Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] listopada 2016 r. Wójt Gminy W. zwrócił się o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy W. a Prezydentem Miasta L. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku A. L. o skierowanie go do domu pomocy społecznej.
W uzasadnieniu podniesiono, że zgodnie z art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 930 ze zm., dalej ups) właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, a w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Według art. 6 pkt 8 ups, osoba bezdomna to osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowana na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania.
W wyniku czynności podjętych przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w L. (dalej MOPR) ustalono, że A. L. (dalej zainteresowany) nie jest osobą bezdomną i przebywa w L., u swojego brata, w lokalu mieszkalnym położonym przy ul. J. W związku z powyższymi ustaleniami, Wójt Gminy W., na podstawie art. 101 ust. 1 ups wniósł o uznanie jako organ właściwy do załatwienia sprawy Prezydenta Miasta L. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sądy administracyjne rozpoznają na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej ppsa) spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 ppsa właściwy w tych sprawach jest Naczelny Sąd Administracyjny.
W niniejszej sprawie spór, zaistniał między Wójtem Gminy W. i Prezydentem Miasta L., dotyczy wskazania organu właściwego do przeprowadzenia postępowania administracyjnego z wniosku zainteresowanego o skierowanie do domu pomocy społecznej.
Zgodnie z art. 54 ust. 1 i 2 ups osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, która nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu i której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej zlokalizowanym - co do zasady - jak najbliżej jej miejsca zamieszkania. Decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej - w myśl art. 59 ust. 1 ups - wydaje organ gminy właściwy dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Właściwość miejscową gminy w sprawach z zakresu pomocy społecznej ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (art. 101 ust. 1 ups). Ustawa ta nie zawiera legalnej definicji pojęcia miejsca zamieszkania, dlatego zastosowanie w tej mierze znajdują przepisy kodeksu cywilnego.
W analizowanej sytuacji istotna jest treść art. 25 kc, który przewiduje, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu, na który składają się dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). O zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej osoby fizycznej.
W orzecznictwie i literaturze przyjmuje się, że miejsce zamieszkania osoby fizycznej nie musi być tożsame z miejscem jej zameldowania. Meldunek jest czynnością jedynie techniczną, administracyjną, związaną z miejscem faktycznego pobytu. O zamiarze stałego pobytu w określonej miejscowości decyduje wola osoby.
Odnosząc powyższe do sytuacji, jaka zachodzi w przedmiotowej sprawie należy wskazać, że aktualnym miejscem zamieszkania zainteresowanego jest L. Zainteresowany od sierpnia 2016 r. zamieszkuje z bratem, bratową i dziewięćdziesięcioletnim ojcem. Mieszkanie jest własnością brata, zainteresowany nie uczestniczy w kosztach utrzymania lokalu.
Zainteresowany ma orzeczenie lekarskie z [...] lutego 2013 r. Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w K. o całkowitej niezdolności do pracy do 31 października 2020 r. i orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności na stałe. U zainteresowanego zdiagnozowano upośledzenie umysłowe w stopniu umiarkowanym, obniżenie sprawności funkcji umysłowych, występujące zarówno w sferze werbalnej jak i percepcyjno-manualnej (zaświadczenie psychologa ZOZ Poradni Zdrowia Psychicznego w K. z [...] maja 2011 r.). W związku z powyższym wymaga stałej pomocy i nadzoru w codziennym funkcjonowaniu, czego nie jest w stanie zapewnić mu najbliższa rodzina (ojciec w podeszłym wieku, wymagający pomocy i wsparcia; schorowany brat po przebytym wypadku komunikacyjnym; s. 1-3, 6-13, 14-17 wywiadu środowiskowego z 27 września 2016 r.).
W niniejszym przypadku bez znaczenia jest kwestia zameldowania zainteresowanego. Byłaby ona istotna jedynie w sytuacji, gdyby kwestia właściwości miejscowej organu, była ustalana w oparciu o art. 101 ust. 2 usp. Zgodnie z jego brzmieniem, właściwa do rozpatrzenia sprawy jest gmina ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały osoby bezdomnej. Z kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego z dnia 27 września 2016 r. wynika, że zainteresowany od sierpnia 2016 r. mieszka z ojcem, bratem i bratową w L., natomiast w Gminie W., [...], gdzie jest zameldowany, nie mieszka nikt od co najmniej 5 lat, ponieważ dom znajdujący się w tym miejscu nie nadaje się do zamieszkania. Wskazywana w zawiadomieniu z 6 października 2016 r. MOPR w L. możliwość oczekiwania przez kilka lat na miejsce w Domu Pomocy Społecznej im. [...] w L., Filii nr [...], stanowi przesłankę z art. 54 ust. 2a ups i nie wpływa na właściwość organu.
Organem właściwym do rozpoznania wniosku A. L. jest Prezydent Miasta L. Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ppsa, orzekł jak w sentencji postanowienia.