Uzasadnienie
Naczelnik Urzędu Skarbowego w Olsztynie wniósł o rozstrzygniecie sporu kompetencyjnego ze Starostą Olsztyńskim w przedmiocie likwidacji pojazdu marki Peugeot 309 nr rej [...]
W uzasadnieniu wniosku wskazał, że pismem z 16 marca 2011 r. Komendant Policji Miejskiej w Olsztynie przekazał postanowienie Sadu Rejonowego w Olsztynie z 10 lutego 2011 r. sygn. akt I Ns 982/10, którym Sąd na podstawie art. 130a ustawy – Prawo o ruchu drogowym orzekł o przejściu na rzecz Skarbu Państwa pojazdu marki Peugeot 309 nr rej. [...]. Postanowienie stało się prawomocne z dniem 8 marca 2011 r.
Dnia 21 kwietnia 2011 r., Naczelnik Urzędu Skarbowego w Olsztynie zwrócił się w trybie art. 352 k.p.c. do Sądu Rejonowego w Olsztynie z wnioskiem (znak: EA-I/740-18/GE/11) o wykładnię postanowienia z dnia 10 lutego 2011 r. sygn. akt I Ns 982/10, poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości co do wykonania ww. orzeczenia, tj. wskazanie organu właściwego do likwidacji pojazdu marki Peugeot 309 nr rej. [...]. Postanowieniem z dnia 27 maja 2011 r. Sąd oddalił złożony wniosek, uzasadniając, że "... w niniejszej sprawie nie zachodzą żadne wątpliwości co do treści postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, a ponadto, wniosek o jego wykładnię został złożony przez podmiot nie będący uczestnikiem postępowania..." Postanowieniem z dnia 8 lipca 2011 r. sygn. akt IX Cz 403/11 Sąd Okręgowy w Olsztynie podzielił argumentację Sądu Rejonowego, oddalając zażalenie organu na orzeczenie sądu pierwszej instancji. W uzasadnieniu Sąd Okręgowy wskazał, że spór o właściwość organu do wykonania kwestionowanego orzeczenia winien być rozstrzygnięty na gruncie przepisów prawa administracyjnego.
W dniu 27 lipca 2011 r. pismem, znak: EA-I/740-28/GE/11 organ zgodnie z art. 65 § 2 k.p.a. kierując się właściwością rzeczową, przesłał Staroście Olsztyńskiemu odpis postanowienia sygn. akt I Ns 982/10 wraz z dokumentacja dotyczącą pojazdu marki Peugeot 309 nr rej. [...]. Dnia 11 sierpnia 2011 r. Starosta Olsztyński, uznając się za organ niewłaściwy, zwrócił postanowienie wraz z załącznikami.
Pismem z dnia 18 maja 2012 r., znak EA-I/740-28/GE/11, Naczelnik Urzędu Skarbowego w Olsztynie ponownie przekazał Staroście Olsztyńskiemu akta sprawy pojazdu marki Peugeot 309 nr rej. [...]. Dnia 29 października 2012 r. organ samorządowy ponownie zwrócił akta sprawy.
Zdaniem Starosty Olsztyńskiego, w świetle obowiązujących przepisów prawa wykonanie postanowienia Sądu Rejonowego w Olsztynie z dnia 10 lutego 2011 r. sygn. akt I Ns 982/10 należy do właściwego naczelnika urzędu skarbowego w imieniu Skarbu Państwa. Jako argument Starosta powołuje się na zapisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 46, poz. 237): "§ 4 ust. 1 punkt 2 przytoczonego przepisu do właściwości starosty przekazuje likwidację ruchomości, które zostały przejęte na rzecz powiatu na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.). W pozostałych przypadkach organem egzekucyjnym jest naczelnik urzędu skarbowego – zgodnie z punktem 3 ust. 1 § 4 ww. rozporządzenia".
Dodatkowo organ samorządowy (w piśmie z 29 października 2012 r.) wskazał, że powodem zwrotu dokumentów dotyczących przedmiotowego pojazdu, jest niepowodzenie w próbie uzyskania środków finansowych na likwidację tegoż pojazdu (w formie dotacji celowej od wojewody).
Naczelnik Urzędu Skarbowego w Olsztynie stwierdził w obecnym stanie prawnym przeprowadzenie procedury likwidacyjnej pojazdów może nastąpić tylko w trybie przewidzianym w ustawie z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw.
