Uzasadnienie
Wójt Gminy Jodłownik, reprezentowany przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. (dalej Kierownik Ośrodka) wnioskiem z dnia 31 października 2016 r. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Prezydentem Miasta G., reprezentowanym przez Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w G. (dalej Dyrektor Ośrodka) w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania sprawy dotyczącej przyznania zasiłku stałego i umieszczenia Z. M. (dalej zainteresowany) w domu pomocy społecznej.
We wniosku Kierownik Ośrodka wskazał, że od momentu opuszczenia Domu Pomocy Społecznej w S., to w G. koncentrowało się centrum życiowe zainteresowanego, gdzie powrócił po opuszczeniu Zakładu Karnego i tam też zwrócił się o udzielenie świadczeń. Z. M. urodził się w G., gdzie później zamieszkiwał, tam też znajduje się jego centrum aktywności życiowej. W Domu Pomocy Społecznej w Szczyrzycu przebywał jedynie przez okres 8 miesięcy i z tego tytułu został w miejscu pobytu zameldowany, zgodnie z wymogami prawa. Ponadto zainteresowany korzysta z leczenia w Poradni Lekarza Rodzinnego w G., w G. również zostało wydane orzeczenie o jego niepełnosprawności. W karcie zwolnienia z Zakładu Karnego podano adres zamieszkania jako G. ulica Brzozowa. Przerwy w wykonywaniu kary, z powodu konieczności przeprowadzenia operacji, udzielił mu Sąd Okręgowy w G., który jest również właściwy do nadzoru nad udzieloną przerwą, co wynika z pouczenia z postanowienia VII Kow 4068/16.
Po opuszczeniu szpitala w dniu 5 września 2016 r. Z. M. w tym samym dniu został skierowany przez Ośrodek Pomocy w G. do Schroniska Św. Brata Alberta w G., w dniu 8 września 2016r. złożył wniosek o udzielenie pomocy w formie zasiłku stałego, opłacenia składki na ubezpieczenie zdrowotne, pokrycie kosztów pobytu w schronisku, a w dniu 12 września 2016r. wniosek o skierowanie do domu pomocy społecznej.
W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość Dyrektor Ośrodka, wniósł o wskazanie w niniejszej sprawie jako organu właściwego Wójta Gminy J. Dla zainteresowanego ostatnim miejscem zameldowania na pobyt stały była miejscowość Szczyrzyc w gminie J. Obecnie nie jest nigdzie zameldowany. Jednocześnie pobytu w schronisku dla bezdomnych nie można traktować jako zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym, a tym samym zainteresowany spełnia wszystkie przesłanki do uznania go za osobę bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2016 r. poz. 930 ze zm., dalej u.p.s).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sądy administracyjne rozpoznają na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, ze zm., dalej "P.p.s.a.") spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Zgodnie z art.22 pkt 1 k.p.a. spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, rozstrzyga wspólny dla nich organ wyższego stopnia, a w razie braku takiego organu-sąd administracyjny.
Z kolei zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a. właściwy w tych sprawach jest Naczelny Sąd Administracyjny. Przez spór o właściwość (spór kompetencyjny) należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia danej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uznaje się za właściwy do jej rozpatrzenia (spór negatywny).
W niniejszej sprawie spór, który zaistniał pomiędzy Wójtem Gminy J. a Prezydentem Miasta G. jest sporem negatywnym i dotyczy wskazania organu właściwego do rozpatrzenia sprawy z wniosków Z. M. dotyczących przyznania zasiłku stałego i umieszczenia w domu pomocy społecznej.
Dla rozpoznania zaistniałego w niniejszej sprawie sporu o właściwość istotne znaczenie ma treść art. 101 ust. 1 u.p.s. Zgodnie z tym przepisem właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 1), a w przypadku osoby bezdomnej właściwą jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (ust. 2). W przypadkach szczególnie uzasadnionych (wskazanych w ust.3) właściwość miejscowa organu może zostać ustalona według miejsca pobytu osoby potrzebującej wsparcia, ale ta zasada nie ma zastosowania w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej. W sprawie skierowania do domu pomocy społecznej właściwość organu musi być ustalona albo według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o skierowanie (ust.1), albo gdy osoba ubiegająca się jest osobą bezdomną według reguły określonej w ust.2.
Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia miejsca zamieszkania, stąd też mając na uwadze zasadę jednolitości sytemu prawa należy uwzględniać regulację zawartą w art. 25 kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu.
Natomiast pojęcie osoby bezdomnej na potrzeby ustawy o pomocy społecznej definiuje art. 6 pkt 8 tej ustawy. Przepis ten stanowi, że bezdomnym jest osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy oraz niezameldowana na pobyt stały w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także osoba niezamieszkała w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania.
Mając na uwadze powyższe, w stanie faktycznym analizowanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Z. M. jest osobą bezdomną, albowiem niezamieszkuje w lokalu mieszkalnym oraz nie jest nigdzie zameldowany na pobyt stały Znajduje zatem do niego zastosowanie art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z ustaleniami organu, ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały zainteresowany miał w miejscowości Szczyrzyc w gminie J. Podkreślić należy, że normatywna definicja osoby bezdomnej zawarta w art.6 pkt 8 ustawy zawiera jednoznaczne przesłanki spełnienie których powoduje, że właściwość miejscową organu w sprawie przyznania świadczeń z pomocy społecznej należy ustalać według zasady zawartej w art.101 ust.2 ustawy. Ustalanie właściwości miejscowej organu według zasady wynikającej z 101 ust.1 tj według miejsca zamieszkania jest wyłączone, jeżeli wnioskodawca jest osobą bezdomną w rozumieniu art.6 pkt 8 ustawy.
Dlatego też podnoszone przez Wójta Gminy J. okoliczności, które mają wskazywać na związek Z. M. z Gliwicami, które mają stanowić jego centrum życiowe, z uwagi na treść art.101 ust.2 w związku z art.6 pkt 8 ustawy, nie mogą być uwzględnione.
Stąd też organem właściwym do rozpoznania wniosków Z. M. a w tym wniosku o umieszczenie w domu pomocy społecznej jest Wójt Gminy Jodłownik.
Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.