Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 22 grudnia 2014 r. Wojewoda Opolski wystąpił o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy tym organem, a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Opolu w sprawie rozpatrzenia wniosku E. P. oraz J. P. o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w Brzegu z dnia [...] marca 1992 r., nr [...], o ustaleniu granicy nieruchomości położonej w Z., oznaczonej w operacie ewidencji gruntów i budynków jako działka nr 113, stanowiącej własność T. D..
W uzasadnieniu wniosku Wojewoda wskazał, iż E. P. oraz J. P. pismem z 6 kwietnia 2012 r., ostatecznie doprecyzowanym pismem z dnia 13 października 2013 r., wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w Brzegu z dnia [...] marca 1992 r. Pismem z dnia 10 grudnia 2013 r. Wójt Gminy Skarbimierz przekazał przedmiotowy wniosek Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Opolu. Decyzją z dnia [...] września 2014 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze po wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w Brzegu umorzyło postępowanie w tej sprawie, uznając się za niewłaściwe do jej rozpoznania. Pismem z 24 września 2014 r. w oparciu o art. 65 § 1 k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze przekazało wniosek E. P. i J. P. według właściwości Wojewodzie Opolskiemu do rozstrzygnięcia. Kolegium podniosło, że zgodnie z ustawą z dnia 22 marca 1990 r. o terenowych organach rządowej administracji ogólnej (Dz.U.
Nr 21, poz. 123 ze zm.) określone w ustawach szczególnych zadania i kompetencje rządowej administracji ogólnej wykonywali kierownicy urzędów rejonowych (art. 36 ust. 1), natomiast organem wyższego stopnia w postępowaniu administracyjnym w stosunku do kierowników rejonowych urzędów rządowej administracji ogólnej był wojewoda (art. 3 ust. 2 pkt 1). Również art. 17 pkt 2 k.p.a., w wersji obowiązującej w dacie wydania kwestionowanej decyzji, mówił, że organami wyższego stopnia w rozumieniu kodeksu w stosunku do kierowników rejonowych urzędów rządowej administracji ogólnej są wojewodowie. Od 1 stycznia 1999 r. zaczęła obowiązywać ustawa z dnia 24 lipca 1998 r. o wejściu w życie ustawy o samorządzie powiatowym, ustawy o samorządzie województwa oraz ustawy o administracji rządowej w województwie (Dz.U. Nr 99, poz. 631), która uchyliła cytowaną ustawię o terenowych organach rządowej administracji ogólnej.
Organ w postaci kierownika urzędu rejonowego został zniesiony, a jednocześnie na skutek nowelizacji ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne dokonanej ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organ w administracji publicznej – w związku z reformą ustrojową państwa (Dz.U. Nr 106, poz. 668) orzekanie w sprawach rozgraniczenia nieruchomości powierzono wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta).
Wojewoda Opolski wskazał, iż nie podziela przytoczonego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu stanowiska w kwestii ustalania organu wyższego stopnia właściwego do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności w przypadku zmiany kompetencji organu właściwego do rozpoznania danej sprawy, w oparciu o przepisy obowiązujące w dniu wydania decyzji. Stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu przedstawiono w oparciu o uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OPS 1/12, do której to uchwały zgłoszono zdanie odrębne.
W ocenie Wojewody argumentacja zaprezentowana w zdaniu odrębnym jest w pełni uzasadniona i winna stać się podstawą do przedstawienia zagadnienia prawnego do ponownego rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi Naczelnego Sądu Administracyjnego. Twierdzenia zawarte w zdaniu odrębnym do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 kwietnia 2012 r. organ w pełni podziela i wnosi o uwzględnienie przy rozpatrywaniu niniejszego wniosku.
Odpowiadając na wniosek Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło o wskazanie Wojewody Opolskiego jako organu właściwego w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W sprawie zaistniał negatywny spór kompetencyjny, albowiem żaden z dwu organów w nim uczestniczących nie chce się uznać za właściwy do przeprowadzenia postępowania nadzorczego dotyczącego decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w Brzegu.
Stosownie do art. 157 § 1 k.p.a. właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji jest organ wyższego stopnia, a jeżeli decyzję wydał minister lub samorządowe kolegium odwoławcze – ten organ. W sprawie idzie o ustalenie czy właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w Brzegu jest Wojewoda Opolski czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, zatem który z organów jest organem wyższego stopnia.
Spór pomiędzy organami wynikł z uwagi na to, że z dniem 1 stycznia 1999 r. został zniesiony organ jakim był kierownik urzędu rejonowego w związku z reformą administracyjną kraju, przy czym sprawy rozgraniczenia nieruchomości należące do tego organu ustawa – Prawo geodezyjne i kartograficzne przekazała wójtom (burmistrzom, prezydentom miast). Zdaniem, występującego o rozstrzygniecie sporu kompetencyjnego, Wojewody Opolskiego taka zmiana w strukturze administracji i co za tym idzie przepisach materialnych spowodowała, że właściwość organu wyższego stopnia powinna być ustalona wg kompetencji wynikających z prawa materialnego. Jednak w sprawie niniejszej nie ma konieczności uciekania się do takiego zabiegu, tj. poszukiwania organu wyższego stopnia, który przejął zadania zlikwidowanego kierownika urzędu rejonowego i dopiero następnie ustalenia organu wyższego stopnia. Takie poszukiwanie organu wyższego stopnia byłoby konieczne wówczas, gdyby ze struktury organów administracji zniknęły organy, które były organami wyższego stopnia w stosunku do organu, który wydał decyzję, mającą być poddaną kontroli w postępowaniu nadzorczym.
W dacie wydawania decyzji, o stwierdzenie nieważności której wystąpili E. i J. P., organami wyższego stopnia nad kierownikami urzędów rejonowych byli wojewodowie. Na skutek reformy administracji publicznej likwidacji uległy organy administracji rządowej – kierownicy urzędów rejonowych, natomiast wojewodowie w dalszym ciągu w strukturze organów pozostali. Wojewodowie, którzy z mocy art. 157 § 1 k.p.a. byli właściwi do prowadzenia spraw o stwierdzenie nieważności decyzji wydanych przez kierowników urzędów rejonowych właściwość swą zachowali. Nie stracili jej bowiem w wyniku reformy administracji, jako pozostający w strukturze organów administracji na takim samym poziomie jak przed nią, tj. organów wyższego stopnia nad organami wykonującymi zadania z zakresu administracji rządowej. Utrata przymiotu organu wyższego stopnia mogłaby mieć miejsce wówczas, gdyby na skutek reformy administracji, wojewodowie jako organy administracji nie zostali zniesieni, ale nie byliby już, z mocy wyraźnego przepisu, organami wyższego stopnia. Wtedy konieczne byłoby poszukiwanie organu wyższego stopnia tak, jak to miałoby miejsce w przypadku jego zniesienia, o czym mowa wyżej.
Organem wyższego stopnia nad Kierownikiem Urzędu Rejonowego w Brzegu, który wydał [...] marca 1992 r. decyzję w sprawie ustalenia granic działki nr 113 w Z. był Wojewoda Opolski. Organ ten obecnie pozostaje w strukturze organów administracji, zaś z mocy ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie, Dz.U. Nr 31, poz. 206 ze zm. – art. 3 ust. 1 pkt 7 – ma także status organu wyższego stopnia w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego. Jest zatem organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w Brzegu, jako wskazany w art. 157 § 1 k.p.a.
Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270).