Uzasadnienie
Dnia 3 listopada 2014 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], reprezentującego Prezydenta Miasta [...], o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego między Prezydentem Miasta [...], a Prezydentem Miasta [...], w sprawie skierowania S. W. do domu pomocy społecznej.
Jak wskazano we wniosku, pismem z 29 września 2014 r. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] (dalej Dyrektor MOPS w [...]), uznając się za organ niewłaściwy, przekazał wniosek S. W. (dalej wnioskodawca) z dnia 16 czerwca 2014 r., złożony w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w [...] (dalej GOPS), w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej. Dyrektor MOPS w [...] wskazał, że S. W. od 1 lipca 2014 r. przebywa w [...] przy ul. [...] u brata [J. W.]. Nadmienił, że wnioskujący posiada stałe zameldowanie w [...] przy ul. [...].
Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] wskazał, że wnioskujący nie zamieszkuje na terenie [...].
Pracownik MOPS w [...] w rozmowie z C. W. (bratem wnioskodawcy) ustalił, że wnioskodawca od kilku [trzech] lat zamieszkuje w jego lokalu mieszkalnym przy ul. [...], [...].
Do GOPS w [...] wpłynęły dwa postanowienia:
- - Sądu Okręgowego w Suwałkach z 20 stycznia 2012 r. I Ns 62/11 o częściowym ubezwłasnowolnieniu S. W., z powodu choroby psychicznej;
- - Sądu Rejonowego w Siemianowicach Śląskich z 5 maja 2012 r. III RNs 27/12 o ustanowienie kuratora dla ubezwłasnowolnionego częściowo S. W. i powierzeniu obowiązków kuratora J. W., zamieszkałemu w [...], ul. [...].
Kierownik GOPS na podstawie art. 65 [§ 1] kpa, pismem z 28 lipca 2014 r. przekazał podanie S. W. MOPS w [...] według właściwości rzeczowej i miejscowej organu, powołując art. 101 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (j.t. Dz. U. z "2009 r., nr 175, poz. 1362" [winno być "2013 r., poz. 182"] ze zm., dalej ups).
Dyrektor MOPS w [...], na podstawie art. 65 § 1 kpa, po skompletowaniu całości dokumentów, pismem z 29 września 2014 r. przekazał wniosek S. W. z dnia 16 czerwca 2014 r. do MOPS w [...] jako właściwego organu do rozpoznania wniosku S. W. o skierowanie i umieszczenie w domu pomocy społecznej.
Z ustaleń poczynionych przez pracowników ww Ośrodków Pomocy Społecznej wynika, że czasowe przebywanie S. W. u braci: C. W. w [...] i J. W. w [...], podyktowane było i nadal jest sytuacją, w której znalazł się wnioskodawca po śmierci rodziców, przy nieuregulowaniu do dzisiaj kwestii dotyczącej mieszkania przy ul. [...] w [...]. Zamiarem wnioskodawcy jest skierowanie i umieszczenie w Domu Pomocy Społecznej w [...], w województwie warmińsko-mazurskim na stałe.
Zgodnie z art. 101 ust. 1 ups właściwą do rozstrzygnięcia jest gmina miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. W sprawie skierowania do domu pomocy społecznej właściwym do jej rozstrzygnięcia będzie zawsze organ gminy miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej.
O odpowiedzi na wniosek o rozstrzygniecie sporu o właściwość, Dyrektor MOPS w [...] wskazał, że S. W. przebywa od 1 lipca 2014 r. w [...] przy ul. [...] u brata [J. W.], natomiast stałe zameldowanie posiada w [...] przy ul. [...]. Pobyt w [...] ma charakter czasowy, wymuszony okolicznościami i nie jest połączony z zamiarem stałego pobytu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej ppsa) sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ppsa sprawy te rozpoznaje Naczelny Sąd Administracyjny, a do ich rozstrzygnięcia stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym.
Przedmiotowy negatywny spór o właściwość między Prezydentem Miasta [...] a Prezydentem Miasta [...] powstał w sprawie administracyjnej dotyczącej rozpatrzenia wniosku S. W. o wydanie decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej.
Stosownie do art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 163, dalej ups), decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Dla rozpoznania zaistniałego w sprawie sporu o właściwość istotne znaczenie miała zatem treść art. 101 ust. 1 ups.
