Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 12 listopada 2014 r. działający z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy M. Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego zaistniałego między nim a Prezydentem W. w sprawie rozpoznania wniosku J.M. o udzielenie świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego oraz zasiłku celowego na leki.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że zawiadomieniem z dnia 19 października 2014 r. Ośrodek Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] W. przekazał do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. wniosek J. M. o udzielenie świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego oraz zasiłku celowego na leki, podając, że nie jest właściwy do rozpatrzenia wniosku, ponieważ obecnie J. M. jest podopieczną Centrum Pomocy Bliźniemu "Monar-Markot" przy ul. [...] w W., natomiast ostatnio była zameldowana na pobyt stały [...] M., N..
Wnioskodawca wskazał, że J. M. nie zamieszkuje pod adresem N. Pod tym adresem zameldowana była na pobyt stały do dnia 10 kwietnia 2012 r. Obecnie jest zaś podopieczną Centrum Pomocy Bliźniemu "Monar - Markot" przy ul. [...] w W., gdzie mieszka od 16 maja 2014 r., a od lipca 2014 r. odbywa staż. Z informacji uzyskanej od byłego męża J. M. – E.M. wynika, że w N. nie zamieszkuje ona już od 2011 r., gdyż wyjechała do W. w poszukiwaniu pracy. Po pięciu miesiącach stwierdziła, że nie będzie mężowi oddawać pieniędzy i wróciła do domu tylko po to, aby zabrać swoje rzeczy, po czym wyjechała. Dnia 2 stycznia 2014 r. małżeństwo J. i E.M. rozstało rozwiązane przez orzeczenie rozwodu.
We wniosku podkreślono ponadto, że postępowanie J. M. wyraźnie wskazuje na to, że nie wiąże ona przyszłości z Gminą M..
W odpowiedzi na wniosek działający z upoważnienia Prezydenta W. Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] W. wniósł o wskazanie Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. jako organu właściwego w sprawie, stosownie do treści art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Żądanie dotyczy sporu o właściwość, o którym mowa w art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. tj. 2012, poz. 270 ze zm.). Spór pomiędzy Burmistrzem Miasta i Gminy M. i Prezydentem W. dotyczy rozpatrzenia wniosku J.M. z dnia 18 września 2014 r. o przyznanie jej zasiłku stałego i zasiłku celowego na leki.
Na wstępie przypomnieć należy, że właściwość miejscową gmin w sprawach z zakresu pomocy społecznej reguluje art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 163 (dalej: ustawa o pomocy społecznej). Przepis ten, w obecnym brzmieniu obowiązywał również w czasie składania wniosku będącego przedmiotem sporu. W ust. 1 powołanego artykułu ustanowiono zasadę, zgodnie z którą, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Od zasady tej przewidziano wyjątek w odniesieniu do osób bezdomnych. W myśl art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej w stosunku do tych osób właściwą miejscowo jest gmina ostatniego ich miejsca zameldowania na pobyt stały.
Pojęcie osoby bezdomnej ustawodawca zdefiniował w art. 6 pkt 8 tej ustawy o pomocy społecznej, określając, że jest to osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowana na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także niezamieszkała w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Przepis powyższy przewiduje dwa odrębne stany faktyczne pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania, drugi natomiast odnosi się do sytuacji, kiedy osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym posiada stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. W przypadku każdego z tych stanów przewidziane w ustawie przesłanki muszą występować kumulatywnie.
W rozpatrywanej sprawie wniosek pochodzi od osoby, która w czasie jego składania nie posiadała stałego zameldowania. Rozważyć zatem należy, czy miejsce pobytu tej osoby było lokalem mieszkalnym w rozumieniu wskazanych przez ustawodawcę przepisów.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego - tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 150 ze zm., do której odsyła art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej, pod pojęciem lokalu mieszkalnego rozumieć należy lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych. Z zakresu tego pojęcia ustawodawca wyłączył pomieszczenia przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych. Użycie w powołanym przepisie zwrotu "w szczególności" wskazuje na jedynie przykładowy charakter wyliczenia. Wszystkie zatem pomieszczenia przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, nawet te, które w ustawie nie zostały wprost wymienione, nie stanowią lokali mieszkalnych w rozumieniu powołanej ustawy.
W rozpoznawanej sprawie ubiegająca się o przyznanie zasiłków korzysta z prowadzonego przez Centrum Pomocy Bliźniemu "Monar Markot" schroniska dla osób bezdomnych. Już samo potoczne znaczenie sformułowania schronisko wskazuje na wyłącznie przejściowy, krótkotrwały charakter udostępnienia pomieszczeń. Pojęciem schroniska określa się rodzaj hotelu zapewniający nocleg (zazwyczaj w zbiorowych salach), odpoczynek, możliwość zjedzenia posiłku, wysuszenia odzieży, uzupełnienia zapasów. Jest to miejsce pobytu o charakterze przejściowym, a nie docelowym).
Miejsce w schronisku ma zatem umożliwić tylko przeczekanie do chwili, gdy pomoc taka będzie zbędna ze względu na poprawę sytuacji życiowej danej osoby, ewentualnie do czasu, gdy zapewniona zostanie pomoc o charakterze stałym w postaci np. umieszczenia w domu pomocy społecznej. Nawet zatem, gdy z różnych przyczyn jest to stan przedłużający się, pobyt ten nie traci charakteru czasowego.
Stwierdzić zatem należy, że J. M. jest osobą bezdomną, a w tej sytuacji właściwość miejscową gminy ustalić należało na podstawie art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej tj. według ostatniego miejsca zameldowania osoby ubiegającej się o świadczenie. Miejscem tym, co jest niekwestionowane w niniejszej sprawie, była miejscowość N., gm. M.. Właściwym do rozpoznania wniosku J.M. o przyznanie zasiłku stałego i celowego jest Burmistrz Miasta i Gminy M..
Z tych względów, na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. tj. 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzeczono, jak w sentencji.