Uzasadnienie
Pismem z dnia 3 listopada 2014 r. Prezydenta Miasta Mielca, na podstawie art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a. i art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim, a Prezydentem Miasta Rzeszowa poprzez wskazanie Prezydenta Miasta Rzeszowa jako organu właściwego do wydania decyzji przyznającej zasiłek stały dla R.S. przebywającego w Domu Pomocy Społecznej w R. W uzasadnieniu wskazano, że decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. uchylił w całości swoją decyzję z dnia [...] grudnia 2010 r. (zmienioną kolejnymi decyzjami) przyznającą ww., przebywającemu w Domu Pomocy Społecznej w R., zasiłek stały. Uchylenie decyzji związane było ze zmianą miejsca zamieszkania R.S. uwarunkowanego zmianą opiekuna prawnego.
Obecny opiekun prawny ww. ma miejsce zamieszkania w R., a poprzedni zamieszkiwał w M. Następnie Prezydent Miasta Mielca podniósł, że w dniu 9 września 2014 r. aktualny opiekun prawny R.S. złożył wniosek w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w R. o przyznanie zasiłku stałego dla ww. Wniosek ten został następnie przekazany do załatwienia wg właściwości Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w M., a przekazanie to uzasadniono przepisem art. 101 ust. 6 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, zgodnie z którym dla mieszkańca domu właściwa jest gmina, która skierowała go do domu pomocy społecznej. Ze stanowiskiem tym nie zgodził się Prezydent Miasta Mielca. Zdaniem organu Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w R. pominął istotny fakt, że do osób umieszczonych w domu pomocy społecznej na podstawie skierowania wydanego przed dniem 1 stycznia 2004 r. mają zastosowanie dotychczasowe przepisy o właściwości miejscowej gminy.
Dalej organ wskazał, że w sprawie niesporny jest fakt, iż R.S. jest całkowicie ubezwłasnowolniony. Od marca 2003 r. przebywa w domu pomocy społecznej, a od dnia 17 lipca 2014 r. ma nowego opiekuna prawnego. W ocenie organu okoliczność, że decyzją Starosty Powiatu Mieleckiego z dnia [...] marca 2013 r. ww. został skierowany do domu opieki społecznej determinuje zastosowanie przepisu przejściowego, tj. art. 155 ustawy o pomocy społecznej w zw. z art. 37 ust. 1 tej ustawy w brzmieniu sprzed dnia 1 maja 2004 r. W tej sytuacji organem właściwym do załatwienia wniosku jest Prezydent Miasta Rzeszowa.
W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygniecie sporu o właściwość Prezydent Miasta Rzeszowa wniósł o rozstrzygnięcie niniejszego sporu poprzez wskazanie Prezydenta Miasta Mielca jako właściwego do rozpatrzenia wniosku dotyczącego R.S. o przyznanie pomocy w formie zasiłku stałego. Powołując się na orzeczenie NSA z dnia 3 grudnia 2010 r., sygn. akt II OW 146/10, Prezydent Miasta
Rzeszowa podniósł, że dla określenia organu właściwego do załatwienia przedmiotowego wniosku należy sięgnąć do przepisów art. 155 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej w zw. z art. 37 ust. 6a tej ustawy. Zatem wobec faktu, iż miejscem zamieszkania R.S. w chwili kierowania do domu pomocy społecznej był M., to przyjąć należy, że wyłącznie właściwym organem do przyznania wnioskującemu świadczeń z pomocy społecznej jest Prezydent Miasta Mielca.
