Uzasadnienie
Starosta N. zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Starostą N. a Prezydentem Miasta W., poprzez wskazanie Prezydenta Miasta W. jako organu właściwego do rozpoznania sprawy wykonania orzeczonego środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym przez okres 5 lat odnośnie do T.R.
W uzasadnieniu Starosta N. wskazał, że Prezydent W. przekazał mu odpis wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy - Mokotowa z dnia 11 stycznia 2019 r., XIV K 748/18, dotyczący T.R., celem wykonania orzeczonego środka karnego.
Tymczasem w piśmie przewodnim Sądu Rejonowego dla Warszawy - Mokotowa podano adres zamieszkania skazanego T.R.: W., ul. [...]. Starosta wysłał na adres: ul. [...], 13-100 N., figurujący w aktach kierowcy T.R., wezwanie do złożenia wyjaśnień dotyczących aktualnego miejsca zamieszkania. Przesyłka była dwukrotnie awizowana, po czym zwrócona do Starostwa Powiatowego w N. z adnotacją, że adresat nie podjął przesyłki terminie. W związku z tym Starosta N. zwrócił się do Komendy Powiatowej Policji w N. z prośbą o ustalenie aktualnego miejsca zamieszkania T.R. Komenda ustaliła, że zamieszkuje on w W. przy ul. [...].
W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, Prezydent W. wniósł o wskazanie Starosty N. jako organu właściwego w sprawie.
W ocenie organu w przedmiotowej sprawie należy za zdarzenie powodujące wszczęcie postępowania w rozumieniu art. 21 § 2 k.p.a. uznać fakt przesłania zatrzymanego w toku postępowania karnego prawa jazdy do Starosty N., który mając akta kierowcy gromadzi wszelkie dane dotyczące tego dokumentu. To zdarzenie było chronologicznie pierwsze i początkuje wszelkie kolejne czynności związane z szeroko rozumianą sprawą kierowania przez T.R. pojazdem w stanie nietrzeźwości. Dopiero po późniejszym prawomocnym skazaniu możliwe jest prowadzenie dalszych czynności przez organ administracji w przedmiocie wykonania orzeczonego środka karnego (np. orzeczenie o cofnięciu uprawnień, skierowanie na badania lekarskie, psychologiczne oraz kurs reedukacyjny). Kompetencje Starosty N. w zakresie wykonywania wyroku orzekającego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych są uzasadnione tym, że w świetle wątpliwości co do miejsca zamieszkania skazanego, wszelkie dane dotyczące praw jazdy gromadzone są właśnie przez ten organ.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Sądy administracyjne rozpoznają, na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019r. poz. 2325), dalej p.p.s.a., z zastrzeżeniem art. 22 § 1 k.p.a., spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W tej sprawie doszło do negatywnego sporu o właściwość, gdyż żaden ze wskazanych wyżej organów nie uważa się za właściwy. Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. właściwy w tych sprawach jest Naczelny Sąd Administracyjny.
Stosownie do art. 182 § 1 zd. 1 k.k.w. w razie orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów, sąd przesyła odpis wyroku odpowiedniemu organowi administracji rządowej lub samorządu terytorialnego właściwemu dla miejsca zamieszkania skazanego. Organ, do którego przesłano orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów, zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu (§ 2).
Z kolei art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami ogólnie stanowi, że starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów. Obowiązujące przepisy nie wskazują zatem sposobu ustalania właściwości miejscowej starosty właściwego do rozpatrzenia sprawy.
Oznacza to, że zastosowanie znajdą zasady przewidziane w art. 21 k.p.a. W niniejszej sprawie należy wziąć pod uwagę przepisy art. 21 § 1 pkt 3 lub § 2 k.p.a., które stanowią, że właściwość miejscową organu administracji publicznej ustala się według miejsca zamieszkania (siedziby) w kraju, a w braku zamieszkania w kraju - według miejsca pobytu strony lub jednej ze stron, a jeżeli żadna ze stron nie ma w kraju zamieszkania (siedziby) lub pobytu - według miejsca ostatniego ich zamieszkania (siedziby) lub pobytu w kraju. Jeżeli nie można ustalić właściwości miejscowej w sposób wskazany w § 1, sprawa należy do organu właściwego dla miejsca, w którym nastąpiło zdarzenie powodujące wszczęcie postępowania, albo w razie braku ustalenia takiego miejsca - do organu właściwego dla obszaru dzielnicy S. w W. Przyjmuje się, że kluczowe znaczenie ma miejsce zamieszkania, a nie zameldowania strony. Ze względu na brak regulacji w prawie administracyjnym, miejsce zamieszkania strony będącej osobą fizyczną należy oceniać na podstawie przepisów prawa Kodeksu cywilnego.
Miejscem zamieszkania osoby fizycznej, zgodnie z art. 25 k.c., jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Innymi słowy - miejscem zamieszkania jest miejscowość, w której koncentrują się czynności życiowe danej osoby, bez względu na adres jej zameldowania. Tym samym o miejscu zamieszkania w świetle omawianego przepisu decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Z unormowania tego wynika, że do przyjęcia zamieszkiwania danej osoby w określonej miejscowości konieczne jest ustalenie występowania dwóch przesłanek, a mianowicie przebywania i zamiaru stałego pobytu w określonej miejscowości, przy czym przesłanki te muszą wystąpić kumulatywnie. W tej materii mogą decydować różnorakie okoliczności.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpatrywanej sprawie przyjąć należy, że T.R. zamieszkuje w W., ul. [...]. Po pierwsze wynika to z zawiadomienia z Sądu Rejonowego dla Warszawy Mokotowa o przekazaniu do Wydziału Komunikacji Urzędu Miasta W. odpisu prawomocnego wyroku z dnia 11 stycznia 2019 r., XIV K 748/18. Po drugie, adres ten wynika z ustaleń Komendy Powiatowej Policji w N. (pismo z dnia [...] sierpnia 2019 r.). Po trzecie wreszcie, to w W. T.R. dokonał czynu w postaci naruszenia zasad bezpieczeństwa w ruchu lądowym, za który został skazany prawomocnym wyrokiem. Okoliczności te wskazują jednoznacznie, że miejscem zamieszkania T.R. jest W. Zatem organem właściwym w sprawie jest Prezydent W. Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.