Postanowienie NSA z 29 kwietnia 2019 r., I OW 244/18

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 29 kwietnia 2019 r., na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej

Sprawa

sprawy z wniosku Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B., o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Samorządowym Kolegium Odwoławczym w B. i Samorządowym Kolegium Odwoławczym w S., w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia odwołania M. S. w sprawie.

Skład

sędzia NSA Marek Stojanowski przewodniczący
sędzia NSA Jolanta Rudnicka przewodniczący
sędzia del. WSA Jakub Zieliński przewodniczący, sprawozdawca

Od orzeczenia

od decyzji o odmowie ustalenia prawa do świadczeń wychowawczych, postanawia wskazać Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. jako organ właściwy

Uzasadnienie

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wystąpiło do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w S. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia odwołania M. S. od decyzji Wojewody P. z [...] października 2018 r. (Nr [...]), odmawiającej przyznania prawa do świadczenia wychowawczego w formie dodatku dyferencyjnego na czworo dzieci: A. B., B. B., E. S., N. S..

W uzasadnieniu wniosku podano, że SKO w S. pismem z dnia [...] listopada 2018 r., przekazało odwołanie oraz akta sprawy do SKO w B., jako organu właściwego w sprawie. SKO w S. uznało się za niewłaściwe do rozpatrzenia odwołania M. S. SKO w B. we wniosku powołało się na przepis art. 2a ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j.: Dz. U. z 2015, poz. 1659 ze zm.). Zdaniem SKO w B. przepis ten nie dotyczy właściwości kolegiów w sprawach rozstrzyganych w pierwszej instancji przez wojewodę, lecz tylko w sprawach, w których decyzję bądź postanowienie wydał marszałek lub zarząd województwa. SKO w B. podkreśliło, że wskazanie w art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin, samorządowych kolegiów odwoławczych jako organów wyższego stopnia w sprawach, w których zastosowanie mają przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a organem właściwym jest wojewoda, rozstrzygnęło jedynie o właściwości rzeczowej kolegiów. Ustawodawca nie wprowadził żadnego przepisu szczególnego w stosunku do art. 21 K.p.a., który zmieniałby zasady ustalania właściwości miejscowej. Zdaniem SKO w B. zastosowanie ma zatem reguła kodeksowa oparta na ustaleniu miejsca zamieszkania strony będącej osobą fizyczną. Brak jest przepisu wskazującego jako właściwe kolegium mające siedzibę w stolicy województwa.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).

W rozpoznawanej sprawie spór zainicjowany wnioskiem ma charakter negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Samorządowym Kolegium Odwoławczym w B. a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w S., w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia odwołania M. S

Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2019 r. M. S., zwróciła się do Prezydenta Miasta S. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego realizowanego w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego. Pismem z [...] października 2018 r. Prezydent Miasta S. przekazał wniosek według właściwości Wojewodzie P. Decyzją z [...] października 2018 r. (Nr [...]) Wojewoda P. odmówił przyznania prawa do świadczenia wychowawczego w formie dodatku dyferencyjnego na czworo dzieci: A. B., B. B., E. S., N. S.. Od decyzji tej M. S. wniosła odwołanie.

Zgodnie z art. 127 § 2 K.p.a., właściwy do rozpoznania odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy. Warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego, zasady ustalania, przyznawania, wypłacania oraz weryfikacji prawa do tego świadczenia – a więc materii, której dotyczył wniosek M. S. z [...] sierpnia 2018 r. – określają przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2134 ze zm.). Do dnia 31 grudnia 2017 r. organem właściwym w sprawach świadczenia wychowawczego realizowanego w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego był marszałek województwa. Z uwagi na wejście w życie przepisów ustawy z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin, na podstawie art. 15 pkt 19 tej ustawy z dniem 1 stycznia 2018 r. nastąpiła zmiana organu właściwego w w/w sprawach i od tej daty organem tym jest wojewoda. W świetle art. 24 ust. 2 tej ustawy, w sprawach z wniosków o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego realizowanego w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego, złożonych przed dniem 1 stycznia 2019 r., organem wyższego stopnia jest samorządowe kolegium odwoławcze. Analiza powyższych przepisów prowadzi do wniosku, że pomimo zmiany przez ustawodawcę organu właściwego rzeczowo do rozpatrywania wniosków o przyznanie tego rodzaju świadczenia z marszałka województwa na wojewodę, przepis szczególny, jakim jest art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 2017 r., wyraźnie stanowi, że organem wyższego stopnia w tego typu sprawach nadal pozostaje samorządowe kolegium odwoławcze. Do dnia 31 grudnia 2017 r. w stosunku do marszałka województwa, jako organu samorządu terytorialnego, na mocy art. 17 pkt 1 K.p.a. organem wyższego stopnia było także samorządowe kolegium odwoławcze.

W niniejszej sprawie należało ustalić, czy do rozpatrzenia odwołania M. S., które wnosi się do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie właściwe jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., czy też Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. Zgodnie z art. 11 pkt 2 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w brzmieniu aktualnie obowiązującym, wojewoda właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie wychowawcze wydaje decyzje w sprawach świadczenia wychowawczego realizowanego w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego. Z uwagi na zamieszkanie M. S. w Suwałkach w województwie podlaskim, właściwym do rozpatrzenia jej wniosku z dnia [...] sierpnia 2018 r. był Wojewoda P., zgodnie z określoną wyżej właściwością miejscową. Wbrew twierdzeniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B., w przypadku wskazania organu wyższego stopnia w tej sprawie, miejsce zamieszkania M. S. nie ma znaczenia. Na tym etapie sprawy mamy bowiem do czynienia z właściwością funkcjonalną, a więc instancyjną, wynikającą w tym przypadku z art. 2a ust. 2 ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych. Stosownie do treści tego przepisu, organem wyższego stopnia w stosunku do organów samorządu województwa jest kolegium mające siedzibę w mieście będącym siedzibą władz samorządu województwa. Wprawdzie powołany przepis nie uwzględnia omówionej wyżej nowelizacji dokonanej na podstawie przepisów ustawy z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin, na mocy której organem właściwym w sprawach świadczenia wychowawczego realizowanego w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego, zamiast marszałka województwa, stał się wojewoda, to jednak z uwagi na przepis szczególny, jakim jest art. 24 ust. 2 ustawy nowelizującej, ustalający bezsprzecznie jako organ wyższego stopnia w tego typu sprawach prowadzonych od dnia 1 stycznia 2018 r. przez wojewodę – samorządowe kolegium odwoławcze, przyjąć należy, iż art. 2a ust. 2 ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych należy w tym przypadku stosować odpowiednio i uznać, iż organem wyższego stopnia w stosunku do wojewody będzie kolegium mające siedzibę w mieście będącym siedzibą wojewody.

W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, iż właściwym organem nadzoru do rozpatrzenia odwołania M. S. od decyzji Wojewody P. z [...] października 2018 r. (Nr [...]), jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a., orzekł, jak w postanowieniu.