W sytuacji gdy orzeczenie sądu zapadło w sprawie pojazdu usuniętego w trybie art. 130a ustawy – Prawo o ruchu drogowym, po wejściu w życie ustawy nowelizującej, tj. po dniu 4 września 2010 r., jedynym organem uprawnionym do prowadzenia postępowania w sprawie likwidacji pojazdu oraz ustalania kosztów dozoru i wynagrodzenia za dozór, jest starosta (właściwy ze względu na miejsce, z którego pojazd usunięto).
Zgodnie bowiem z brzmieniem art. 130a ust. 10f znowelizowanej ustawy – Prawo o ruchu drogowym (obowiązującym od dnia 4 września 2010 r.) do wykonania orzeczenia sądu o przepadku pojazdu jest obowiązany starosta. Wykonanie orzeczenia następuje w trybie i na zasadach określonych w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Według nowej treści art. 130a ustawy – Prawo o ruchu drogowym organy skarbowe utraciły bowiem nie tylko prawo do orzekania w kwestii odjęcia własności pojazdu ale wszystkie poprzednio posiadane uprawnienia w postępowaniach związanych z usunięciem pojazdu z drogi. Przepisy ustawy nowelizującej przewidują w jakim trybie należy przeprowadzić postępowanie (w tym likwidacyjne) niezakończone przed dniem wejścia w życie nowych regulacji. W odniesieniu do powyższej sprawy będzie miał zastosowanie tryb z art. 12 ust. 2 ustawy nowelizującej. Przewiduje on, że w przypadkach, w których termin określony w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, upłynął przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepadek pojazdów orzeka się na rzecz powiatu. W rozpatrywanej sprawie bezsporne jest, że upłynął sześciomiesięczny termin, wymagany w poprzednim stanie prawnym określony w art. 130a ust. 10, jako przesłanka wszczęcia postępowania kończącego się decyzją deklaratoryjną o przejęciu własności pojazdu na Skarb Państwa. Bezsporne jest także, iż nie wszczęto postępowania w tej sprawie oraz że taka decyzja nie była wydana.
W świetle powyższego w nowym stanie prawnym organy skarbowe utraciły prawo do orzekania w kwestii odjęcia własności pojazdu a ciężar obowiązków związanych z przeprowadzeniem stosownego postępowania w tym przedmiocie przypisany został Staroście.
Dodatkowo zgodnie z § 4 ust. 1 pkt b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji to starosta występuje jako organ likwidacyjny w zakresie pojazdów usuniętych z dróg na podstawie przepisów ustawy – Prawo o ruchu drogowym.
Z uwagi na fakt, iż w myśl ww. rozporządzenia organ likwidacyjny umocowany jest do wykonywania jedynie prawomocnych orzeczeń sądów powszechnych, to należy stwierdzić, że o właściwości organu do przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego względem ww. pojazdu przesądza moment uprawomocnienia się postanowienia o przepadku, a ten nastąpił pod rządami znowelizowanych przepisów prawa, wskazujących na właściwość rzeczową starostów do wykonywania orzeczeń o przepadku pojazdów usuniętych na podstawie art. 130a ustawy – Prawo o ruchu drogowym.
W sprawie istotny jest również fakt, że w odniesieniu do pojazdu marki Peugeot 309 nr rej. [...], podmiot prowadzący parking skierował do tut. organu żądanie w zakresie uregulowania należności za przechowywanie pojazdu na parkingu.
Należy podkreślić, iż prezentowane powyżej stanowisko Naczelnika Urzędu Skarbowego w Olsztynie, zgodne jest z najnowszym orzecznictwem sądów administracyjnych (Postanowienie NSA z dnia 21 czerwca 2012 r. I FW 1/12, Postanowienie NSA z dnia 17 lipca 2012 r. I OW 95/12, Postanowienie NSA z dnia 4 sierpnia 2011 r. I OW 72/11, Postanowienie NSA z dnia 4 sierpnia 2011 r. I OW 73/11).
Biorąc powyższe pod wzgląd Naczelnik Urzędu Skarbowego w Olsztynie wnosi o rozstrzygnięcie przez Sąd powstałego sporu i wskazanie organu właściwego do przeprowadzenia likwidacji pojazdu marki Peugeot 309 nr rej. [...]