Z ustaleń poczynionych przez pracownika socjalnego K. Ł. dnia 16 czerwca 2014 r. wynika, że S. W. przebywa u brata C. W. jedynie w gościnie, z uwagi na chorobę psychiczną (schizofrenię paranoidalną) i zamierza przebywać w Domu Pomocy Społecznej w [...], w Gminie [...]. Pozostaje pod stałą kontrolą Poradni Zdrowia Psychicznego w [...]. Z ustaleń dokonanych dnia 10 lipca 2014 r. przez pracownika socjalnego A. S. wynika, że S. W. przebywa u brata C. W. w [...] od ok. 3 lat.
Choć S. W. od 1 lipca 2014 r. przebywa u brata J. W. w [...], to przebywa tam jedynie w gościnie, z uwagi na chorobę psychiczną (schizofrenię paranoidalną) i nadal ubiega się o skierowanie do Domu Pomocy Społecznej w [...], w Gminie [...]. S. W. jest nadal zameldowany na pobyt stały w [...], przy ul [...], gdzie posiada prawo do lokalu mieszkalnego, o powierzchni użytkowej 20 m2, który należał do jego rodziców. Wnioskujący jest przewlekle chory na schizofrenię paranoidalną i jest pod stałą kontrolą Poradni Zdrowia Psychicznego w [...], na co wskazują zaświadczenia: lekarza chorób wewnętrznych M. S. z 15 listopada 2012 r., lekarza psychiatry D. O. i psychologa J. S. z 11 czerwca 2014 r. S. W. jest nieuleczalnie chory, z rozpoznaniem schizofrenii paranoidalnej i choroby wrzodowej żołądka. Wymaga on pielęgnacji i stałej opieki jako osoba niepełnosprawna.
Zgodnie z powołanym art. 101 ust. 1 ups, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.
Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania", należy w tej kwestii odnieść się do przepisów ogólnych Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 25 kc, miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. O uznaniu konkretnej miejscowości za miejsce zamieszkania danej osoby decyduje takie przebywanie na danym terenie, które posiada cechy założenia tam aktualnego ośrodka jej osobistych i majątkowych interesów. Na miejsce zamieszkania, w świetle art. 101 ust. 1 ups w zw. z art. 25 kc, wskazują dwa czynniki: zewnętrzny - fakt przebywania i wewnętrzny - zamiar stałego pobytu. Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia stosownego oświadczenia woli (nie jest czynnością prawną). Wystarczy, że zamiar taki wynika z zachowania konkretnej osoby polegającego na ześrodkowaniu jej czynności życiowych w określonej miejscowości.
W judykaturze przyjmuje się, że o zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej osoby.
Dokonując ustaleń na tym tle trzeba mieć przede wszystkim na uwadze, że wnioskodawca jest zainteresowany umieszczeniem do Domu Pomocy Społecznej w [...], w Gminie [...]. Wnioskodawca nie zerwał więzi życiowych z [...]. Pobyt – kolejno - u braci w [...] bądź w [...], ma jedynie charakter czasowy i nie wiąże się z wyrażeniem woli przez S. W. zamiaru stałego pobytu czy to w [...], czy w [...]. Ów czasowy pobyt jest bowiem wyłącznie podyktowany koniecznością zapewnienia wnioskodawcy opieki przez najbliższych członków rodziny do czasu umieszczenia S. W. w domu pomocy społecznej. Wnioskodawca nie ma zamiaru przebywać u jednego z braci dłużej niż to konieczne. Gościna u braci w ramach pomocy rodzinnej nie może prowadzić do wniosku, że zmieniło się miejsce zamieszkania S. W. w rozumieniu art. 25 kc. Nawet, gdy z różnych przyczyn jest to stan przedłużający się, to pobyt we wspomnianych miejscach nie traci charakteru czasowego i wnioskodawca nie zamierza założyć w [...], czy w [...] aktualnego ośrodka swych osobistych i majątkowych interesów.
Powyższe wskazuje zatem, że centrum spraw życiowych S. W., mimo czasowego pobytu w gościnie kolejno u obu braci, znajduje się w [...] - tym samym miasto to należy uznać za miejsce jego zamieszkania. Organem właściwym do rozpatrzenia sprawy o skierowanie zainteresowanego do domu pomocy społecznej, zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, jest zatem Prezydent Miasta [...].
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 i art. 4 ppsa, orzekł jak w sentencji postanowienia.