Uzasadnienie
Burmistrz [...] wnioskiem z dnia 8 listopada 2018 r. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim, a Wojewodą [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosków W.R. dotyczących zasiłku rodzinnego oraz świadczenia wychowawczego.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że w dniach 10 listopada 2017 r. oraz 2 sierpnia 2018 r., strona złożyła wnioski o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na dzieci: R.R. i N.R. oraz ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na w/w dzieci. Strona wskazała, że ojciec dzieci (Ł.R.) przebywa za granicą oraz dołączyła do akt sprawy oświadczenie z dnia 4 listopada 2017 r., gdzie potwierdza, że współmałżonek pracuje w firmie [...] podając nr kontaktowy do tej firmy. W związku z wcześniejsza sprawą Burmistrz [...] zwrócił się z wnioskiem do Naczelnika Urzędu Skarbowego o podanie informacji dot. ŁR.. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] poinformował, iż Ł.R. za rok podatkowy 2016 złożył zeznanie podatkowe PIT-36, w którym dokonał rozliczenia dochodów uzyskanych za granicą ([...]). Informacja ta została przekazana do Marszałka Województwa Podkarpackiego w Rzeszowie jako nowy dowód w sprawie. Ponadto we wnioskach z dnia 10 listopada 2017 r. strona wskazywała, iż członek rodziny przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
Dalej Burmistrz zauważył, że we wnioskach z dnia 2 sierpnia 2018 r. zgodnie z wyrokiem Sądu Apelacyjnego w [...] Wydział I Cywilny z dnia 25 stycznia 2018 r. W.R. nie wpisywała w skład rodziny Ł.R., ponieważ wyrok ten rozwiązał małżeństwo. Jednakże, ŁR.R nadal jest ojcem dzieci, w związku z tym należało wysłać wnioski z dnia 2 sierpnia 2018 r. do Wojewody [...], gdzie sprawa z wcześniejszych wniosków była jeszcze nierozstrzygnięta.
Zwracając akta Burmistrzowi [...], Wojewoda [...] podkreślił, iż na podstawie dokumentów załączonych do wniosku oraz zebranych podczas dotychczasowego postępowania nie ma możliwości ustalenia, czy w przypadku rodziny W.R.mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (brak dokładnego adresu zamieszkania w [...] oraz brak nr ubezpieczenia) i Wojewoda [...] nie jest organem właściwym do wydania decyzji w/w sprawach. Jednocześnie Wojewoda [...] wskazał, że przed wystąpieniem do Podkarpackiego Urzędu Wojewódzkiego w Rzeszowie należy bezwzględnie ustalić adres zamieszkania poza granicami Polski i załączyć kompletnie wypełnione "oświadczenie dotyczące ustalenia państwa właściwego do wypłaty świadczeń rodzinnych, w tym świadczenia wychowawczego".
W związku ze zwrotem ww. wniosków przez Wojewodę, Burmistrz zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość wskazując, że z przekazanych dokumentów nie wynika aby Wojewoda wszczął jakiekolwiek postępowanie lub podjął inne czynności celem dokonania ustaleń dotyczących koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Burmistrz nie uznaje się za właściwego w sprawie, gdyż strona oświadczyła, że ojciec dzieci przebywa poza granicami RP, w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
Przy piśmie z dnia 14 grudnia 2018 r., Wojewoda [...] nadesłał do Naczelnego Sądu Administracyjnego całość akt sprawy, nie zajmując stanowiska w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej w skrócie "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).
W rozpoznawanej sprawie spór zainicjowany wnioskiem ma charakter negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem [...] a Wojewodą [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosków strony o przyznanie świadczenia rodzinnego oraz świadczenia wychowawczego w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego.
Z treści tych wniosków oraz oświadczeń złożonych do akt sprawy wynika wprost, że były mąż strony mieszka na terenie [...].
Z treści art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci wynika, że w przypadku gdy osoba, o której mowa w art. 4 ust. 2, lub członek rodziny tej osoby przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami wojewodzie. Art. 4 ust. 2 powołanej ustawy stanowi, że świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. Analogiczną treść do art. 16 ust. 1 ww. ustawy, zawiera przepis art. 23a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, który stanowi, że w przypadku przebywania osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych lub członka rodziny tej osoby w dniu wydania decyzji przyznającej świadczenia rodzinne lub po dniu jej wydania poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, o którym mowa w ust. 1, organ właściwy występuje do wojewody o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Mając na uwadze treść ww. przepisów, organ zobowiązany był do przekazania sprawy właściwemu wojewodzie.
Jak słusznie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 22 sierpnia 2018 r., sygn. akt I OW 85/18, z literalnego brzmienia art. 16 ust. 4 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz art. 23a ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że chodzi o "przekazanie" wniosku. Przekazanie wniosku oznacza, że to wojewoda staje się organem właściwym dla dalszego procedowania sprawy, podejmuje czynności zmierzające do ustalenia, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia, w końcu też to właśnie wojewoda wydaje ewentualnie decyzję w przedmiocie ustalenia praw do świadczenia, jeżeli przepisy o koordynacji znajdą zastosowanie. Jedynie, gdy podjęte przez wojewodę czynności doprowadzą do ustalenia, że w sprawie nie mogą być zastosowane przepisy o koordynacji, organ ten przekazuje sprawę organowi właściwemu według zasad ogólnych, co wynika z art. 16 ust. 8 pkt 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz art. 23a ust. 7 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Powyższe oznacza, że z chwilą przekazania sprawy przez organ właściwy tj. wójta, burmistrza, prezydenta miasta, wojewoda przejmuje wszelkie obowiązki związane z prowadzeniem sprawy. Treść obowiązujących przepisów prawa nie nasuwa wątpliwości, że w przedstawionym stanie faktycznym, na obecnym etapie, organem właściwym do rozpoznania wniosku o przyznanie świadczenia rodzinnego oraz wniosku o świadczenie wychowawcze, jest Wojewoda [...].
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 4, art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.