Uzasadnienie
W dniu 18 maja 2012 r. J.S. złożył w Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie w S. wniosek o skierowanie go do Domu Pomocy Społecznej w S..
W oświadczeniu z dnia 5 czerwca 2012 r. J.S., motywując swój wniosek, wskazał na brak możliwości adaptacji w społeczeństwie. Podał także, że pomieszkuje w różnych schroniskach, zaś w chwili obecnej przebywa w schronisku dla osób bezdomnych przy ul. [...] w S..
Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w S. przeprowadził wywiad środowiskowy, w efekcie którego stwierdził, że wnioskodawca cierpi na emocjonalne zaburzenia omamowo – urojeniowe, jest osobą bezdomną, zaś jego ostatnim miejscem zameldowania na pobyt stały była miejscowość W., Gmina A..
Wobec powyższego, pismem z dnia 3 września 2012 r. Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w S., uznając się za niewłaściwy w sprawie, na podstawie art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), przekazał wniosek strony do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w A..
Pismem z dnia 28 września 2012 r. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w A. przekazał – w trybie art. 65 § 1 kpa – wniosek J.S. o skierowanie go do Domu Pomocy Społecznej w S. Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Rodzinie w S., kwestionując swoją właściwość.
Nie uznając swojej właściwości, w dniu 25 października 2012 r. Prezydent Miasta S. – Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S. sformułował do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie zaistniałego sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta S. a Wójtem Gminy A. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku J.S. o skierowanie go do Domu Pomocy Społecznej w S.. Uzasadniając wniosek, organ wskazał, że w przypadku osoby bezdomnej, a taką jest J.S., w sprawie takiej, jak niniejsza, gminą właściwą jest gmina ostatniego miejsca zameldowania osoby na pobyt stały, w rozumieniu art. 101 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.: Dz. U. z 2009 r. nr 175, poz. 1362 ze zm.). Wobec faktu, że ostatnim miejscem zameldowania zainteresowanego na pobyt stały była miejscowość W., Gmina A., toteż organem właściwym w sprawie jest Wójt Gminy A..
W odpowiedzi na powyższy wniosek Wójt Gminy A. podniósł, że właściwym w sprawie jest Prezydent Miasta S., albowiem to w S. J.S. przebywa, mieszka i koncentruje swoje plany życiowe. Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 182), właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, co oznacza, że w tym przypadku organem właściwym w sprawie jest wyłącznie Prezydent Miasta S..
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 19 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), organy administracji publicznej są obowiązane przestrzegać z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Gdy organ, do którego wniesiono podanie, uzna się za niewłaściwy (rzeczowo, miejscowo, instancyjnie) do załatwienia sprawy rozstrzyganej w drodze decyzji, wówczas jest obowiązany do niezwłocznego przekazania podania do tego organu, który – w jego ocenie – jest właściwy w danej sprawie (art. 65 § 1 kpa).
W myśl art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Może to czynić w odniesieniu do załatwienia konkretnej sprawy, w której dwa organy uznają się jednocześnie za właściwe (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uznaje się za właściwy w sprawie (spór negatywny), i pod warunkiem, że jest to sprawa z zakresu administracji publicznej, w której jeden z pozostających w sporze organów jest właściwy.
Spór pomiędzy Prezydentem Miasta S. a Wójtem Gminy A., dotyczący umieszczenia J.S. w domu pomocy społecznej, jest sporem o właściwość miejscową organu, ponieważ kompetencja w tej sprawie należy do gminy, co wynika z art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 182).
Zasady ustalania właściwości miejscowej gminy określa art. 101 cytowanej ustawy, stanowiąc w ust. 1, że generalnie właściwość tę ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Stosownie do art. 59 ust. 1 tej ustawy, decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Z obu wskazanych przepisów wynika, iż właściwą miejscowo do wydania decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej jest gmina miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o to skierowanie w dacie kierowania tej osoby do domu pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lipca 2009 r. o sygn. akt I OW 60/09, publ. LEX nr 552360).
Jednakże w rozpoznawanej sprawie rzecz dotyczy osoby bezdomnej. Zgodnie z brzmieniem art. 6 pkt 8 ww. ustawy o pomocy społecznej, osobą bezdomną jest osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym, w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy, i niezameldowana na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania.
W świetle art. 101 ust. 2 przedmiotowej ustawy, w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo gminą jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. W przypadku osoby bezdomnej, z oczywistych względów, nie może być mowy o miejscu zamieszkania, nie bada się zatem jej zamiaru co do stałego pobytu, lecz ustala jej status i gminą właściwą jest gmina ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2007 r. o sygn. akt I OW 109/06 i z dnia 4 lipca 2008 r. o sygn. akt I OW 30/08, publ. https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Ze sprawy wynika, że ostatnim miejscem zameldowania J.S. była miejscowość W., Gmina A., tak więc organem właściwym w sprawie jest Wójt Gminy A..
Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, działając w oparciu o art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji postanowienia.