W odpowiedzi na wniosek Starosta Olsztyński wniósł o wskazanie, że organem egzekucyjnym w sprawie jest Naczelnik Urzędu Skarbowego w Olsztynie. W uzasadnieniu wskazał, że od dnia 4 września 2010 r. starosta na mocy art. 130a ust. 10 ustawy – Prawo o ruchu drogowym jest właściwy do występowania z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu. To działanie nie jest działaniem w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa, a działaniem w imieniu i na rzecz powiatu czyli odrębnego od Skarbu Państwa podmiotu.
Przepis ten wyraźnie wskazuje kogo starosta reprezentuje i na czyją rzecz wnioskuje o orzeczenie przepadku.
Wniosek o przepadek Skarb Państwa złożono15 listopada 2010 r. czyli po dniu wejścia w życie zmiany ustawy – Prawo o ruchu drogowym i wniosek ten został przez Sąd rozpatrzony pozytywnie.
Jeżeli zatem w sprawie I Ns 982/10 Sąd orzekał nie na wniosek starosty, a na wniosek Skarbu Państwa, nie ma w świetle art. 130a ust. 10f ustawy – Prawo o ruchu drogowym kompetencji do wykonywania orzeczenia sądu o przepadku pojazdu będącego własnością Skarbu Państwa. Brzmienie cytowanego wyżej przepisu odnosi się bowiem jedynie do orzeczeń, na mocy których właścicielem pojazdu stał się powiat, a nie Skarb Państwa, o czym świadczy umiejscowienie tego przepisu w systematyce ustawy, po regulacjach odnoszących się do postępowania starosty i orzeczeń o przepadku pojazdu na rzecz powiatu.
Nie znajdują potwierdzenia w obowiązujących przepisach prawa twierdzenia wnioskodawcy, że utracił on kompetencje do bycia organem egzekucyjnym i że jedynym organem w sprawach likwidacji, niezależnie od tego, czyją własność stanowi pojazd stał się starosta.
Zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U z 2011 r. Nr 46, poz. 237) przepisy działu II rozdziału 6 ustawy dotyczące organu egzekucyjnego stosuje się do naczelników urzędów skarbowych w odniesieniu do przechowywania oraz likwidacji ruchomości innych niż określone w pkt 1 i 2. Oznacza to, że naczelnik urzędu skarbowego w dalszym ciągu jest organem likwidacyjnym uprawnionym do likwidacji pojazdu innego niż ten, którego przepadek orzeczono na rzecz powiatu.
Starosta jak wynika z pkt 2 lit. b tego przepisu jest bowiem organem likwidacyjnym jedynie w stosunku do tych pojazdów, które zostały przejęte na postawie ustawy – Prawo o ruchu drogowym na rzecz powiatu, nie zaś pojazdów, które zostały przejęte na czyjakolwiek rzecz, w jakichkolwiek innych trybach. Za tym, że to naczelnik urzędu skarbowego jest organem likwidacyjnym przemawia także brzmienie § 3 pkt 1 lit. a ww. rozporządzenia, przepis ten wskazuje katalog ruchomości, które stały się własnością Skarbu państwa min. na podstawie prawomocnego orzeczenia przepadku przedmiotu w postępowaniu cywilnym.
Taka sytuacja występuje w niniejszej sprawie.
Sąd w postępowaniu cywilnym orzekł o przepadku przedmiotu – ruchomości (pojazdu) na rzecz Skarbu Państwa i organem egzekucyjnym wykonującym czynności związane z jego likwidacją (sprzedaż, nieodpłatne przekazanie lub zniszczenie) jest naczelnik urzędu skarbowego, gdyż staroście zostały przyznane kompetencje organu egzekucyjnego tylko w ograniczonym zakresie sprowadzającym się do likwidacji pojazdów stanowiących własność powiatu.
Jak wynika z powyższego, w przypadku, gdy przepadek pojazdu został orzeczony na rzecz Skarbu Państwa, nawet jeżeli miało to miejsce po dniu 4 września 2010 r., naczelnik urzędu skarbowego nie utracił kompetencji do bycia organem właściwym do dokonania jego likwidacji, a starosta nie stał się organem właściwym do bycia organem egzekucyjnym w stosunku do pojazdów, których przepadek na rzecz Skarbu Państwa sąd orzekł.
