowienie NSA z dnia 06.11.2014 r. sygn. akt I OW 152/14, postanowienie NSA z dnia 20.02.2015 r. sygn. akt I OW 225/14, postanowienie NSA z dnia 22.11.2013 r. sygn. akt I OW 145/13).
Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy stwierdzić należy, że w sprawie niesporne jest, że B. B. zameldowany jest na pobyt stały w miejscowości S., gmina Łyse, ale w miejscowości tej nie mieszka. Obecnym miejscem zamieszkania wnioskodawcy jest wynajmowany pokój w mieszkaniu w Orzyszu położonym przy ulicy E.. Sam zainteresowany wyraża chęć dalszego zamieszkiwania na terenie miasta Orzysz. Zaznaczyć należy, że wcześniej, przez kilkanaście lat wnioskodawca przebywał także w okolicach Orzysza - na terenie województwa warmińsko-mazurskiego, na obszarze działania Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Orzyszu. Okoliczności wskazane przez organ wnioskujący o rozstrzygniecie sporu, a mianowicie korzystanie z usług lekarza rodzinnego w Orzyszu, czy ubieganie się o przyznanie emerytury rolniczej w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego mającej siedzibę w Olsztynie, potwierdzają, że aktywność życiowa B. B. skoncentrowana jest obecnie w Orzyszu. Podobnie twierdzi wnioskodawca, wskazując że chce mieszkać w Orzyszu, gdzie bez zameldowania mieszka już od kilkunastu lat i gdzie znają go urzędnicy gminni i służby społeczne.
Z uwagi na powyższe przyjąć należy, że przesłankę miejsca zamieszkania w rozumieniu art. 25 k.c. w odniesieniu do B. B. spełnia obecnie miasto Orzysz. Skoro właściwość miejscową gminy, zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, a miejscem tym w rozpoznawanej sprawie jest miasto Orzysz, to organem właściwym do rozpatrzenia wniosku B. B. o skierowanie do domu pomocy społecznej jest Burmistrz Miasta i Gminy Orzysz – Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Orzyszu.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.