Uzasadnienie
Pismem z dnia 24 listopada 2023 r. Prezydent Miasta Poznania wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Poznania, a Burmistrzem Gminy [...] poprzez wskazanie Burmistrza Gminy [...] jako organu właściwego w przedmiocie rozpatrzenia wniosku P. P. o udzielenie pomocy w formie schronienia.
Uzasadniając złożony wniosek Prezydent Miasta Poznania wskazał, że Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] pismem z dnia 27 października 2023 r. przekazał do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Poznaniu wniosek P. P. w przedmiocie udzielenia pomocy w formie schronienia. Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] przekazując ten wniosek, w uzasadnieniu powołał się na art. 101 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 901 - dalej jako u.p.s.), zgodnie z którym "w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców i osób, którym udzielono zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany, i cudzoziemców i osób, o których mowa w art. 5a, właściwa miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie.".
W odpowiedzi, Burmistrz Gminy [...] pismem z dnia 18 grudnia 2023 r. wskazał, że w jego ocenie organem właściwym miejscowo do rozpoznania "wniosku o skierowanie P. P. do schroniska dla osób bezdomnych" jest Prezydent Miasta Poznania. W uzasadnieniu pisma z dnia 18 grudnia 2023 r. Burmistrz Gminy [...] wskazał, że nie kwestionuje faktu, że P. P. (dalej jako "Zainteresowany") jest osobą bezdomną, której ostatni adres zameldowania figuruje w Gminie [...] tj. [...], ul. [...]. Wskazano, że sytuacji kryzysowej P. P. przebywał Schronisku dla Osób Bezdomnych Pogotowia Społecznego w Poznaniu. Wskazano też, że wniosek z 27 października 2023 r. jest kolejnym wnioskiem Zainteresowanego, przekazanym zgodnie z właściwością do Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o udzielenie pomocy w formie schronienia.
Wyjaśniono również, że w dniu 10 listopada 2023 r. Zainteresowany przybył do Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] osobiście z Poznania w celu uzyskania pomocy i w tym przypadku została mu przyznana pomoc w formie tymczasowego schronienia w Schronisku dla osób bezdomnych [...] w [...] - [...]" przy ul. [...], w którym Zainteresowany przebywa do chwili obecnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z regulacją zawartą w przepisie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm. - dalej jako: "p.p.s.a."), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Spór o właściwość między jednostkami samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023r. poz. 775 - dalej jako: "k.p.a."). Wedle brzmienia art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. właściwy w tych sprawach jest Naczelny Sąd Administracyjny. Przez spór o właściwość należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia danej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny).
W niniejszej sprawie wniosek dotyczy Prezydent Miasta Poznania (województwo wielkopolskie, miasto na prawach powiatu - Poznań) dla którego organem wyższego stopnia jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu oraz Burmistrza Gminy [...] (województwo mazowieckie, powiat wołomiński) dla którego organem wyższego stopnia jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie - § 1 pkt 15 lit. e i pkt 7 lit. f rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz.U. z 2003, nr 198, poz. 1925).
Spór pomiędzy organami dotyczy właściwości miejscowej w sprawie rozpatrzenia wniosku P. P., zakwalifikowanego jako wniosek o udzielenie pomocy w formie schronienia ("wniosek o skierowanie do schroniska dla osób bezdomnych" - pismo Burmistrza Gminy [...] z 18 grudnia 2023 r.), który złożony został w październiku 2023 r.
Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r., poz. 901 ze zm.; dalej: "u.p.s."), o właściwości miejscowej organów gminy w sprawach pomocy społecznej decyduje miejsce zamieszkania strony. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek w sytuacji, gdy stroną jest bezdomny w rozumieniu art. 6 pkt. 8 u.p.s. Wówczas, zgodnie z art. 101 ust. 2 u.p.s., o właściwości miejscowej organu gminy decyduje ostatnie miejsce jego zameldowania na pobyt stały. Bezsporne pozostaje, że P. P. jest osobą bezdomną, w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej.
Treść art. 101 u.p.s. wskazuje, że w przypadku osób bezdomnych nie ma znaczenia miejsce zamieszkania, tym samym nie bada się zamiaru co do stałego pobytu, lecz ustala się gminę ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały. W niniejszej sprawie bezspornym był fakt, że ostatnie miejsce zameldowania P. P. na pobyt stały znajdowało się na terenie gminy [...].
Sąd nie uznał by w sprawie zachodził przypadek szczególnie uzasadniony, pozwalający na skorzystanie z instytucji art. 101 ust. 3 u.p.s.
Jak wynika z akt, P. P. po zakończeniu leczenia szpitalnego w Szpitalu im. Św. Jana Pawła II w Poznaniu został objęty pomocą udzieloną przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Poznaniu i umieszczony w schronisku dla bezdomnych w Poznaniu, gdzie miał zapewnioną opiekę i mógł zaspokoić swoje podstawowe potrzeby życiowe. Jak jednak wynika z akt w dniu 27 października 2023 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] wpłynął wniosek P. P. o udzielenie pomocy w formie schronienia. Powyższe okoliczności wskazują, że w sprawie nie zachodziły przesłanki do zastosowania art. 101 ust. 3 u.p.s. ponieważ P. P. pomimo, że miał zapewnioną opiekę w Poznaniu, schronienia poszukiwał na ternie [...], gdzie finalnie udał się w listopadzie 2023 r.
Powyższe okoliczności wskazują, że do rozpatrzenia wniosku P. P. z października 2023 r. o udzielenie pomocy w formie schronienia właściwy jest Burmistrz Gminy [...].
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.