Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 27 sierpnia 2019 r. Burmistrz [...] wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem [...] a Wójtem Gminy [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku S.H. o skierowanie do domu pomocy społecznej.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że S.H., pismem z dnia [...] czerwca 2019 r, zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z prośbą o skierowanie jej do Domu Pomocy Społecznej "[...]" w [...] z uwagi na trudną sytuację zdrowotną.
Z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] lipca 2019 r. oraz zgromadzonej w sprawie dokumentacji wynika, że ubiegająca się o świadczenie jest wdową, zamieszkuje w [...], gdzie sama wynajmuje mieszkanie i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Koszt wynajmu mieszkania wynosi 400 zł miesięcznie. Ponadto jest osobą starszą i przewlekle chorą – niewydolność krążenia, nadciśnienie, miażdżyca, zastój limfatyczny, jest także po operacji wszczepienia endoprotezy. Objęta jest również opieką medyczną w Przychodni POZ w szpitalu w [...]. W miejscu zamieszkania strona posiada rodzinę, która jej pomaga, córki bowiem kontaktują się i interesują losem matki. Ubiegająca się o świadczenie utrzymuje się jedynie z renty rodzinnej w wysokości 1875,88 zł. Innych dochodów nie posiada. Z pisma z dnia [...] sierpnia 2019 r. wynika, że nie figuruje w rejestrze mieszkańców miasta [...]. Przed zamieszkaniem w Zgorzelcu, mieszkała w miejscowości [...], gm. [...], gdzie jest zameldowana do dnia dzisiejszego. Na terenie tejże gminy położony jest dom, którego jest współwłaścicielką.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r., Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] przyznał stronie świadczenie z pomocy społecznej w formie usług opiekuńczych od dnia [...] stycznia 2018 r. do dnia [...] grudnia 2018 r. W dniu [...] lutego 2018 r. strona oświadczyła, że rezygnuje z przyznanych usług opiekuńczych, bowiem nie jest zadowolona z przyznanej opieki, a opiekę nad nią sprawować będzie córka – B.K. W związku z powyższym decyzja ta została uchylona decyzją z dnia [...] lutego 2018 r.
Burmistrz Miasta [...] stoi na stanowisku, że ubiegająca się o świadczenie nie przebywa w [...] z zamiarem stałego pobytu, a jedynie na potrzeby skierowania do domu pomocy społecznej. Korzystanie przez nią z opieki medycznej na terenie miasta Zgorzelca nie jest, zdaniem organu, przesłanką do uznania [...], na podstawie art. 25 ustawy Kodeks cywilny (Dz. U. z 2018 r., poz. 1025 ze zm.) jako centrum życiowego strony.
W odpowiedzi na wniosek z dnia [...] sierpnia 2019 r., Wójt Gminy [...] wniósł o wskazanie Burmistrza Miasta [...] jako organu właściwego do załatwienia wniosku. W jego ocenie S.H. przeprowadziła się do Zgorzelca z zamiarem stałego pobytu, bowiem od pół roku mieszka w Zgorzelcu, wynajmuje tam mieszkanie, ma opiekę najbliższej rodziny, objęta jest także opieką medyczną. Ponadto, nie zgłoszono w OPS [...] potrzeby zapewnienia opieki instytucjonalnej w tym potrzeby umieszczenia w domu pomocy społecznej. W ocenie Wójta, powyższe wskazuje na [...], jako centrum aktywności życiowej ubiegającej się o świadczenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny).
W niniejszej sprawie, spór zainicjowany wnioskiem ma charakter negatywnego sporu o właściwość, albowiem oba organy uznają się za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania wniosku ubiegającej się o świadczenie o skierowanie do domu pomocy społecznej.
Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 54 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r., poz. 1508 ze zm., dalej u.p.s.), osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, która nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu i której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej zlokalizowanym - co do zasady - jak najbliżej jej miejsca zamieszkania. Decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej – w myśl art. 59 ust. 1 u.p.s. – wydaje organ gminy właściwy dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Przepisem określającym właściwość miejscową gminy jest art. 101 ust. 1 u.p.s., w świetle którego właściwość tę ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Oznacza to, że w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej właściwym do jej rozstrzygnięcia jest zawsze organ gminy miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej w dniu kierowania jej do domu pomocy społecznej.
Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania".
W związku z tym, należy uwzględnić regulację zawartą w przepisach ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019 r., poz. 1145 ze zm.). Zgodnie z art. 25 tej ustawy, miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Zatem, o miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki - zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu).
W niniejszej sprawie nie jest sporne, że obecnie strona zamieszkuje w [...], jednakże spełnienie drugiej z ww. przesłanek - zamiaru stałego pobytu - budzi wątpliwości Burmistrza Miasta [...]. Wyjaśnić zatem należy, że o zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej, w którym koncentrują się jej czynności życiowe (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 20 listopada 2019 r., sygn. akt I OW 69/19, 10 lutego 2009 r., sygn. akt I OW 164/08, 24 grudnia 2014 r., sygn. akt I OW 194/14 – orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: orzeczenia.nsa.gov.pl).
W związku z powyższym w sprawie bezsporne jest, że ubiegająca się o świadczenie jest stale zameldowana na terenie gminy [...] i jest współwłaścicielką położonego tam domu, jednakże ani tam nie przebywa, ani nie zamierza tam wrócić. Nie budzi także wątpliwości, że jej centrum życiowe koncentruje się na terenie [...], bowiem mieszka w [...], prowadząc samodzielne gospodarstwo domowe w lokalu zajmowanym na podstawie umowy użyczenia, korzysta z podstawowej opieki medycznej, w okolicy zamieszkują jej córki, które się nią opiekują. Ponadto, wskazać należy, że pomimo przyznania jej usług opiekuńczych w gminie [...], zrezygnowała z nich, w związku z czym należy uznać, że nie wiąże z tym miejscem żadnych planów na przyszłość. W związku z powyższym, ubiegająca się o świadczenie przebywa zatem w [...] z zamiarem stałego pobytu. Zgodnie z jej deklaracjami, a także uwzględniając wiek oraz stan zdrowia strony, stwierdzić trzeba, że w [...] koncentrują się jej czynności życiowe i miasto to stanowi miejsce jej zamieszkania.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 4 p.p.s.a. w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.