Uzasadnienie
Pismem z 27 listopada 2014 r. Wójt Gminy K. wystąpił o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Prezydentem Miasta Ł. w sprawie świadczeń dla J. W. w postaci skierowania do domu pomocy społecznej i ponoszenia opłat za pobyt w tym domu.
W uzasadnieniu wniosku podano, że pismem z [...] października 2014 r. nr [...] Prezydent Miasta Ł. uznał, że nie jest organem właściwym do rozpoznania wniosku J. W. o skierowanie do domu pomocy społecznej i przekazał sprawę do Wójta Gminy K.. Wskazał, że J. W. jest zameldowany w K. przy ul. [...].
Organ wnioskujący z tym stanowiskiem się nie zgodził.
Powołując się na art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.), który stanowi, że właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, Wójt Gminy K. stwierdził, że nie jest organem właściwym do rozpatrzenia wniosku J. W. o skierowanie do domu pomocy społecznej.
Argumentując swoje stanowisko podał, że z dokumentów zgromadzonych w niniejszej sprawie wynika, że J. W. zamieszkuje w Ł. przy ul. [...] i tam też znajduje się jego centrum życiowe. O powyższym, zdaniem organu, świadczy również fakt, iż o stopniu niepełnosprawności wnioskodawcy orzekał w 2011 r. Powiatowy, a później Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w województwie [...], tam też J. W. objęty jest opieką lekarską.
Wójt Gminy K. podkreślił, że w literaturze i orzecznictwie przyjmuje się, że o miejscu zamieszkania danej osoby nie decydują kryteria administracyjno-prawne jak zameldowanie, ale fakt przebywania w danej miejscowości z zamiarem stałego pobytu.
Kopię wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość doręczono Prezydentowi Miasta Ł. Prezydent Miasta Ł. nie udzielił odpowiedzi. na ww. wniosek.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sądy administracyjne rozpoznają na mocy art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), spory o właściwość oraz spory kompetencyjne.
Spór o właściwość powstaje w związku z odmienną oceną zakresu kompetencji organów. Spór taki można określić jako obiektywnie istniejącą sytuację prawną, w której zachodzi rozbieżność poglądów między organami administracji publicznej, co do zakresu ich działania, w tym przede wszystkim, co do upoważnienia do rozpoznania i rozstrzygnięcia tej samej sprawy administracyjnej.
Spór o właściwość może toczyć się między organami jednostek samorządu terytorialnego i samorządowymi kolegiami odwoławczymi (art. 22 § 1 K.p.a.). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do właściwości sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).
W przedmiotowej sprawie powstał spór negatywny o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy K. a Prezydentem Miasta Ł., który z nich jest właściwy do rozpoznania i załatwienia wniosku J. W. o umieszczenie go w domu pomocy społecznej i ponoszenie odpłatności za pobyt w takim ośrodku, ponieważ oba organy uznały się za niewłaściwe w sprawie.
W myśl art. 54 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2014 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.) osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, która nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu i której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej zlokalizowanym – co do zasady – jak najbliżej jej miejsca zamieszkania.
Zgodnie z treścią art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej decyzję o skierowaniu do domu opieki społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwy dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej.
Natomiast stosownie do art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.
Dla ustalenia gminy właściwej, a tym samym ośrodka pomocy społecznej właściwego do rozpoznania wniosku J. W. o umieszczenie go w domu pomocy społecznej, koniecznym jest zatem ustalenie miejsca zamieszkania zainteresowanego, co jednoznacznie wynika z przywołanych przepisów.
Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsca zamieszkania". W związku z powyższym, wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, należy uwzględnić regulację zawartą w przepisach Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 25 K.c. miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W świetle art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej w związku z art. 25 K.c. o miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie jest czynnością prawną, a tym samym nie wymaga złożenia stosownego oświadczenia woli. Wystarczy, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby, polegającego na ześrodkowaniu jej czynności życiowych w danej miejscowości. W judykaturze i piśmiennictwie prawniczym przyjmuje się, że samo zameldowanie nie dowodzi zamieszkiwania w danej miejscowości, czyli adres zameldowania nie przesądza o miejscu zamieszkania osoby fizycznej.
O zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności dorosłej osoby fizycznej.
Odnosząc ten stan prawny do okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, że w sprawie niesporne jest, że J. W. zameldowany jest w K., ale w miejscowości tej nie mieszka. Jak sam wskazuje w oświadczeniu z 4 września 2012 r., jego centrum życiowe jest w Ł., w związku z czym wnioskował o skierowanie go do Domu Pomocy Społecznej w tym mieście. Potwierdzenie powyższej okoliczności zawarte jest w dokumentacji medycznej J. W., m.in. w zaświadczeniu lekarza psychiatry z 10 września 2014 r. wystawionym przez Poradnię Zdrowia Psychicznego [...] w Ł., orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności z 7 grudnia 2011 r. wydanym przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] w Ł. oraz orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności wydanym 11 października 2011 r. przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności Powiat Ł. Wschodni w Ł. Zamieszkiwanie J. W. w Ł. potwierdza też T. S., która użycza mu część swojego lokalu mieszkalnego położonego w Ł. przy ul. [...].
Powyższe okoliczności świadczą o tym, że aktywność życiowa J.W. skoncentrowana jest obecnie w Ł., gdzie przebywa i takie przebywanie ma cechy założenia tam ośrodka jego osobistych interesów. Z uwagi na powyższe przyjąć należy, że przesłankę miejsca zamieszkania w rozumieniu art. 25 K.c. w odniesieniu do J. W. spełnia obecnie Ł. Skoro właściwość miejscową gminy, zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, a miejscem tym w rozpoznawanej sprawie jest Ł., to organem właściwym do rozpatrzenia wniosku J.W. o skierowanie do domu pomocy społecznej jest Prezydent Miasta Ł. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.