Postanowienie NSA z 6 czerwca 2017 r., I OW 22/17

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 6 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy D. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy D., a Burmistrzem J. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku H. M.

Sprawa

w sprawie przyznania pomocy w formie zasiłku okresowego postanawia: oddalić wniosek.

Skład

Sędzia NSA Marek Stojanowski przewodniczący, sprawozdawca
Sędzia NSA Jolanta Rajewska
Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak

Uzasadnienie

Wnioskiem z dnia 23 stycznia 2017 r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy społecznej w D., działając z upoważnienia Wójta Gminy D. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy D., a Burmistrzem J. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku H. M. w sprawie przyznania pomocy w formie zasiłku okresowego. Wnioskodawca podał, że jak wynika z podania H. M. oraz oświadczenia jego matki, jest on osobą bezdomną, a gminą ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały jest gmina J. Stąd zastosowanie znajduje art. 101 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 930 ze zm.), a zatem organem właściwym do rozpoznania wniosku H. M. jest Burmistrz J. W odpowiedzi na wniosek, Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J., działający z upoważnienia Burmistrza J., wskazał, że jego zdaniem organem właściwym w sprawie jest Wójt Gminy D. Organ nie zgodził się ze stwierdzeniem, iż zainteresowany jest osobą bezdomną. W ocenie Burmistrza J., H. M. od ponad 10 lat przebywa w R., na terenie gminy D., z zamiarem stałego pobytu. Jakkolwiek ostatni meldunek na pobyt stały zainteresowany posiada w J., lecz od ponad 10 lat zamieszkuje u swojej matki w ww. miejscowości. W dniu 13 maja 2015 r. H. M. wystąpił z wnioskiem o przydział lokalu komunalnego stanowiący zasób gminy D. Z udzielonej przez organ odpowiedzi z dnia 10 października 2016 r. wynika, iż zainteresowany znajduje się na 21 miejsce listy oczekujących. Od września 2016 r. jest zarejestrowany w PUP w Ś. jako osoba poszukująca pracy. Odnosząc się do oświadczenia matki zainteresowanego, jakoby H. M. nie zamieszkuje razem z nią w. R., zaś adres ten podawał jedynie grzecznościowo jako adres do korespondencji, podczas, gdy spał w pomieszczeniach gospodarczych, organ podniósł, że nie może ono zostać uznane za wiarygodne, w świetle podejmowanych działań przez zainteresowanego, koncentrujących jego centrum życiowe na ternie gminy D. W tej sytuacji, organem właściwym w sprawie jest Wójt Gminy D. na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. - dalej w skrócie: "P.p.s.a"), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).

W niniejszej sprawie, spór zainicjowany wnioskiem ma charakter negatywnego sporu o właściwość, albowiem oba organy uznają się za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania wniosku. Właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej, zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Natomiast w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (art. 101 ust. 2). Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania". W związku z powyższym, wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, należy uwzględnić regulację zawartą w art. 25 k.c. Stosownie do treści tego przepisu miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu.

Organ wnioskujący w tej sprawie o rozstrzygnięcie sporu o właściwość wskazuje, iż H. M. jest osobą bezdomną, a podawany przez niego adres w m. R. jest jedynie adresem do korespondencji. Za dowód na tę okoliczność organ podaje m. in. oświadczenie matki H. M. Organ przeciwny z kolei stoi na stanowisku, że zainteresowany od ponad 10 lat faktycznie zamieszkuje w m. R. razem ze swoją matką i tam koncentrują się wszystkie jego sprawy życiowe. W aktach sprawy brak jednak ustaleń stanu faktycznego, dokonanych przez pracownika socjalnego. Czynności zmierzających do wyjaśnienia tej okoliczności nie podjął w istocie żaden z organów, a przecież dopiero bezsporne miejsce zamieszkania osoby wnioskującej o wydanie decyzji, umożliwiłoby wskazanie organu właściwego miejscowo do załatwienia sprawy w przedmiocie świadczeń z pomocy społecznej. Stanu faktycznego nie można ustalić jedynie na podstawie twierdzeń, bez przeprowadzenia żadnych czynności wyjaśniających. W związku z rozbieżnościami co do stanu faktycznego, niezbędnym jest stwierdzenie, że wystąpienie z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość musi być poprzedzone dokładnym ustaleniem stanu faktycznego sprawy, co niewątpliwie należy do organów administracji, a nie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Brak takich ustaleń powoduje, że wniosek o rozstrzygnięcie sporu jest przedwczesny i jako taki podlega oddaleniu.

Dodać należy, iż z zawiadomienia Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. z dnia 12 grudnia 2016 r. przekazującego wniosek H. M. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. wynika, że prawdopodobnie H. M. został w dniu 30 listopada 2016 r. przewieziony do Aresztu Śledczego w Ś., celem odbycia kary. Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego umieszczenie w Zakładzie Karnym czy Areszcie Śledczym nie jest jednoznaczne ze zmianą miejsca zamieszkania w rozumieniu art. 25 k.c. (por. postanowienie NSA z 6 lipca 2012r. sygn. akt II OSK 1553/12, z dnia 23 czerwca 2015 r. I OW 47/15).

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 15 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 151 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji