Postanowienie NSA z 6 marca 2024 r., I OW 232/23

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 6 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Świecia o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Świecia a Prezydentem Gorzowa Wielkopolskiego

Sprawa

w sprawie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku R. P. o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego postanawia: wskazać Prezydenta Gorzowa Wielkopolskiego jako organ właściwy w sprawie.

Skład

sędzia NSA Piotr Niczyporuk przewodniczący
sędzia NSA Piotr Przybysz
sędzia del. WSA Dariusz Chaciński sprawozdawca

Uzasadnienie

Burmistrz Miasta Świecie pismem z 6 listopada 2023 r. wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość zaistniałego między tym organem a Prezydentem Miasta Gorzowa Wielkopolskiego w przedmiocie rozpoznania wniosku R. P. o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że zawiadomieniem z [...] września 2023 r. [...] Centrum Pomocy Rodzinie - Dział Świadczeń Rodzinnych i Funduszu Alimentacyjnego przekazało do Ośrodka Pomocy Społecznej w Świeciu wniosek o zasiłek pielęgnacyjny R. P., przebywającego na terenie [...] w Świeciu, wskazując, iż [...] jest miejscem zamieszkania Pana P. Ponadto Burmistrz Świecia zauważył, że we wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego R. P. jako miejsce zamieszkania wskazuje Gorzów Wielkopolski.

W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta Gorzowa Wielkopolskiego wskazał, że z dokumentacji przekazanej w sprawie wynika, że R. P. przebywa obecnie na terenie ww. [...] i nie jest znana data końca [...].

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.

Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.).

Przez spór o właściwość należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W niniejszej sprawie oba organy uważają się za niewłaściwe, zatem spór ma charakter negatywny.

W niniejszej sprawie spór o właściwość powstał pomiędzy Burmistrzem Miasta Świecie a Prezydentem Miasta Gorzowa Wielkopolskiego w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku R. P. o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego.

W myśl art. 3 pkt 11 ustawy z dnia 28 listopada 2023 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390 ze zm.) ilekroć w ustawie jest mowa o organie właściwym - oznacza to wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie rodzinne.

W orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, zgodnie z którym przez miejsce zamieszkania - w świetle ogólnej definicji zawartej w art. 25 ustawy Kodeks cywilny - należy rozumieć miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. O uznaniu konkretnej miejscowości za miejsce zamieszkania danej osoby decyduje takie przebywanie na danym terenie, które posiada cechy założenia tam aktualnego ośrodka jej osobistych i majątkowych interesów (postanowienie NSA z dnia 13 kwietnia 2022 r., sygn. akt l OW 212/21). Samo zameldowanie, będące instytucją prawa administracyjnego, nie przesądza o zamieszkaniu w rozumieniu prawa cywilnego. Miejscem takim zatem jest miejsce, gdzie dana osoba faktycznie przebywa oraz gdzie aktualnie koncentrują się jej sprawy życiowe. Zaś ustalenie "miejsca zamieszkania", o którym mowa w art. 25 K.c. dotyczy osoby fizycznej, mającej pełną zdolność do czynności prawnych. W odniesieniu do osób ograniczonych w tej zdolności lub jej nie posiadających, zastosowanie ma art. 27 K.c., z którego wynika, że miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania opiekuna.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 725), pod pojęciem lokalu należy rozumieć lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych. Nie jest natomiast w rozumieniu ustawy lokalem pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub w innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednolicie przyjmuje się, że użycie w powołanym przepisie zwrotu "w szczególności" wskazuje na przykładowy charakter wyliczenia. Zatem pomieszczenia przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób nie stanowią lokali mieszkalnych w rozumieniu powołanej ustawy. Do takich pomieszczeń zaliczyć można między innymi szpitale, schroniska dla bezdomnych, hostele, ośrodki interwencji kryzysowej. Pobyt w takich miejscach ma umożliwić tylko przeczekanie do chwili, gdy pomoc w takiej formie będzie zbędna ze względu na poprawę sytuacji życiowej, zdrowotnej danej osoby, ewentualnie do czasu, gdy zapewniona zostanie pomoc o charakterze stałym w postaci np. umieszczenia w domu pomocy społecznej. Nawet zatem, gdy z różnych przyczyn jest to stan przedłużający się, pobyt ten nie traci charakteru czasowego.

Z ustalonego stanu faktycznego wynika, że R. P. przebywa obecnie na terenie [...] w Świeciu. Podkreślić raz jeszcze w tym miejscu należy, że celem pobytu w tego typu placówkach jest wyłącznie odbycie leczenia, w związku z czym [...] nie może być traktowany jako lokal mieszkalny w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, o czym była już mowa powyżej.

Wobec powyższego należy uznać, że w sprawie R. P. będzie mieć zastosowanie art. 3 pkt 11 ustawy z dnia 28 listopada 2023 r. o świadczeniach rodzinnych. Skoro zaś zainteresowany wskazuje Gorzów Wielkopolski jako miejsce zamieszania, to organem właściwym do rozpoznania wniosku w niniejszej sprawie jest Prezydent Miasta Gorzowa Wielkopolskiego.

Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., postanowił, jak w sentencji.