Postanowienie NSA z 9 marca 2017 r., I OW 243/16

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 9 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta S. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta S. a Wójtem Gminy D. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku L. P. o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego postanawia odrzucić wniosek

Skład

Sędzia NSA Maria Wiśniewska przewodniczący
Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk
Sędzia del. WSA Rafał Wolnik sprawozdawca

Uzasadnienie

Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej (dalej: MOPS) w S., działając z upoważnienia Burmistrza Miasta S., wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta S. a Wójtem Gminy D., w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku L. P. (dalej: wnioskodawczyni) o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego.

W uzasadnieniu wskazano, że dnia 29 września 2016 r. do MOPS w S. wpłynęło pismo Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej (dalej: GOPS) w D. wraz z aktami sprawy wnioskodawczyni. Wskazano również, że GOPS w D. w latach 2013 i 2014 przyznał wnioskodawczyni dodatek do świadczenia rodzinnego, która w tym okresie zamieszkiwała na terenie gminy D.. Dnia 15 listopada 2013 r. oraz 17 stycznia 2014 r. zostały wydane przez Wójta Gminy D. decyzje w sprawie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego. Następnie wnioskodawczyni złożyła do Wójta Gminy D. wniosek o umorzenie kwoty nienależnie pobranych świadczeń, który to wniosek został rozpatrzony negatywnie. Od decyzji odmownej wnioskodawczyni złożyła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: SKO) w K., które uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i umorzyło postępowanie z uwagi na niewłaściwość organu. W tych okolicznościach GOPS w D. przekazał do rozpatrzenia akta sprawy do MOPS w S. zgodnie z właściwością.

Zdaniem Burmistrza Miasta S. nie jest on organem właściwym do rozpoznania wniosku, gdyż decyzje w sprawie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia zostały wydane w latach 2013 oraz 2014 i dotyczą okresu od 2008 do 2012 roku. Organ podkreślił, że SKO w K. w przedmiotowej sprawie powołało się na orzeczenia NSA, które dotyczą innych stanów faktycznych, i które znacznie odbiegają od przedmiotowej sprawy. Decyzje o zwrocie świadczeń dotyczą natomiast wspomnianego okresu od 2008 do 2012 roku i z uwagi na nieposiadanie akt sprawy nie jest on władny do decydowania o umorzeniu należności pieniężnych, które są dochodem innej jednostki organizacyjnej, a organem właściwym, zgodnie z ustawą o świadczeniach rodzinnych jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie rodzinne lub otrzymującej takie świadczenie. Zarówno w okresie złożenia wniosku o przyznanie świadczenia rodzinnego jak i stwierdzenia jego nienależnego pobrania, wnioskodawczyni zamieszkiwała na terenie gminy D., dlatego w przedmiotowej sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którymi organ, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych może je umorzyć w całości lub części, wraz z odsetkami, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególne okoliczności. W związku z powyższym właściwym do rozpatrzenia wniosku o umorzenie był Wójt Gminy D. ze względu na ówczesne miejsce zamieszkania osoby, która ubiegała się o świadczenia rodzinne, a okoliczność zmiany miejsca zamieszkania wnioskodawczyni nie ma znaczenia w kwestii właściwości organu uprawnionego do rozpoznania niniejszej sprawy.

W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy D. wniósł o wskazanie Burmistrza S. jako organu właściwego do rozpoznania niniejszej sprawy podkreślając, że zostało bezspornie ustalone, iż wnioskodawczyni zamieszkuje na terenie miasta S., a w takiej sytuacji, zgodnie z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych właściwym organem jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania strony. Zwrócono również uwagę na fakt, że takie stanowisko zostało wyrażone przez SKO w K., które jest organem wyższego stopnia zarówno wobec Burmistrza S. jak i Wójta Gminy D., dlatego też należy uznać jego zdanie za wiążące. Dodatkowo, zdaniem organu, pogląd ten znajduje swoje uzasadnienie w orzecznictwie sądów administracyjnych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.).

Rozstrzygnięcie zawisłego w niniejszej sprawie sporu o właściwość przez Naczelny Sąd Administracyjny nie jest możliwe. Do rozstrzygnięcia sporu o właściwość, między organami jednostek samorządu terytorialnego może dojść tylko wtedy, gdy organy te nie mają wspólnego organu wyższego stopnia (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Stosownie do treści art. 17 pkt 1 k.p.a., organami wyższego stopnia w rozumieniu kodeksu są w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego - samorządowe kolegia odwoławcze, chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej. Zauważyć w tym miejscu przyjdzie, że ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1518) nie zawiera przepisów ustanawiających inny, niż określony w art. 17 pkt 1 k.p.a., organ wyższego stopnia nad organami jednostek samorządu terytorialnego właściwymi w sprawach świadczeń rodzinnych. Obszary właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych zostały określone w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. Nr 198, poz. 1925). Z przepisu § 1 pkt 9 lit. a) tego rozporządzenia wynika, że obszar właściwości miejscowej Samorządowego Kolegium Odwoławcze w K. obejmuje m.in. powiaty b. i s.. Gmina D. należy do powiatu b., zaś S. - do sanockiego (zob: obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 29 czerwca 2010 r. w sprawie wykazu gmin i powiatów wchodzących w skład województw (M. P. Nr 48, poz. 654). Burmistrz S. i Wójt Gminy D. mają więc wspólny organ wyższego stopnia, którym jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K.. Rozstrzygnięcie niniejszego sporu o właściwość należy zatem do tego organu, a nie do sądu administracyjnego.

W sytuacji, gdy Naczelny Sąd Administracyjny nie jest właściwy do rozstrzygnięcia sporu o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, z powodu podlegania tego sporu właściwości samorządowego kolegium odwoławczego, jako wspólnego dla obu organów jednostek samorządu terytorialnego organu wyższego stopnia, nie ma podstaw do przekazania sprawy właściwemu kolegium.

Mając powyższe na uwadze, rozpoznawany wniosek, jako złożony w sprawie nie należącej do właściwości sądu administracyjnego, podlegał odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w związku z art. 64 § 3 p.p.s.a.