Tym samym to wnioskodawca jest organem właściwym do likwidacji pojazdu marki Peugeot 309 nr rej. [...] i to on winien być wskazany jako właściwy do załatwienia sprawy będącej przedmiotem niniejszego sporu kompetencyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sporem kompetencyjnym jest sytuacja prawna, w której co do zakresu właściwości organów administracji publicznej zachodzi rozbieżność poglądów, która musi być usunięta na skutek zastosowania środków prawnych. Spór kompetencyjny ma miejsce wtedy, gdy rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów administracji publicznej zachodzi w odniesieniu do rozstrzygnięcia tożsamej sprawy, czyli gdy mamy do czynienia z tożsamą sprawą, którą zajmują się lub odmawiają zajęcia się co najmniej dwa organy.
Zgodnie z art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270) do zastosowania środka prawnego rozstrzygnięcia sporu kompetencyjnego właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny. Rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego to wskazanie organu administracji publicznej właściwego w sprawie na podstawie przepisów prawa materialnego obowiązujących w dniu stosowanego przez Naczelny Sąd Administracyjny środka.
W sprawie spór kompetencyjny pozostał w zakresie właściwości do zastosowania procedury wykonania orzeczenia sądu o przepadku pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. Według art. 103a ust. 10 ustawy z 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.) "Starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Powiadomienie zawiera pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu". Taką procedurę przypadku pojazdu wprowadzono ustawą z 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 152, poz. 1028 ze zm.). Ustawą tą uregulowano też tryb wykonania orzeczenia sądu o przepadku pojazdu. Według art. 103a ust. 10f ustawy – Prawo o ruchu drogowym "Do wykonywania orzeczeń sądu o przepadku pojazdu jest zobowiązany starosta.
Wykonanie orzeczenia następuje w trybie i na zasadach określonych w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z uwzględnieniem przepisów niniejszej ustawy". Właściwość do wykonania orzeczeń sądu o przepadku pojazdu art. 103a ust. 10f ustawy – Prawo o ruchu drogowym ustanowił expressis verbis – właściwym jest starosta.
O wprowadzeniu ustawą z 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw jednolitego trybu sądowego orzekania o przepadku pojazdu również w zakresie przedmiotowym – w przepadku na rzecz powiatu przesadzają przepisy przejściowe tej ustawy. Według art. 12 tej ustawy "Postępowanie w sprawie przejęcia na rzecz Skarbu Państwa własności pojazdów nieodebranych przez uprawnione osoby w terminie określonym w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy umarza się, a sprawy przekazuje właściwym starostom (ust. 1). W przypadkach, w których termin określony w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, upłynął przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy i nie zostało wszczęte postępowanie w sprawie przejęcia własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, przepis art. 12 stosuje się odpowiednio (ust. 2)".
Art. 11, do którego odpowiedniego stosowania odsyła art. 12 stanowi, że: "W przypadkach, w których bieg terminu określonego w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, rozpoczął się i nie zakończył przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepadek pojazdów orzeka się na rzecz powiatu (ust. 1). W przypadkach, o których mowa w ust. 1, jednostka prowadząca parking strzeżony po upływie 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu powiadamia o jego nieodebraniu właściwego starostę oraz podmiot, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu (ust. 2)".
Z przepisów przejściowych, wprowadzających jednolitą procedurę co do przepadku pojazdów również w zakresie postępowań niezakończonych przed zmianą ustawy – Prawo o ruchu drogowym ustawą z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, należy wyprowadzić jednolitą regułę właściwości wykonywania orzeczeń sądu. Regułę przyjętą w art. 103a ust. 10f "Do wykonywania orzeczeń sądu o przepadku pojazdu obowiązany jest starosta. Wykonywanie orzeczeń następuje w trybie i na zasadach określonych w ustawie z dnia 27 czerwca 1099 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z uwzględnieniem przepisów niniejszej ustawy". W razie gdy ustawa expressis verbis reguluje właściwość organów, zmiany tej właściwości nie można wyprowadzić z rozporządzenia Rady Ministrów z 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 46, poz. 237).
Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko przyjęte w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 grudnia 2012 r. sygn. akt I OW 156/12.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 15 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 103a ust. 10f ustawy z 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym, orzekł jak w sentencji.