Uzasadnienie
Wnioskiem z 30 stycznia 2014 r. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej (zwanego dalej również MOPS) w Iławie, działając z upoważnienia Burmistrza Miasta Iławy wystąpił o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta Iławy a Burmistrzem Miasta Malborka w sprawie przyznania pomocy społecznej na rzecz Z. W. W uzasadnieniu, wnioskodawca wskazał, że Z. W., zamieszkała obecnie w Malborku u swojej córki, wniosła o skierowanie jej do Domu Pomocy Społecznej (zwanego dalej również DPS) w Malborku, ponieważ "z córką ma najbliższy kontakt". W ocenie organu, zamieszkiwanie "od dłuższego czasu na terenie miasta Malborka" jak wskazuje w piśmie przewodnim MOPS w Malborku również wynika z innych przesłanych dokumentów, to jest wypełnionego kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego oraz opinii dotyczącej sprawności psychofizycznej. W Malborku zamieszkuje również osoba sprawująca opiekę nad Z. W. Okoliczności te wskazują, zdaniem organu, że centrum spraw życiowych zainteresowanej znajduje się w Malborku. Również zamiar pozostawania w Malborku wynika z wniosku o umieszczenie pani Z. W. właśnie w malborskim Domu Pomocy Społecznej. Stosownie do art. 101 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182 ze zm.; zwanej dalej u.p.s.), ośrodkiem pomocy społecznej właściwym dla Z. W. jest więc Malbork.
Wnioskodawca podkreślił, że Z. W. nie jest bezdomna, a zatem fakt jej zameldowania nie ma znaczenia i zastosowania w sprawie nie znajduje art. 101 ust. 2 u.p.s.
W odpowiedzi, Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Malborku, działający z upoważnienia Burmistrza Miasta Malborka, nie zgodził się ze stanowiskiem wnioskodawcy. Podkreślił, że Z. W. na stałe jest zameldowana w Iławie przy ul. [...]. Od kilku lat cierpi na schizofrenię paranoidalną, a chora wymaga całodobowej opieki osoby drugiej. Z. W. ma trzy córki, każda mieszka w innym mieście (tj. w Lipnie, w Malborku i w Iławie). Z uwagi na znaczne obciążenie jakie niesie za sobą opieka nad chorą córki Z. W. ustaliły, że średnio po 4 miesiące każda będzie kolejno zabierać do siebie matkę, by zapewnić jej właściwą opiekę i pomoc.
Zdaniem organu, Z. W. podjęła decyzję o skierowaniu do DPS w Malborku, ponieważ że jest najbardziej zżyta z córką z Malborka, kompletowanie dokumentów do DPS przypadło akurat w okresie czasowego pobytu Malborku, a czas oczekiwania na miejsce w DPS, jest krótszy niż w Iławie.
Dyrektor MOPS w Malborku nie zgodził się ze stwierdzeniem MOPS w Iławie, że Z. W. od dłuższego czasu przebywa w Malborku. Chora przebywa u każdej z córek po kilka miesięcy, a obecnie przebywa u córki w Iławie. Podkreślił, że zaświadczenie lekarza psychiatry, który ma pod stałą opieką Z. W. jest wystawione w Iławie i również tam jest pod stałą opieką lekarza rodzinnego. W ocenie organu fakt ten stanowi o centrum życiowym w Iławie. Nie można też jednoznacznie stwierdzić, że którakolwiek z córek jest wyłącznym opiekunem chorej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej (art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.).
Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w niniejszej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta Iławy a Burmistrzem Miasta Malborka, ponieważ oba organy uznają się za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania wniosku Z. W. o skierowanie do domu pomocy społecznej.
Zgodnie z art. 59 ust. 1 u.p.s., decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Przepis art. 101 ust. 1 u.p.s. stanowi, że gminą właściwą jest gmina ustalona według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Tylko w przypadku osób bezdomnych art. 101 ust. 2 cyt. ustawy wprowadza właściwość gminy ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały, lecz w niniejszej sprawie taka sytuacja nie ma miejsca. Skarżącej nie można uznać za osobę bezdomną, pomimo tego, że oświadczyła, że nie ma własnego mieszkania. Zgodnie z art. 6 pkt 8 u.p.s., za osobę bezdomną można uznać osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Przebywając u każdej z córek, za każdym razem Z. W. mieszka w lokalu mieszkalnym.
Zatem, miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie należy ustalić z uwagi na art. 101 ust. 1 u.p.s. Ustawa nie zawiera definicji miejsca zamieszkania, co oznacza, że przy jego ustaleniu należy posłużyć się treścią art. 25 k.c., zgodnie z którym miejsce zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowością, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. O miejscu zamieszkania decydują więc dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Wystarczy, że zamiar stałego pobytu wynika z zachowania danej osoby, polegającego na ześrodkowaniu swojej aktywności życiowej w określonej miejscowości.
Na złożenie wniosku o skierowanie do Domu Pomocy Społecznej Z. W. zdecydowała się podczas pobytu w Malborku, wybrała Dom Pomocy Społecznej na terenie miasta Malborka, a z przekazanych akt administracyjnych ("Ocena sytuacji osoby/rodziny i wnioski pracownika socjalnego" rodzinnego wywiadu środowiskowego) wynika, że zainteresowana pragnie zostać umieszczona w Malborku, gdyż z zamieszkującą tam córką ma najlepszy kontakt. Czasowe przebywanie przez Z. W. u każdej z córek nie zmienia więc możliwości wystarczająco jasnego wyrażenia przez nią zamiaru stałego pobytu. Zatem, jako organ właściwy do rozpatrzenia wniosku o skierowanie do Domu Pomocy Społecznej należało wskazać Burmistrza Miasta Malborka.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczność, że we wniosku o skierowanie do Domu Pomocy Społecznej Z. W. jako adres wskazała ul. [...] w Iławie (adres zameldowania na pobyt stały) nie ma wpływu na jej zamiar przebywania na stałe na terenie Malborka.
Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.