Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 4 października 2013 r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Olszance z siedzibą Krzyżowicach, z upoważnienia Wójta Gminy Olszanka, wystąpił o rozstrzygnięcie sporu o właściwość zaistniałego pomiędzy Wójtem Gminy Olszanka a Prezydentem Miasta Kielce w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku K.R. w sprawie przyznania świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego.
W uzasadnieniu wniosku organ podniósł, że w dniu 27 sierpnia 2013 r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Kielcach przekazał sprawę dotyczącą K.R. w celu załatwienia jej wniosku z dnia 20 sierpnia 2013 r. o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie kosztów pobytu w Schronisku dla Kobiet Ofiar Przemocy w Kielcach dla K.R. oraz jej córki Z.S. w okresie od dnia 19 sierpnia 2013 r. do dnia 30 września 2013 r., zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup wyprawki szkolnej, odzieży dla K.R. i dziecka oraz środków czystości w miesiącu sierpniu 2013 r. Następnie podano, że ze zgromadzonych dokumentów wynika, że K.R. jest na stałe zameldowana w miejscowości [...] w gminie Olszanka, gdzie znajduje się jej dom rodzinny. Nie przebywa jednak w miejscowości [...] od 2008 roku w związku z nieporozumieniami rodzinnymi, około 1,5 roku przebywała w Wielkiej Brytanii, po czym zamieszkała w Kielcach przy ul. [...], gdzie mieszkała około 1 roku. Następnie wyjechała do Wrocławia, gdzie wynajmowała mieszkanie przez okres około 2 lat i ponownie wyjechała na okres pół roku do Wielkiej Brytanii. Po powrocie z Wielkiej Brytanii ponownie zamieszkała w Kielcach przy ul. [...], gdzie zamieszkiwała do lipca 2013 r. Obecnie K.R. mieszka w Schronisku dla Kobiet Ofiar Przemocy w Kielcach, jej córka uczęszcza do Szkoły Podstawowej [...].
Z informacji uzyskanych od K.R. w czasie wywiadu środowiskowego wynika, że jej zamiarem jest pozostanie w Kielcach. Nie zamierza przeprowadzić się do miejsca zameldowania, odrzuciła propozycję zamieszkania w lokalu socjalnym na terenie gminy Olszanka. Zdaniem organu występującego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość miejscową właściwy organ w sprawie niniejszej należy wyznaczyć według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Miejscem zamieszkania K.R. w rozumieniu art. 25 Kodeksu cywilnego jest miasto Kielce. Poza podniesionymi wcześniej okolicznościami organ wskazał, że dziecko wnioskodawczyni uczęszcza do szkoły w pobliżu jej miejsca zamieszkania. Centrum życiowe K.R. stanowi miasto Kielce. Zgodnie więc z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej organem właściwym do rozpatrzenia złożonego przez K.R. wniosku jest Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w Kielcach. Stwierdzono także, że K.R. nie spełnia definicji osoby bezdomnej określonej w art. 6 pkt 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.) o pomocy społecznej, bowiem jest na stałe zameldowana, a ponadto w chwili złożenia wniosku zamieszkiwała w Schronisku dla Kobiet Ofiar Przemocy w Kielcach, które nie może być traktowane jako pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób w rozumieniu ustawy ochronie praw lokatorów, gdyż spełnia społecznie inną rolę niż internaty, bursy, pensjonaty czy hotele.
