Uzasadnienie
Burmistrz B. wnioskiem z dnia 3 października 2016 r. (data stempla pocztowego, k. 3), reprezentowany przez Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B., zwrócił się o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Marszałkiem Województwa [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku A. K. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na podstawie ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r., poz. 195, dalej: ustawa).
W uzasadnieniu wskazano, że przedmiotowy wniosek A. K. został przekazany do Marszałka Województwa [...] zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy, bowiem z jego treści wynikało, iż mąż wnioskodawczyni przebywa poza granicami RP. W dniu 29 sierpnia 2016 r. Marszałek Województwa [...] zwrócił sprawę Burmistrzowi B. w celu umorzenia postępowania, ponieważ wnioskodawczyni wycofała swój wniosek.
W odpowiedzi na wniosek Marszałek Województwa [...], reprezentowany przez Dyrektora Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w K., wniósł o wskazanie Burmistrza Gminy B. jako organu właściwego w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej (art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm., dalej p.p.s.a.)). Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej uważają się za właściwe w sprawie (spór pozytywny), względnie dochodzi między tymi organami do sporu negatywnego, kiedy każdy z organów uważa się za niewłaściwy. Z takim właśnie sporem o właściwość w ujęciu negatywnym mamy do czynienia w niniejszej sprawie, bowiem żaden z organów nie uznaje swojej kompetencji do rozpoznania wniosku A. K. Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy postępowanie w sprawie świadczenia wychowawczego prowadzi organ właściwy. W myśl art. 2 ust. 11 organem właściwym jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie wychowawcze lub otrzymującej świadczenie wychowawcze. Stosownie do art. 16 ust. 1 tej ustawy w przypadku gdy osoba, o której mowa w art. 4 ust. 2 (tj. matka, ojciec, opiekun faktyczny albo opiekun prawny dziecka), lub członek rodziny tej osoby przebywa poza granicami RP w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami marszałkowi województwa. Zgodnie z art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy, marszałek województwa właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie wychowawcze wydaje decyzje w sprawach świadczenia wychowawczego realizowanego w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego. Zgodnie zaś z art. 28 przywoływanej ustawy w sprawach nieuregulowanych w niniejszej ustawie stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23, dalej: k.p.a.).
W niniejszej sprawie do organu właściwego w myśl art. 2 ust. 11 ustawy - tj. Burmistrza B. wpłynął w dniu 24 maja 2016 r. (data prezentaty Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B.) wniosek A. K. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego. Organ, mając na uwadze zawarte w przedmiotowym wniosku oświadczenie wnioskodawczyni, że członek jej rodziny przebywa poza granicami RP, w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, przekazał wniosek wraz z pozostałymi dokumentami zgromadzonymi w sprawie Marszałkowi Województwa. Jednocześnie wskazał, że właściwym rzeczowo do rozpoznania wniosku jest Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w K., działający w imieniu Marszałka Województwa [...].
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę powyżej opisane działania organu zasługują na pełną aprobatę. Burmistrz B. słusznie powołał się na to, że art. 16 ust. 1 ustawy w sposób niebudzący wątpliwości interpretacyjnych wskazuje, iż w sytuacji, jaka miała miejsce w niniejszej sprawie, organ właściwy miał obowiązek przekazania wniosku Marszałkowi Województwa. Od tego momentu to marszałek jest organem właściwym w sprawie, to on ma obowiązek podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy (art. 7 k.p.a.), a nie, jak błędnie wskazano w odpowiedzi na wniosek, tylko czynności zmierzające do ustalenia, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Ustawa przewiduje tylko jeden przypadek, w którym marszałek, któremu została przekazana sprawa z wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego przestaje być organem właściwym do jej rozpoznania. Sytuację taką normuje przepis art. 16 ust. 8 pkt 1 ustawy, zgodnie z którym marszałek przekazuje sprawę organowi właściwemu (tj. właściwemu wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta) gdy ustali, że w sprawie, która została mu przekazana na mocy art. 16 ust. 1 nie mają zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Z bezspornych okoliczności sprawy wynika, że przesłanka przekazania sprawy Marszałkowi województwa [...] wskazana w art. 16 ust. 1 ustawy nie odpadła. Tym samym, wobec braku w przedmiotowej ustawie innych przepisów szczególnych, należy uznać, że na mocy art. 16 ust. 1 w związku z art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy organem nadal właściwym w sprawie jest Marszałek Województwa [...]. Na mocy art. 28 powoływanej ustawy, w sprawach nieuregulowanych stosuje się przepisy k.p.a., na podstawie których organ ten rozpatrzy wniosek strony o rezygnacji z pobierania świadczenia wychowawczego.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a. w związku z art. 16 ust. 1 i art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r., poz. 195), wskazał Marszałka Województwa [...] jako organ właściwy w sprawie.