Postanowienie NSA z 14 lutego 2020 r., I OW 232/19

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 14 lutego 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta [...] a Prezydentem Miasta [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz D.M. p o s t a n a w i a: wskazać Prezydenta Miasta [...]jako organ właściwy

Sprawa

w sprawie.

Skład

Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek przewodniczący, sprawozdawca
Sędzia NSA Małgorzata Borowiec
Sędzia del. WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik

Uzasadnienie

Prezydent Miasta [...]zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Prezydentem Miasta [...]w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz D.M..

W uzasadnieniu wniosku organ wskazał, że wnioskiem z dnia 24 lipca 2019 r. skierowanym do Prezydenta Miasta [...], D.M. reprezentowana przez opiekuna prawnego A.J. zwróciła się o przyznanie na jej rzecz świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Organ ustalił, że D.M. jest osobą całkowicie ubezwłasnowolnioną, której opiekunem prawnym zgodnie z przyrzeczeniem złożonym w dn. 12 lipca 2019 r. przed Sądem Rejonowy [...]w sprawie o sygn[...], jest A.J..

Następnie podkreślił, że zgodnie z art. 12 ust. 1 w zw. z art. 2 pkt 10) ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów organem właściwym do rozpoznania wniosku o przyznanie świadczeń z fundusz alimentacyjnego, jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwy dla miejsca zamieszkania osoby uprawnionej do świadczeń.

Zgodnie z art. 27 k.c. miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania opiekuna. W takiej sytuacji o miejscu zamieszkiwania osoby pozostającej pod opieką nie decyduje tu jej wola a miejsce zamieszkania osoby sprawującej opiekę. Natomiast miejscem zamieszkania opiekuna jest miejscowość, w której zamieszkuje on z zamiarem stałego pobytu (art. 25 k.c.).

Zdaniem organu, skoro D.M. pozostaje pod opieką prawną A.J., która zamieszkuje w [...] (ul. [...]), to miejscem jej zamieszkania są również [...]. Innymi słowy - nie ma żadnego znaczenia obecne miejsce pobytu D.M. w [...] (pobyt w Domu Pomocy Społecznej dla dorosłych [...], bowiem decydującym o jej miejscu zamieszkania jest miejsce zamieszkania jej opiekuna prawnego.

Mając na uwadze powyższe okoliczności wnioskodawca stoi na stanowisku, że miejscem zamieszkania D.M. w chwili składania wniosku o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego były [...] (miejsce zamieszkania jej opiekuna prawnego), a zatem to Prezydent Miasta [...]powinien być uznany za właściwego do rozpoznania wniosku o przyznanie na jej rzecz świadczeń z fundusz alimentacyjnego.

Przy piśmie z dnia 12 listopada 2019 r., Prezydent Miasta [...]nadesłał do Naczelnego Sądu Administracyjnego dokumentację D.M., nie zajmując stanowiska w sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z regulacją zawartą w przepisie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) – przywoływanej dalej w tekście jako "P.p.s.a.", sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Spór o właściwość między jednostkami samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017r. poz. 1257) – przywoływanej dalej jako "K.p.a."). Wedle brzmienia art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a. właściwy w tych sprawach jest Naczelny Sąd Administracyjny. Przez spór o właściwość należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia danej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny).

W realiach rozpatrywanej sprawy wystąpił spór negatywny o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta [...], a Prezydentem Miasta [...]dotyczący wyznaczenia organu właściwego do rozpoznania wniosku A.J. o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla D.M.

W ustawie z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów właściwość miejscową określa między innymi art. 2 pkt 10, który stanowi, że organem właściwym wierzyciela jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej do alimentów. Za osobę uprawnioną, stosownie do art. 2 pkt 11 ustawy, uznaje się przy tym osobę uprawnioną do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna. W myśl art. 15 ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz ich wypłata następuje odpowiednio na wniosek osoby uprawnionej lub jej przedstawiciela ustawowego (ust. 1), wniosek składa się w urzędzie gminy lub miasta właściwym ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej (ust. 2). Z powyższych przepisów wynika zatem, że organem zobowiązanym do rozpatrzenia przedmiotowych wniosków jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej.

Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie precyzują pojęcia "miejsce zamieszkania". Dlatego też, uwzględnić należy regulację zawartą w przepisach Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 25 k.c. miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W taki sposób ustala się miejsce zamieszkania osoby fizycznej mającej pełną zdolność do czynności prawnych. Natomiast w przypadku osób całkowicie ubezwłasnowolnionych art. 27 k.c. reguluje tę kwestię odmiennie. O miejscu zamieszkania takich osób przesądza bowiem miejsce zamieszkania ich opiekuna prawnego. Skoro tak, to należy przyjąć, że do rozpoznania wniosku osoby całkowicie ubezwłasnowolnionej o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, organem właściwym jest organ gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania opiekuna prawnego.

Bezsporne jest, że A.J. została ustanowiona opiekunem całkowicie ubezwłasnowolnionej D.M. - zaświadczenie Sądu Rejonowego w [...]z dnia 16 lipca 2019 r., [...]. A.J. zamieszkuje w [...]. W takiej sytuacji o miejscu zamieszkiwania osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie w sensie prawnym nie decyduje jego wola, ani miejsce jego faktycznego pobytu, a miejsce zamieszkania opiekuna prawnego. Istotne z punktu widzenia spornego w tej sprawie zagadnienia jest więc miejsce zamieszkania opiekuna prawnego osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie w chwili obecnej. Okoliczności dotyczące tego, gdzie aktualnie przebywa osoba ubezwłasnowolniona nie są relewantne, skoro decydujące znaczenie ma miejsce zamieszkania opiekuna prawnego.

Wobec powyższego organem właściwym do rozpoznania wniosku jest Prezydent Miasta [...].

Z tego też względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4, art. 15 § 1 pkt 4 oraz § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.