W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Kielce Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Kielcach podał, że K.R. wraz z córka Z.S. przebywa we wskazanym Schronisku od 19 sierpnia 2013 r. Partner K.R., który jest ojcem Z.S., został aresztowany w dniu 8 sierpnia 2013 r. i przebywa w Zakładzie Karnym w Jaśle. Wówczas wnioskodawczyni zmuszona była opuścić wynajmowany wspólnie lokal w Kielcach, przy ul. [...]. Według oświadczenia zainteresowanej nie ma ona możliwości zamieszkania w lokalu, w którym jest zameldowana z uwagi na panujące tam warunki i konflikt z rodziną. Wyjechała z Michałowa w 2008 r. potem, wraz z ojcem dziecka zamieszkali w Wielkiej Brytanii, w Kielcach, we Wrocławiu, po raz kolejny w Wielkiej Brytanii, skąd wrócili do Kielc. Wnioskodawczyni zamiaru stałego pobytu nie wiąże z Kielcami, gdyż często zmienia miejsce zamieszkania, uzależniając jego wybór od znalezienia zatrudnienia. W ocenie Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Kielcach K.R. jest osobą bezdomną w świetle art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej, gdyż jest osobą niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Pomieszczenia w schronisku nie są lokalami mieszkalnymi. W tej sytuacji słusznie K.R. jest uznawana przez MOPR w Kielcach za osobę bezdomną i właściwą do rozpatrzenia jej wniosku jest zgodnie z art. 101 ust. 7 ustawy o pomocy społecznej gmina jej ostatniego miejsca zameldowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Rozstrzygając zaistniały w niniejszej sprawie negatywny spór pomiędzy Wójtem Gminy Olszanka a Prezydentem Miasta Kielce dotyczący organu właściwego w sprawie wniosku K.R. z dnia 20 sierpnia 2013 r. o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na: pokrycie kosztów pobytu w Schronisku dla Kobiet Ofiar Przemocy w Kielcach dla K.R. i jej córki Z.S. w okresie od 19 sierpnia 2013 r. do 30 sierpnia 2013 r., zakup wyprawki szkolnej, odzieży i środków czystości w miesiącu sierpniu 2013 r., należało wskazać jako organ właściwy do rozpoznania wniosku Prezydenta Miasta Kielce.
Powyższa właściwość ustalona została na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Zgodnie z powołaną normą właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania", dlatego w orzecznictwie powszechnie wyjaśniane ono jest poprzez odwołanie się do treści art. 25 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. O miejscu zamieszkania danej osoby decydują więc występujące łącznie dwa czynniki – zewnętrzny (fakt przebywania) oraz wewnętrzny (wola stałego pobytu). Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli. Zamiar taki powinien wynikać z zachowania danej osoby polegającego na ześrodkowaniu swoich czynności życiowych w danej miejscowości.
Poza sporem jest, że K.R. przebywa obecnie w Kielcach, od 19 sierpnia 2013 r. w Schronisku dla Kobiet Ofiar Przemocy. Wcześniej zamieszkiwała wraz z partnerem, który jest ojcem jej córki Z.S. – Ł.S. w wynajętym wspólnie mieszkaniu przy ul. Kościuszki w Kielcach. Ł.S. został aresztowany 8 sierpnia 2013 r. i przebywa w Zakładzie Karnym w Jaśle. K.R. oświadczyła w niniejszym postępowaniu, że dopóki partner będzie przebywał w zakładzie karnym wolałaby zostać w Kielcach. W Kielcach ich wspólna córka, przebywająca przy matce, uczęszcza do szkoły, tu też (według oświadczenia) K.R. poszukuje pracy. K.R. wykluczyła powrót do miejsca stałego zameldowania, które opuściła w 2008 r., nie przyjęła propozycji zamieszkania w mieszkaniu socjalnym w gminie Olszanka. Zamiar stałego pobytu K.R. w Kielcach potwierdza treść pisma Ł.S. z dnia 25 grudnia 2013 r. adresowanego do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Kielcach, w którym zwraca się o pomoc jego konkubinie i córce.
W świetle powyższych okoliczności nie ulega wątpliwości, że miejscem zamieszkania K.R. w rozumieniu art. 25 Kodeksu cywilnego są Kielce, gdyż obecnie to miasto stanowi centrum jej spraw życiowych. W konsekwencji, organem właściwym do rozpoznania wniosku z dnia 20 sierpnia 2013 r. jest Prezydent Miasta Kielce, co wynika z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej.
W sprawie nie wystąpiły przesłanki do ustalenia właściwości na podstawie art. 101 ust. 2 powołanej ustawy. Również powołany w odpowiedzi na wniosek art. 101 ust. 7 tej ustawy nie mógł być w sprawie zastosowany, gdyż przepis ten nie dotyczy przypadków ustalania właściwości miejscowej do rozpoznania wniosku o udzielenie świadczenia. Art. 101 ust. 7 ustanawia obowiązek zwrotu wydatków gminie, która przyznała świadczenie w miejscu pobytu na podstawie art. 101 ust. 3 ustawy przez gminę właściwą.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.