Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 9 listopada 2016 r. Burmistrz Miasta Ż. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta Ż. a Burmistrzem Gminy Z. w przedmiocie wskazania organu właściwego do wydania decyzji w sprawie skierowania H. N. do Rodzinnego Domu Pomocy "L." znajdującego się na terenie Gminy Ż.. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że RDS "L." funkcjonuje w oparciu o przepisy ustawy o pomocy społecznej oraz rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 maja 2012 r. w sprawie rodzinnych domów pomocy. Pensjonariusze sami opłacają swój pobyt. W 2015 r. [...] Urząd Wojewódzki przeprowadził w ww. placówce postępowanie nadzorczo-kontrolne, które wykazało, że pensjonariusze byli umieszczeni w RDP bez odpowiednich decyzji administracyjnych o skierowaniu do Domu, o umieszczeniu w nim i o ustaleniu odpłatności. Organ kontroli wskazał, że pensjonariusze umieszczeni w RDP "L." winni być skierowani do tej placówki w drodze decyzji administracyjnej wydanej przez kierownika właściwego ośrodka pomocy społecznej ([...]UW wskazał, iż w tym przypadku winien być to MOPS Ż.).
Ze stanowiskiem tym nie zgadza się wnioskodawca podnosząc, że w § 7 ust. 2 rozporządzenia w sprawie rodzinnych domów pomocy, nie wskazano jednoznacznie na właściwość kierownika ośrodka pomocy społecznej miejsca położenia RDP. Przepis ten wskazuje jedynie, iż decyzję w sprawie skierowania do RDP wydaje kierownik ośrodka pomocy społecznej, nie konkretyzując jednak, której gminy (miejsca położenia RDP czy miejsca zamieszkania klienta). Zdaniem wnioskodawcy, właściwość organu należy więc ustalić przy zastosowaniu art. 59 ust. 1 w zw. z art. 101 ustawy o pomocy społecznej, tj. według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.
W ocenie wnioskodawcy, H. N. jest mieszkanką gminy Z.. To bowiem w gminie tej spędziła prawie całe życie, ma lekarza, meldunek oraz mieszkanie i wiązałaby swoją przyszłość właśnie z tym miejscem gdyby jej stan zdrowia na to pozwalał. H. N. przebywa na terenie Gminy Ż. tylko z uwagi na fakt położenia w niej Rodzinnego Domu Pomocy i chęci uzyskania skierowania do tej placówki. W ocenie wnioskodawcy, samego faktu przebywania w domu pomocy, nie można zaś utożsamiać z miejscem zamieszkania. W miejscu tym bowiem zainteresowana przebywa czasowo, z uwagi na swój stan zdrowia i tym samym w dalszym ciągu miejscem jej zamieszkania jest Gmina Z. W odpowiedzi na wniosek Burmistrz Gminy Z. podzielił stanowisko, iż właściwość miejscową w niniejszej sprawie należy ustalić według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. W jego ocenie, miejscem zamieszkania zainteresowanej jest jednak miasto Ż. Wskazał, że H. N. od 15 kwietnia 2015 r. przebywa w Rodzinnym Domu Seniora "L." w Ż. Trwający ponad półtora roku pobyt niewątpliwie pozwala uznać, że ma on charakter stały.
Ponadto, zainteresowana ma nadal zamiar przebywać w tej placówce. Zgodnie z informacją osób, od których H. N. wynajmowała mieszkanie, na dzień 15 lutego 2016 r. biegł termin wypowiedzenia umowy a jej mieszkanie miało zostać opróżnione do końca lutego 2016 r. Organ zauważył, iż zainteresowana nie została umieszczona w placówce w drodze administracyjnej, na podstawie decyzji właściwego organu, lecz w wyniku działań własnych, na podstawie umowy. Zdaniem organu, wskazuje to nie tylko na zamiar przebywania właśnie w tym ośrodku, lecz również na posiadanie tytułu prawnego do lokalu tam się znajdującego.
Ponadto, H. N. nigdy nie korzystała z pomocy społecznej w Gminie Z. Pobyt w Rodzinnym Domu Seniora nie ma charakteru tymczasowego, w szczególności wypoczynkowego czy leczniczego. Należy oczekiwać, że stan zdrowia i wiek zainteresowanej nie poprawi się. Ze względu na ten fakt zamieszkiwanie ma charakter trwały. Dom Seniora zapewnia stałe zaspokajanie potrzeb jego pensjonariuszy, w szczególności potrzeb mieszkaniowych i zdrowotnych. Biorąc pod uwagę te okoliczności, procesy życiowe zainteresowanej koncentrują się w placówce, w której obecnie przebywa.
Biorąc pod uwagę powyższe, Ż. są miejscowością, w której spełniają się obie przesłanki zamieszkiwania (faktycznie przebywanie i zamiar stałego pobytu). Okoliczność ta wskazuje na właściwość miejscową Miasta Ż. w postępowaniu w sprawie udzielenia świadczenia z pomocy społecznej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako P.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość powstałe między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, jeżeli odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami jednostek rządowych. W niniejszej sprawie występuje spór negatywny w zakresie właściwości miejscowej organu, albowiem zarówno Burmistrz Miasta Ż. jak i Burmistrz Gminy Z. uznali się za niewłaściwych do wydania decyzji w sprawie skierowania H. N. do Rodzinnego Domu Pomocy "L." w Ż. Co do zasady, właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej, zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.
Dz. U. z 2016 r., poz. 930) ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Według art. 101 ust. 2 powołanej ustawy, w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Z kolei, art. 101 ust. 3 tej ustawy przewiduje, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie oraz w sprawach niecierpiących zwłoki, właściwą miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie.
Ten ostatnio wskazany przepis ma w ocenianej sprawie zastosowanie. Należy bowiem zauważyć, że H. N. od ponad półtora roku przebywa w Rodzinnym Domu Pomocy "L." w Ż. Uwzględnienia wymaga, że zainteresowana ma w chwili obecnej 94 lata. Z zaświadczenia lekarskiego wystawionego w dniu 12 stycznia 2016 r. wynika, iż z uwagi na podeszły wiek i stan zdrowia wymaga całodobowej opieki. Aktualnie, nie ma możliwości powrotu do poprzedniego miejsca zamieszkania w Z., gdyż wskutek wygaśnięcia umowy najmu nie posiada już tytułu prawnego do zajmowanego tam lokalu. Możliwość dalszego pobytu w RDS "L." w Ż. uzależniona jest zaś od uzyskania stosownej decyzji o skierowaniu do ww. placówki.
Przedstawione wyżej okoliczności świadczą o szczególnej sytuacji osobistej w jakiej znalazła się zainteresowana, co uzasadnia przyjęcie, że w sprawie wystąpiły przesłanki do określenia właściwości miejscowej gminy na podstawie art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, tj. według miejsca pobytu H. N..
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 2 P.p.s.a. wskazał Burmistrza Miasta Ż. jako organ właściwy w sprawie.