Postanowienie NSA z 24 marca 2017 r., I OW 232/16

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 24 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta i Gminy Stopnica o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta i Gminy S. a Prezydentem Miasta K. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku M. K. z dnia [...] października 2016 r.

Sprawa

w sprawie przyznania zasiłku okresowego i zasiłku celowego postanawia wskazać Burmistrza Miasta i Gminy S. jako organ właściwy w sprawie.

Skład

sędzia NSA Jolanta Rudnicka przewodniczący
sędzia NSA Irena Kamińska
sędzia del. WSA Mariusz Kotulski sprawozdawca

Uzasadnienie

Burmistrz Miasta i Gminy S. zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem z dnia [...] października 2016r. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta i Gminy S. a Prezydentem Miasta K. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku M.K. o przyznanie pomocy w formie zasiłku okresowego oraz zasiłku celowego na zakup środków czystości.

W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że M.K. wniósł do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. Dział Pomocy Bezdomnym ustne podanie o udzielenie pomocy w formie zasiłku okresowego, a także zasiłku celowego na zakup środków czystości oraz świadczenia rzeczowego w postaci posiłku w restauracji. Z czynności tej sporządzono protokół, który następnie Prezydent Miasta K. przekazał Burmistrzowi Miasta i Gminy S. do rozpoznania.

W wyniku analizy dołączonej dokumentacji ustalono, że M.K. jest osobą bezdomną, a miejscem jego stałego zameldowania jest Gmina S.. Ponadto ustalono, że mężczyzna pracuje dorywczo na terenie K. i chciałby tam podjąć stałe zatrudnienie i nie zamierza również wracać do gminy S., lecz chce zamieszkać w K. Wnioskodawca stwierdził tym samym, że M.K. centrum swojej aktywności życiowej uczynił K., w którym to mieście przebywa z zamiarem stałego pobytu. Mając to na uwadze, wnioskodawca zauważył, że na podstawie art. 25 k.c. miejscem zamieszkania M.K. jest K..

W odpowiedzi na wniosek, Prezydent Miasta K. wniósł o wskazanie, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku M.K. jest Burmistrz Miasta i Gminy S. W uzasadnieniu odpowiedzi stwierdzono, że M.K. jest zameldowany w miejscowości P., na terenie gminy S.. Od kilku lat prowadzi tułaczy tryb życia, nocując m. in. na terenie Dworca PKP K., w pojazdach komunikacji miejskiej, a także w Noclegowni [...]. W związku z powyższym nie można uznać, że M.K. zamieszkuje w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Powołując się na treść art. 6 pkt 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, Prezydent Miasta K. wskazał, ze M.K. jest osobą bezdomną. Z kolei w oparciu o treść art. 101 ust. 2 ustawy, właściwa do udzielenia pomocy społecznej jest gmina ostatniego zameldowania osoby bezdomnej. Na poparcie tego stanowiska przytoczył orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje

Stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.); zwanej dalej: P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej.

Spór ma miejsce wtedy, gdy rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów zachodzi w odniesieniu do rozpatrywania i rozstrzygania tej samej sprawy, czyli gdy mamy do czynienia z tożsamością sprawy, którą zajmują się co najmniej dwa organy. Zatem wtedy, gdy w postępowaniu przed organami chodzi o rozstrzygnięcie tożsamej sprawy administracyjnej pod względem podmiotowym (tożsamość strony), przedmiotowym (tożsamość żądania), przy zastosowaniu tej samej podstawy prawnej.

Innymi słowy pod pojęciem sporu o właściwość należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy albo każdy z nich uważa się za organ niewłaściwy do załatwienia tej sprawy, prezentując pogląd, że organem właściwym jest ten drugi. Przy czym, do sporu może dojść tylko w powiązaniu ze sprawą indywidualną, która realnie istnieje i w której toczy się postępowanie.

W rozpoznawanej sprawie negatywny spór o właściwość pomiędzy Burmistrz Miasta i Gminy S. a Prezydentem Miasta K. dotyczył rozpatrzenia wniosku M.K. w sprawie udzielenia pomocy w formie zasiłku okresowego, a także zasiłku celowego na zakup środków czystości oraz świadczenia rzeczowego w postaci posiłku w restauracji.

Właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej, zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 182), ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. W przypadku osoby bezdomnej właściwą jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały.

Definicję pojęcia osoby bezdomnej określa art. 6 pkt 8 tej ustawy. Przepis ten stanowi, że jest to osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy oraz niezameldowana na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także niezamieszkała w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Powyższy przepis przewiduje dwa odrębne stany faktyczne pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania, drugi natomiast odnosi się do sytuacji, kiedy osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym posiada stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania.

W przypadku każdego z tych stanów przewidziane w ustawie przesłanki muszą występować kumulatywnie. W świetle art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm.), do którego odsyła art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej, pod pojęciem lokal mieszkalny należy rozumieć lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy; nie jest w rozumieniu ustawy lokalem pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub w innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych.

Odnosząc stan faktyczny rozpoznawanej sprawy do stanu prawnego należy wskazać, że bezsporne jest, iż ostatnim miejscem zameldowania M.K. na pobyt stały jest miejscowość P. [...]. Z akt sprawy wynika, że od kilku lat prowadzi tułaczy tryb życia. Przebywając na terenie K. nocował w miejscach niemieszkalnych tj. na terenie Dworca PKP K., Galerii K., czasowo w Noclegowni [...] (skąd został usunięty za złamanie nakazu abstynencji), w bramach, klatkach schodowych, środkach komunikacji miejskiej.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe ustalenia prowadzą do wniosku, że skoro M.K. nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania to w świetle art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej jest osobą bezdomną. Dodać jedynie należy, że kwestią podstawową w tym przypadku jest ustalenie statusu beneficjanta jako osoby bezdomnej, a nie badanie jego miejsca zamieszkiwania w kontekście zamiaru stałego pobytu.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 w zw. z art. 4 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.