Uzasadnienie
Prezydent Miasta Ż. wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego w sprawie o właściwość miejscową pomiędzy Burmistrzem Miasta H. a Prezydentem Miasta Ż., w przedmiocie wskazania organu właściwego do wydania decyzji w sprawie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego.
W dniu 13 czerwca 2016 r. S. S. drogą elektroniczną złożyła wniosek ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej H., wskazując H. jako swoje miejsce zamieszkania.
Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w H., pismem z dnia [...] przesłał do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ż. wniosek S. S. wraz z jej oświadczeniem, że do H. przyjechała w maju 2016 r. w celach turystycznych, a ostatnim miejscem zamieszkania były Ż. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Ż., po złożeniu przez S. S. oświadczenia, w którym jako aktualne miejsce zamieszkania wskazała H., pismem z dnia [...], przekazał wniosek do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w H. Burmistrz Miasta H., decyzją z dnia [...], przyznał świadczenie wychowawcze na okres od [...] do [...] Jednocześnie pismem z dnia [...], przekazał sprawę rozpatrzenia wniosku o świadczenie wychowawcze za okres od [...] do [...] do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ż., uzasadniając to faktem, że w tym okresie miejscem zamieszkania S. S. były Ż., a więc to Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Ż. jest właściwy do wypłaty świadczeń, ale także do przyznania i realizacji świadczenia wychowawczego we wskazanym okresie.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że przyznaniu świadczenia decyduje organ według miejsca zamieszkania wnioskodawczyni, tj. w tej sprawie właściwy jest Burmistrz Miasta H. W odpowiedzi na wniosek Burmistrz Miasta H. podniósł, że skoro w okresie od [...] do [...] S. S. zamieszkiwała w Ż., to za ten okres właściwym organem do przyznania i wypłaty świadczenia jest Burmistrz Miasta Ż., ponieważ z art. 28 K.c. wynika, że dana osoba może mieć tylko jedno miejsce zamieszkania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 1 w zw. z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718, ze zm., dalej: P.p.s.a.) NSA rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., to sytuacja, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny).
W przedmiotowej sprawie spór pomiędzy Prezydentem Miasta Ż. a Burmistrzem Miasta H. dotyczył wskazania organu właściwego do wydania decyzji w sprawie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego z wniosku S. S. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w okresie od [...] do [...]
Według art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2016 r. poz. 195, ze zm., dalej u.p.w.d.). wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego składa się w urzędzie gminy lub miasta właściwym ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie wychowawcze. Zgodnie natomiast z art. 2 pkt 11 u.p.w.d. organem właściwym jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta, właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie wychowawcze lub otrzymującej świadczenie wychowawcze. Ustawodawca określa zatem, że organem właściwym do orzekania w sprawie przyznania świadczenia wychowawczego jest organ właściwy ze względu na miejsce zamieszkania wnioskodawcy. Ustawa wskazuje jednak tylko organ właściwy dla ustalenia i wypłaty świadczenia, natomiast w żaden sposób nie wiąże kwestii ustalenia świadczenia i następnie jego wypłaty z konkretnym miejscem, w którym w danym okresie, za który ma zostać przyznane świadczenie, przebywa wnioskodawca lub osoba uprawniona.
Przepisy rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 lutego 2016 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie wychowawcze (Dz.U. z 2016 r. poz. 214), statuującego tryb przyznania świadczenia, również takiego warunku nie przewidują. Uznać zatem trzeba, że rolą organu, do którego zostanie złożony wniosek o przyznanie świadczenia, jest jedynie określenie, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania świadczenia wychowawczego i wypłaty tego świadczenia, niezależnie od kiedy dana osoba zamieszkuje w miejscowości, w której został złożony wniosek. Ustawa nie przewiduje natomiast swego rodzaju "dzielenia" wypłaty świadczenia, w zależności od tego, gdzie w danym okresie zamieszkiwał wnioskodawca. Wynika to także z uzasadnienia do projektu ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (druk nr 216, Sejm VIII Kadencji), gdzie wskazano, że ustawodawca chciał, aby postępowanie w sprawie przyznania świadczenia wychowawczego było jak najmniej sformalizowane, a więc aby osoby, które złożą wniosek otrzymały świadczenia jak najszybciej i w pełnej należnej im wysokości.
Organy gmin rozpoznających wnioski nie przyznają świadczeń ze środków własnych, lecz jedynie pośredniczą w przekazywaniu środków wypłacanych z budżetu państwa, dlatego też nie ma podstaw do tego, aby wiązać wypłatę świadczenia z miejscem, w którym przed wstąpieniem z wnioskiem przebywała osoba uprawniona. W przedmiotowej sprawie wniosek złożony został do Burmistrza Miasta H., a więc to ten organ powinien przyznać świadczenie za cały okres, za który świadczenie powinno zostać przyznane, niezależnie od tego, gdzie w tym okresie zamieszkiwała wnioskodawczyni.
Naczelny Sąd Administracyjny, z uwagi na powyższe, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 P.p.s.a. oraz art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, orzekł jak w sentencji.