Uzasadnienie
Prezydent Miasta Świedziebnia wnioskiem z dnia 29 stycznia 2010 r. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego: Miejskim Ośrodkiem Pomocy Społecznej w Świedziebnie i Burmistrzem Miasta Rypina - Miejskim Ośrodkiem Pomocy Społecznej w Rypinie w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku E. S. o umieszczenie w domu pomocy społecznej.
W uzasadnieniu wniosku podkreślił, że zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, decyzję o skierowaniu danej osoby do domu pomocy społecznej i ustaleniu opłat za ten pobyt wydaje organ gminy właściwy dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Natomiast stosownie do art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.
E. S. w dniu [...] września 2009 r. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Rypinie o umieszczenie go w domu pomocy społecznej. Podał, że na stałe jest zameldowany w Świedziebnie przy ul. [...], we własnym domu, w którym ze względu na warunki lokalowe nie zamieszkuje. Mieszka w Rypinie, gdzie wynajął pokój i ma trudności z samodzielnym prowadzeniem gospodarstwa domowego.
Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Rypinie postanowieniem z dnia [...] października 2009 r., znak: [...] przekazał, na podstawie art. 65 § 3 K.p.a., sprawę do rozpatrzenia Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w Świedziebnie, ponieważ Gmina czasowego pobytu wnioskodawcy nie jest uprawniona do podjęcia decyzji w sprawie przydzielenia miejsca w domu pomocy społecznej. Przyjął, że miejscem zamieszkania E. S. jest Świedziebnia, a ponadto sprawa nie należy do kategorii spraw nie cierpiących zwłoki ani nie jest szczególnym uzasadnionym przypadkiem wymagającym załatwienia gminę miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie.
W ocenie Wójta Gminy Świedziebnia w świetle zgromadzonych materiałów oraz oświadczenia E. S. należy stwierdzić, że pomimo stałego miejsca zameldowania w Gminie Świedziebnia nie ma on zamiaru przebywać na jej terenie i nie deklaruje też powrotu. Od trzech lat mieszka i przebywa na terenie miasta Rypin, gdzie skoncentrował swoje centrum życiowe i do czasu umieszczenia go w domu pomocy społecznej będzie przebywał w Rypinie przy ul. [...].
Nie można zatem przyjąć, że Gmina Świedziebnia jest właściwa do załatwienia przedmiotowej sprawy. Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania", wobec tego należy na podstawie art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93), który definiuje "miejsce zamieszkania" przyjąć, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu.
Burmistrz Miasta Rypina w odpowiedzi na wniosek podtrzymał stanowisko zawarte w postanowieniu z dnia [...] października 2009 r., znak: [...]. Wyjaśnił, że nie jest właściwy do rozpatrzenia podania E. S., gdyż ten jest zameldowany na pobyt stały w Świedziebni we własnym domu, a w Rypinie przebywa czasowo w wynajętym pokoju.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sądy administracyjne rozpoznają - na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.) - spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej uważają się za właściwe w sprawie, między tymi organami występuje wówczas spór pozytywny. Dojść może też do sporu negatywnego, w którym każdy z organów uważa się za niewłaściwy. Z takim właśnie sporem mamy do czynienia w niniejszej sprawie.
Spór ten powstał między Wójtem Gminy Świedziebnia a Burmistrzem Rypina i dotyczy kwestii, który z tych organów jest właściwy do rozpoznania i załatwienia podania E. S. o umieszczenie w domu pomocy społecznej.
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że E. S. w dniu złożenia podania zamieszkiwał w Rypinie w wynajętym pokoju, gdzie ma zlokalizowane centrum życiowe. Miejsce stałego zameldowania w Świedziebnie - własny dom położony przy ul. [...] – opuścił ze względu złe warunki lokalowe i nie zamierza tam wrócić.
Oba organy pozostające w negatywnym sporze o właściwość trafnie twierdzą, że zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i ustaleniu opłat za ten pobyt wydaje organ gminy właściwy dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy. Natomiast właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). Natomiast Burmistrz Rypina nieprawidłowo ustalił miejsce zamieszkania E. S., osoby ubiegającej się o umieszczenie w domu pomocy.
W ustawie o pomocy społecznej nie zdefiniowano pojęcia "miejsce zamieszkania", dlatego też wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, uwzględnić trzeba regulację zawartą w przepisach ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, zwanej dalej K.c.).
Zgodnie z art. 25 K.c., miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. Definicja ta, co wynika z treści przepisu, jest odformalizowana. W rachubę nie wchodzi przypadkowy lub z założenia krótkotrwały stan związania z daną miejscowością. Wniosek taki można wyprowadzić wprost z ustawowo sformułowanego wymogu przebywania w danej miejscowości z zamiarem stałego w niej pobytu. Z takiego normatywnego ujęcia wywieść można swobodę wyboru przez osobę fizyczną konkretnej miejscowości na własne zamieszkanie. Zamiar stałego pobytu powinien być obiektywizowany w tym sensie, że wynika on z takiego zachowania się osoby fizycznej, które wskazuje na rzeczywiste powiązanie jej działalności życiowej z określoną miejscowością.
E. S. swój zamiar stałego pobytu w Rypinie ujawnił zawierając umowę najmu pokoju w tym mieście, zamieszkując w nim na stałe. To, że nie wymeldował się z pobytu stałego w Świedziebnie, nie świadczy o tym, że jedynie okresowo zmienił miejsce pobytu. Faktycznie, bowiem jak wynika z jego oświadczenia, zmienił miejsce przebywania z Świedziebni na Rypin, z zamiarem stałego pobytu (zamieszkania) w tej miejscowości.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a. postanowił, jak w sentencji.