Postanowienie NSA z 5 lutego 2016 r., I OW 239/15

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 5 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy Czosnów o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy Czosnów a Burmistrzem Miasta Nowy Dwór Mazowiecki w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku D.W.

Sprawa

w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Wójta Gminy Czosnów jako organ właściwy do rozpoznania wniosku.

Skład

Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie NSA Monika Nowicka del. WSA Joanna Brzezińska

Uzasadnienie

Pismem z dnia 5 listopada 2015 r. Kierownik GOPS w Czosnowie działając z upoważnienia Wójta Gminy Czosnów wystąpił z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy Czosnów a Burmistrzem Miasta Nowy Dwór Mazowiecki w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku D. W. o skierowanie do domu pomocy społecznej.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że pismem z dnia [...] września 2015 r. z Zakładu [...] "[...]" w Nowym Dworze Mazowieckim przekazany został do GOPS w Czosnowie wniosek D. W. o skierowania do domu pomocy społecznej. GOPS w Czosnowie przekazał ww. wniosek według właściwości do OPS w Nowym Dworze Mazowieckim, który jednak przekazał przedmiotowy wniosek ponownie do GOPS w Czosnowie, wskazując, że ten organ jest właściwy w sprawie, albowiem D.W. jest osobą bezdomną.

Kierownik GOPS w Czosnowie wskazał, że wnioskodawca nie ma stałego meldunku, jednak po rozwodzie zamieszkał w lokalu w Nowym Dworze Mazowieckim, którego właścicielem jest szwagier D. W. Po przebytym udarze został umieszczony w Zakładzie [...] w Nowym Dworze Mazowieckim. Nigdy nie ubiegał się o przydział lokalu socjalnego z zasobów gminy Czosnów.

W odpowiedzi na wniosek Dyrektor OPS w Nowym Dworze Mazowieckim wskazał, że organem właściwym do rozpoznania wniosku D. W. jest Wójt Gminy Czosnów.

Na podstawie rodzinnego wywiadu środowiskowego z dnia 3 września 2015 r. ustalono, że wnioskodawca jest osobą bezdomną, a ostatnim miejscem zameldowania na pobyt stały jest m. Czosnów. Zakład [...] "[...]" w Nowym Dworze Mazowieckim, do którego został skierowany przez GOPS w Czosnowie, jest jedynie miejscem jego czasowego pobytu. Obecnie nie kwalifikuje się do dalszego pobytu w Zakładzie i wnioskuje o umieszczenie w domu pomocy społecznej. Zdaniem Dyrektora OPS w Nowym Dworze Mazowieckim zastosowanie w tej sprawie znajduje art. 101 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 163 ze zm.). Krótkotrwałe przebywanie w ośrodku leczniczym nie może być uznane za zamieszkiwanie, gdyż nie łączy się z zamiarem stałego przebywania i czynienia centrum spraw życiowych (art. 25 K.c.).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - dalej w skrócie: "P.p.s.a", Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).

W niniejszej sprawie, spór zainicjowany wnioskiem ma charakter negatywnego sporu o właściwość, albowiem oba organy uznają się za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania wniosku D. W. o skierowanie do domu pomocy społecznej.

Właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej, zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Natomiast w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (art. 101 ust. 2).

Stosownie do art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej za osobę bezdomną należy rozumieć osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały w rozumieniu przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Powołany przepis przewiduje, zatem dwa odrębne stany faktyczne pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania, drugi dotyczy osoby niezamieszkującej w lokalu mieszkalnym, posiadającej stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. W przypadku każdego z tych stanów przewidziane w ustawie przesłanki muszą występować kumulatywnie (łącznie).

Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm.) pod pojęciem "lokal mieszkalny" należy rozumieć lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki; nie jest w rozumieniu ustawy lokalem pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub w innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych.

Odnosząc powyższy stan prawny do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, należało, zatem w pierwszej kolejności rozważyć, czy D. W. jest osobą posiadającą miejsce zamieszkania, czy też jest osobą bezdomną.

Z akt sprawy wynika, że D. W. przebywa obecnie w Zakładzie [...] "[...]" w Nowym Dworze Mazowieckim, który musi opuścić (wnioskodawca przekroczył 40 pkt w skali Berthel, co uniemożliwia dofinansowanie NFZ). Jest osobą samotną (po rozwodzie), chorą, wymagającą stałej opieki. Z rodziną (dziećmi) nie utrzymuje żadnych kontaktów. W Zakładzie odwiedza go jedynie siostra. Posiada stałe zameldowanie w m. Czosnów, gdzie jednak nie mieszka od czasu rozwodu i nie ma możliwości powrotu. Jak wynika z wyjaśnień wnioskodawcy w Nowym Dworze Mazowieckim mieszkał czasowo (po rozwodzie) w mieszkaniu szwagra, gdzie obecnie mieszka siostrzenica D. W. W tej sytuacji nie można uznać, że D. W. ma miejsce zamieszkania w Nowym Dworze Mazowieckim. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego D.W. należy uznać za osobę bezdomną, co bezspornie wynika z akt sprawy, w tym z Kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego z dnia 3 września 2015 r.

Konsekwencją powyższego jest uznanie, że w świetle art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej jest Wójt Gminy Czosnów, jest to, bowiem gmina ostatniego miejsca jego zameldowania na pobyt stały.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 oraz § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.