Uzasadnienie
Marszałek Województwa Małopolskiego, wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Marszałkiem Województwa Małopolskiego a Wójtem Gminy Rzepiennik Strzyżewski, przez wskazanie wójta jako organu właściwego do załatwienia sprawy z wniosków z dnia 29 października i z dnia 15 września 2009 r. Z. K. o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż w dniach 24 listopada 2008 r. oraz 12 października 2009 r. do Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w Krakowie wpłynęły, przekazane przez Wójta Gminy Rzepiennik Strzyżewski w drodze postanowień, ww. wnioski wraz z całą dokumentacją, bowiem uznał się za niewłaściwy do załatwienia sprawy. Zdaniem wnioskodawcy Wójt zadziałał wbrew dyspozycji z art. 17 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, który nie wymaga formy postanowienia przy przekazywaniu wniosku do marszałka województwa, w sytuacji wyjazdu członka rodziny za granicę do kraju, gdzie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, o których stosowaniu decyduje marszałek województwa w formie decyzji (art. 12 ustawy), a jeśli nie mają zastosowania to sprawę przekazuje do organu właściwego w celu ustalenia prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Biorąc pod uwagę stan sprawy uznano, iż zachodziły przesłanki do stwierdzenia nieważności postanowienia z dnia [...] października 2009 r. Wójta Gminy Rzepiennik Strzyżewski, z uwagi na wydanie go z rażącym naruszeniem prawa, gdyż Wójt Gminy sam ustalił, iż w przedmiotowej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego czym naruszył kompetencje marszałka województwa i w związku z tym wystąpiono do SKO w Tarnowie o stwierdzenie nieważności ww. postanowienia z urzędu. SKO odmówiło z powodu braku uzasadniających przesłanek i wskazało na konieczność wystąpienia do NSA o rozstrzygnięcie powstałego sporu kompetencyjnego pomiędzy Marszałkiem Województwa Małopolskiego a Wójtem Gminy Rzepiennik Strzyżewski.
Wnioskodawca uważa, iż mimo że dłużnik alimentacyjny – A. A. przebywa na terytorium W. i nie jest obywatelem Polski, to w sprawie nie mają zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego i nie podlega on pod ustawodawstwo włoskie w zakresie świadczeń z funduszu alimentacyjnego w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, ponieważ w prawie włoskim nie ma świadczenia będącego odpowiednikiem polskiego świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Zatem w sprawie nie zachodzi zbieg uprawnień tego samego członka rodziny w co najmniej dwóch państwach.
Wobec powyższego, z uwagi na brak możliwości pobierania świadczenia przez członka rodziny w trybie art. 73 w zw. z art. 13 ust. 2 rozporządzenia 1408/71 w kraju zatrudnienia, w opisanej sprawie właściwym organem jest Wójt Gminy Rzepiennik Strzyżewski, bowiem Marszałek Województwa Małopolskiego nie ma podstawy prawnej do orzekania w przedmiocie przyznanego świadczenia.
W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy Rzepiennik Strzyżewski stwierdził, iż nie posiada on jakichkolwiek dokumentów w sprawie, a całe postępowanie jest wynikiem błędnej interpretacji przepisu art. 17 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów i do chwili obecnej nie posiada wykazu państw, w których mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, zaś o słuszności przekazania sprawy do Marszałka Województwa świadczy fakt, iż w piśmie z dnia 5 lutego 2009 r. ROPS zażądał dodatkowych materiałów, które zostały przesłane w dniu 23 lutego 2009 r.
W tym stanie sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Spór o właściwość ma miejsce wtedy, gdy rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów administracji publicznej zachodzi w odniesieniu do rozpatrzenia tej samej sprawy, którą zajmują się co najmniej dwa organy. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie zachodzi, bowiem nie doszło do sporu, w którym oba organy – Marszałek Województwa Małopolskiego i Wójt Gminy Rzepiennik Strzyżewski uznałyby się za właściwe bądź niewłaściwe do rozpoznania danej sprawy administracyjnej. Bezsporne jest, iż przedmiotem sprawy jest ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego w sytuacji, gdy osoba zobowiązana do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego przebywa poza granicami RP w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W takiej sytuacji mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn.
Dz.U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm., zwanej dalej ustawą). Ustawa ta w art. 17 szczegółowo reguluje tryb rozpoznawania wniosków o przyznanie takich świadczeń, a także właściwość organów do ich rozpatrzenia. Zgodnie z ust. 1 w przypadku gdy członek rodziny (w niniejszej sprawie ojciec) osoby uprawnionej do świadczeń z funduszu alimentacyjnego przebywa poza granicami Polski w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji zabezpieczenia społecznego, organ właściwy wierzyciela przekazuje wniosek wraz z dokumentami do marszałka województwa. W niniejszej sprawie organem właściwym wierzyciela jest Wójt Gminy Rzepiennik Strzyżewski, bowiem osoba uprawniona (małoletnia M. A.) zamieszkuje na terenie tej gminy.
W związku z tym zgodnie z powołanym przepisem art. 17 ust. 1 ustawy Wójt ten zobligowany był przekazać stosowne wnioski o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, zgodnie z właściwością miejscową do Marszałka Województwa Małopolskiego. Wnioski te zostały przekazane postanowieniem z dnia [...] listopada 2008 r. i [...] października 2009 r. Niezależnie od oceny czy przekazanie to winno nastąpić w formie postanowienia wydanego w trybie art. 65 k.p.a. stwierdzić należy, iż wójt, w stanie faktycznym niniejszej sprawy, był zobowiązany do przekazania wniosków do marszałka województwa. Na tym etapie postępowania nie posiadał bowiem kompetencji do rozpatrzenia wniosków ani też do ustalenia czy mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Kompetencje do ustalenia tego ostatniego posiada jedynie marszałek województwa.
W związku z tym marszałek podjął stosowne działania w trybie art. 17 ust. 3 ustawy i ustalił, iż w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie mają zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W takiej sytuacji dalszym działaniem marszałka województwa powinno być przekazanie sprawy organowi właściwemu wierzyciela, tj. Wójtowi Gminy Rzepiennik Strzyżewski, w trybie art. 17 ust. 7 pkt 1 ustawy, celem ustalenia prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Jednakże marszałek tego nie dokonał tylko wystąpił ze sporem o właściwość stwierdzając, że wójt uznał się niewłaściwym do rozpatrzenia sprawy. Stanowisko takie jest całkowicie chybione i nie znajduje żadnego oparcia w aktach sprawy. Bowiem po ustaleniu przez Marszałka Województwa, w trybie art. 17 ust. 3 ustawy, że w niniejszej sprawie nie mają zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego wójt nie zajmował żadnego stanowiska w tej kwestii i w żaden sposób nie kwestionował swojej właściwości.
Jak to wskazano wyżej, wbrew obowiązkowi wynikającemu z pkt 1 ust. 7 art. 17 ustawy, nie przekazano sprawy w celu rozpoznania przedmiotowych wniosków o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
W związku z tym uznać należy, iż w niniejszej sprawie nie powstał spór pomiędzy marszałkiem województwa a wójtem co do organu właściwego do rozpatrzenia sprawy.
W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 151 w zw. z art. 64 § 3 i art. 15 § 2 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia.