Uzasadnienie
Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., działając w imieniu Wójta Gminy K., wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między nim, a Prezydentem Miasta W. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku K. S. o udzielenie pomocy finansowej oraz w formie schronienia.
W uzasadnieniu wniosku wskazał, że [...] kwietnia 2017 r. K. S., zamieszkujący na terenie W. od 1984 r., wystąpił z wnioskiem do MOPS w W. o udzielenie pomocy w formie schronienia oraz zasiłku stałego wraz ze składka zdrowotną. K. S. przebywał w tym czasie w Szpitalu w W. na Oddziale [...] z powodu wypadku. MOPS w W. [...] maja 2015 r. wydał decyzje administracyjne przyznające zasiłek stały wraz ze składkką na ubezpieczenie zdrowotne od [...] kwietnia 2017 r. do [...] kwietnia 2018 r. oraz pomoc w formie schronienia i posiłku w [...] Stowarzyszeniu [...] w K. w okresie od [...] kwietnia 2017 r. do [...] maja 2017 r.
Następnie [...] lipca 2017 r. do GOPS w K. wpłynęły następujące dokumenty:
wniosek K. S. z [...] kwietnia 2017 r. o przyznanie pomocy w formie pokrycia kosztów pobytu w schronisku wraz z wywiadem środowiskowym z [...] maja 2017 r. i załącznikami do wywiadu, wniosek K. S. z [...] czerwca 2017 r. o przyznanie pomocy w formie pokrycia kosztów pobytu w schronisku wraz z wywiadem środowiskowym z [...] czerwca 2017 r. i załącznikami do wywiadu.
Kierownik GOPS podał, że z informacji zawartych w załączonych wywiadach środowiskowych wynika, iż centrum interesów życiowych K. S. jest W.. K. S. od wielu lat nie przebywa na terenie gminy K., od 33 lat stale przebywa na terenie W.. Ponadto K. S. deklaruje, że po opuszczeniu schroniska dla bezdomnych w K. zamierza powrócić do W..
W ocenie Kierownika GOPS w K. właściwą miejscowo gminą do wydawania decyzji administracyjnych dla K. S. jest miasto W., co wynika z treści art. 101 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 930 z późn. zm.) oraz art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. 2017 r. poz. 459 z późn. zm.). Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (wywiadu środowiskowego) wynika bowiem, że K. S. chce otrzymywać świadczenia w W., bo ma tam zamiar przebywać na stałe (i gdzie przebywał od dłuższego czasu), co świadczy o swoistym związaniu jego ośrodka życia z tym miejscem pobytu w celu stabilizacji życiowej. Ponadto, w związku z wydanymi decyzjami administracyjnymi przez MOPS w W., ośrodek ten jest zobowiązany do monitorowania sytuacji życiowej K. S..
W odpowiedzi na powyższy wniosek MOPS w W. wskazał, że K. S. nie jest zameldowany na pobyt stały na terenie gminy W. w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz nie zamieszkuje w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy. Ostatnim miejscem zameldowania K. S. na pobyt stały jest gmina K. Zdaniem MOPS w W. okoliczności związane z zamiarem stałego pobytu (w przypadku bezdomności) nie należą do prześłanek podlegających w takiej sytuacji badaniu.
Odnodsząc sie do powoływanych przez GOPS w K. decyzjach wydanych przez MOPS w W. wyjaśnił, że decyzje te zostały wydane z uwagi na szczególne i niecierpiące zwłoki okoliczności uzasadnione sytuacją osobistą K. S. (brak środków finansowych oraz brak miejsca pobytu po opuszczeniu szpitala) w oparciu o art. 101 ust. 3 i ust. 7 ustawy o pomocy społecznej. Fakt udzielenia pomocy społecznej stronie, która znalazła się na terenie gminy objętej zakresem właściwości działania organu pomocy społecznej, nie wiąże tego organu w zakresie konieczności udzielania dalszej pomocy takiej stronie na przyszłość, o ile możliwe jest ustalenie organu właściwego na gruncie przepisów regulujących właściwość ustawową organów. Stąd nieuprawnionym jest domaganie się przez GOPS w Gminie K. wydanie dalszych decyzji w sprawie świadczeń dla K. S. przez MOPS w Gminie W., tym bardziej, że deklaruje dalszą ich refundację.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. - dalej jako: "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór o właściwość ma miejsce wtedy, gdy rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów administracji publicznej zachodzi w odniesieniu do rozpoznania i rozstrzygnięcia tej samej sprawy, którą zajmują się dwa organy administracji publicznej (spór pozytywny) lub której organy administracji publicznej odmawiają przyjęcia do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, powołując się na brak podstaw do ustalenia swej właściwości (spór negatywny).
Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).
W niniejszej sprawie spór, jaki zaistniał pomiędzy Wójtem Gminy K. a Prezydentem Miasta W., jest sporem negatywnym, gdyż żaden z tych organów nie uznaje się za właściwy do rozpoznania wniosku K. S. o przyznanie mu pomocy finansowej oraz w formie schronienia.
Zagadnienie właściwości miejscowej gmin w sprawach z zakresu pomocy społecznej reguluje art. 101 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z ust. 1 tego artykułu właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. W przypadku osoby bezdomnej właściwą jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (ust. 2). W przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców, którym udzielono zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany i cudzoziemców, o których mowa w art. 5a, właściwą miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 3).
W niniejszej sprawie bezsporne jest, że K. S. jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej. Takie ustalenia potwierdzają oba organy pozostające w sporze. Bezspornym ponadto jest, że zainteresowany ostatnio był zameldowany na pobyt stały w gminie K. Mając powyższe na uwadze wskazać należy, że w przypadku osoby bezdomnej, z oczywistych względów, nie może być mowy o miejscu zamieszkania. Tym samym nie bada się jej zamiaru co do stałego pobytu, ale ustala jej status i gminą właściwą jest gmina ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 kwietnia 2007 r., I OW 109/06, z 4 lipca 2008 r., I OW 30/08, z 30 grudnia 2015, I OW 208/15 i z 19 kwietnia 2017 r., I OW 256/16).
Natomiast w związku z faktem, że ostatnim miejscem zameldowania na pobyt stały K. S. była gmina K., organem właściwym do rozpoznania jego wniosku o przyznanie pomocy finansowej oraz w formie schronienia, na podstawie art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, jest Wójt Gminy K..
Końcowo wskazać należy, że dla przedmiotowej sprawy nie może mieć znaczenia okoliczność, że MOPS w W. [...] maja 2015 r. wydał decyzje administracyjne przyznające zasiłek stały wraz ze składkką na ubezpieczenie zdrowotne od [...] kwietnia 2017 r. do [...] kwietnia 2018 r. oraz pomoc w formie schronienia i posiłku w [...] Stowarzyszeniu [...] w K. w okresie [...] kwietnia 2017 r. do [...] maja 2017 r. Decyzje te zostały bowiem wydane na podstawie art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Okoliczności niniejszej sprawy nie dają natomiast podstawy do zastosowania tego przepisu w niniejszej sprawie.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.