Uzasadnienie
Pismem z dnia 3 listopada 2015 r. Wójt Gminy W. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Prezydentem Miasta J. w sprawie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku Z.W. o skierowanie do domu pomocy społecznej.
Wnioskodawca wskazał, że Z. W. złożyła w dniu 30 kwietnia 2015 r. wniosek do Ośrodka Pomocy Społecznej w J. o skierowanie jej do Domu Pomocy Społecznej "[...]" w B.. OPS w J. zawiadomieniem z dnia 5 sierpnia 2015 r. (data wpływu do organu 10 sierpnia 2015 r.) przekazał przedmiotowy wniosek do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W.. Organ podkreślił, że Z. W. w dniu 25 maja 2015 r. trafiła do Domu Pomocy Społecznej "[...]" w B. i wówczas Ośrodek Pomocy Społecznej w J. nie przekazał dokumentacji do tutejszego ośrodka pomocy społecznej. Za organ niewłaściwy uznał się dopiero po 2,5 miesiąca.
Wnioskodawca stwierdził, że pobyt na terenie Gminy W. w Domu Pomocy Społecznej "[...]" związany jest z miejscem korzystania ze świadczeń w formie usług polegających na całodobowej opiece pielęgnacyjnej i rebahabilitacyjnej wraz z żywieniem, sprzątaniem i praniem, a nie z miejscem zamieszkania. Procesy życiowe Z.W. były związane z Gminą J.. Z.W. nie jest mieszkanką Gminy W. Właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Z. W. w dniu składania wniosku o skierowanie do DPS "[...]" nie była mieszkanką Gminy W., była mieszkanką Miasta J.. Także w dniu umieszczenia się w Domu Pomocy Społecznej w B. była mieszkanką Miasta J. Wobec powyższego, mając na uwadze treść art. 59 ust. 1 w zw. z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, Wójt Gminy W. wniósł o wyznaczenie Prezydenta Miasta J. jako organu właściwego do załatwienia wniosku Z. W. w sprawie skierowania do Domu Pomocy Społecznej "[...]".
W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta J. wskazał, że w dniu 30 kwietnia 2015 r. Z. W. zameldowana w J. ul. [...] zwróciła się z wnioskiem do Ośrodka Pomocy Społecznej w J. o umieszczenie jej w Domu Pomocy Społecznej "[...]" w B. W trakcie kompletowania niezbędnej dokumentacji w celu wydania skierowania do domu pomocy społecznej, Z. W. zmieniła miejsce zamieszkania i zamieszkała w Domu Pomocy Społecznej "[...]" w B. nie czekając na dokończenie procedur, tj. wydanie stosownej decyzji o skierowaniu. W Domu Pomocy Społecznej Z.W. umieściła się prywatnie. Ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały nie ma znaczenia, ponieważ klientka nie jest osobą bezdomną w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej.
Ponadto w dniu 22 czerwca 2015 r. Z.W. złożyła oświadczenie, iż w Domu Pomocy Społecznej w B. przebywa z zamiarem stałego pobytu. Zatem obecnie miejscem zamieszkania Z.W. w rozumieniu art. 25 k.c. jest B.. Tam bowiem koncentrują się jej czynności życiowe.
W tej sytuacji, zdaniem Prezydenta Miasta J., zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, organem właściwym w sprawie jest Gmina W. Organ wskazał ponadto, że pełna dokumentacja Z. W. w dniu 29 czerwca 2015 r. została przesłana do Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w B.. Pismem z dnia 8 lipca 2015 r. PCPR w B. dokonał zwrotu dokumentacji z informacją, iż nie jest organem właściwym do rozpatrzenia wniosku.
W trakcie rozmowy telefonicznej wskazano, iż właściwym organem jest Ośrodek Pomocy Społecznej w B.. Pełna dokumentacja w dniu 22 lipca 2015 r. została więc przesłana do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B.. MOPS w B. również okazał się organem niewłaściwym do rozpatrzenia wniosku i pismem z dnia 4 sierpania 2015 r. dokonał zwrotu dokumentacji. W związku z powyższymi faktami dokumentacja Z.W. została przesłana do Ośrodka Pomocy Społecznej w W. w dniu 5 sierpnia 2015 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Sądy administracyjne rozpoznają - na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwaną dalej p.p.s.a., spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Jednocześnie - zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. - Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory, o których mowa w cytowanym wyżej artykule.
Spór, jaki zaistniał w rozpoznawanej sprawie pomiędzy Wójtem Gminy W. a Prezydentem Miasta J. jest sporem negatywnym i dotyczy wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku Z. W. o skierowanie w domu pomocy społecznej.
Zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 163 ze zm.) osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej – w myśl art. 59 ust. 1 ustawy – wydaje organ gminy właściwy dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Stosownie natomiast do treści art. 101 ust. 1 powołanej ustawy właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.
Ponieważ ustawa o pomocy społecznej nie zawiera legalnej definicji pojęcia miejsca zamieszkania, z tego powodu zastosowanie znajdują przepisy kodeksu cywilnego. W art. 25 k.c., ustawodawca wskazał, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się dwa elementy: zewnętrzny - przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości oraz wewnętrzny - wola, zamiar stałego pobytu, przy czym oba te elementy muszą występować łącznie.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, że po pierwsze, poza sporem pozostaje fakt, iż aktualnie Dom Pomocy Społecznej w B. jest miejscem, gdzie Z.W. faktycznie przebywa. Stan ten trwa od 25 maja 2015 r. Po drugie, w dniu 22 czerwca 2015 r. Z. W. złożyła oświadczenie, z którego wynika, iż jej zamiarem jest dalszy pobyt w tymże ośrodku. Spełnione zostały zatem obie przesłanki umożliwiające wskazanie miejsca zamieszkania wnioskodawczyni.
Podkreślenia ponadto wymaga, że z treści wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż Z.W. (obecnie przebywająca w Domu Pomocy Społecznej w B. na podstawie umowy o odpłatne wykonywanie usług) stara się o wydanie decyzji o umieszczeniu jej w tym właśnie ośrodku ze względu na fakt, iż przebywa tam również jej młodsza siostra. Jak podała, zależy jej na zachowaniu więzi rodzinnych z siostrą. Wskazała także na zły stan zdrowia oraz trudną sytuację materialną i osobistą. Z akt sprawy wynika, że wnioskodawczyni jest osobą w podeszłym wieku, wymagającą stałej opieki, której nie mogą jej zapewnić członkowie rodziny, względy medyczne zaś wykluczają samodzielną egzystencję. Taka sytuacja ma niewątpliwie wpływ na ocenę spełnienia przesłanki zamiaru stałego przebywania i nie pozwala przyjąć, jak chce tego organ wnioskujący o rozstrzygnięcie sporu, iż procesy życiowe Z. W. koncentrują się nadal w J. – miejscu zameldowania i wcześniejszego pobytu.
Powyższe okoliczności, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w sposób jednoznaczny wskazują bowiem, że w miejscowości B., na terenie której Z.W. obecnie przebywa, znajduje się również je centrum życiowe. Jest to zatem miejsce zamieszkania wnioskodawczyni. Gminą miejsca zamieszkania jest zaś Gmina W..
W tej sytuacji uznać należy, że organem właściwym do rozpoznania wniosku Z.W. o skierowanie do domu pomocy społecznej, stosownie do treści art. 101 ust. 1 w zw. z art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej jest Wójt Gminy W..
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.