Z ostrożności Prezydent Miasta Rzeszowa wskazał, że nawet gdyby zastosować przepisy art. 37 ustawy o pomocy społecznej w brzmieniu sprzed 1 stycznia 2004 r., to i tak treść art. 37 ust. 1 tej ustawy wskazuje na Prezydenta Miasta Mielca jako organ właściwy w sprawie – organ właściwy ustalany jest wg ostatniego miejsca pobytu lub zameldowania strony na pobyt stały.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny właściwy jest do rozstrzygania sporów o właściwość. Sporem o właściwość jest sytuacja prawna, w której co do zakresu działania organów administracji publicznej zachodzi rozbieżność poglądów, która powinna być usunięta na skutek podjęcia środka prawnego przez właściwy organ. Spór o właściwość ma miejsce wtedy, gdy rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów administracji publicznej zachodzi w odniesieniu do rozpoznania i rozstrzygnięcia tej samej sprawy, którą zajmują się dwa organy administracji publicznej (spór pozytywny), lub co do której organy administracji publicznej odmawiają przyjęcia do rozpoznania i rozstrzygnięcia, powołując się na brak podstaw do ustalenia właściwości (spór negatywny).
W niniejszej sprawie występuje spór negatywny o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Mielca, a Prezydentem Miasta Rzeszowa w sprawie przyznania zasiłku stałego R.S., który od marca 2003 r. przebywa w Domu Pomocy Społecznej w R., zaś od dnia 17 lipca 2014 r. – jako osoba ubezwłasnowolniona całkowicie – ma ustanowionego nowego opiekuna prawnego zamieszkałego w R. przy ul. [...], który to złożył w dniu 9 września 2014 r. wniosek o przyznanie zasiłku stałego dla R.S. Wszystkie te okoliczności muszą być wzięte pod uwagę przy rozpoznawaniu przedmiotowego wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość.
Generalnie ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz. U. z 2013 r., poz.182 ze zm.) w art. 101 ust. 1 ustanawia ogólną zasadę, że właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Zgodnie jednak z art. 155 ust. 1 tej ustawy do osób umieszczonych w domu pomocy społecznej na podstawie skierowania wydanego przed dniem 1 stycznia 2004 r. (a z takim przypadkiem mamy do czynienie w tej sprawie) stosuje się dotychczasowe przepisy o właściwości miejscowej gminy. Oznacza to, że jeżeli osoba została umieszczona w domu pomocy społecznej na podstawie skierowania wydanego przed dniem 1 stycznia 2004 r. zastosowanie mają "dotychczasowe przepisy", a są nimi przepisy poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.). Natomiast ustawa z dnia 29 listopada 1990 r. w art. 37 ust. 1 przewidywała, że właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.
Ustawa z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, podobnie zresztą jak obecnie obowiązująca ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, nie definiowała pojęcia "miejsca zamieszkania". Dlatego też, wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, należy uwzględnić regulację zawartą w przepisach ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (tj. Dz. U. z 2014 r., poz. 121 ze zm.), zwanego dalej w skrócie "K.c."
Zgodnie z art. 25 K.c. miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. Tak określone miejsce zamieszkania dotyczy jednak osoby fizycznej mającej pełną zdolność do czynności prawnych. Z art. 27 K.c. jednoznacznie wynika bowiem, że dla osoby całkowicie ubezwłasnowolnionej miejscem zamieszkania jest miejsce zamieszkania opiekuna.
W niniejszej sprawie z wnioskiem o przyznanie R.S. zasiłku stałego wystąpił jego nowy opiekun prawny zamieszkały w R. przy ul. [...]. Wprawdzie zasiłek ten ma być przyznany na rzecz R.S., to jednak postępowanie w tej sprawie powinien prowadzić i powyższy wniosek rozstrzygnąć organ właściwy ze względu na miejsce zamieszkania opiekuna.
Wskazać przy tym należy, iż zgodnie z art. 28 K.c. można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania. Jeżeli więc miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania opiekuna, to podopieczny nie może mieć drugiego miejsca zamieszkania, np. domu pomocy społecznej. Skoro zatem miejscem zamieszkania opiekuna prawnego R.S. jest R., to Prezydent tego miasta jest organem zobowiązanym do rozpoznania wniosku o przyznanie zasiłku stałego na rzecz R.S.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 15 § 2 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.