Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2011 r. Prezydent Miasta Elbląg wniósł o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość miejscową pomiędzy Prezydentem Miasta Elbląg a Prezydentem Miasta Gdańsk dotyczącą wniosku J. S. o umieszczenie w domu pomocy społecznej.
W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał na następujący stan faktyczny sprawy: Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2010 r. Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Gdańsku, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta Gdańsk, przekazał wnioskodawcy do rozpoznania według właściwości wniosek J. S. o skierowanie do domu pomocy społecznej. W sentencji postanowienia organ wskazał, że J. S. przebywa w Gdańsku, przy ul. [...], a zamieszkuje w Elblągu, przy ul. [...]. W uzasadnieniu tego postanowienia organ ograniczył się jedynie do wskazania samego faktu wniesienia przez J. S. wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej oraz zacytowania przepisów prawnych.
Wnioskodawca (Prezydent Miasta Elbląg) nie podzielił stanowiska organu wyrażonego w treści wskazanego postanowienia. Uzasadniając swój wniosek o rozstrzygniecie sporu o właściwość podniósł, że treść postanowienia organu pozostaje w sprzeczności z ustaleniami poczynionymi przez pracownika socjalnego MOPS w Gdańsku, podczas przeprowadzania rodzinnego wywiadu środowiskowego. Wskazał w związku z tym, że z przedmiotowego wywiadu wynika, iż J. S. od lutego 2002 r. zamieszkuje w Gdańsku u siostry, przy tym nadal pozostaje zameldowany na pobyt stały w Elblągu. Zainteresowany J. S. ponosi przy tym w części opłaty za mieszkanie w Gdańsku w kwocie [...] zł miesięcznie. Ustalono również, że J. S. korzysta ze świadczeń opieki zdrowotnej w Gdańsku, nie utrzymuje od ok. 8-9 lat żadnych kontaktów z rodziną w Elblągu.
Ponadto pobiera z ZUS Oddział w Elblągu rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy z dodatkiem pielęgnacyjnym do [...] lipca 2011 r., płatną na rachunek bankowy, przy czym – jak podkreślił wnioskodawca – badanie stanu zdrowia na potrzeby ZUS przeprowadził lekarz orzecznik ZUS w Gdańsku. Ponadto zainteresowany J. S. nie korzystał i nie korzysta ze świadczeń pomocy społecznej udzielanych przez MOPS w Elblągu.
Wnioskodawca wskazał dalej, że na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz.U. z 2009 Nr 175, poz. 1362) właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Zdaniem wnioskodawcy wskazane okoliczności wskazują natomiast na fakt zamieszkiwania J. S. w Gdańsku, a nie w Elblągu.
W odpowiedzi na wniosek Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Gdańsku, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta Gdańska, wniósł o ustalenie, że organem właściwym w sprawie umieszczenia J. S. w domu pomocy społecznej pozostaje Prezydent Miasta Elbląg.
Organ wskazał na treść przepisów art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej, zaś właściwą gminę wskazuje art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, iż właściwość miejscową określa się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Zdaniem organu natomiast, z dokumentacji uzyskanej przez MOPS w Gdańsku wynika, że J. S. przebywa co prawda w Gdańsku, ale wyraża wolę skierowania do domu pomocy społecznej w Elblągu, o czym ma świadczyć wniosek samego zainteresowanego o skierowanie do domu pomocy społecznej. Zdaniem organu przesądza to jednoznacznie, iż zainteresowany wyraża zamiar stałego pobytu na terenie innej gminy, tj. gminy Elbląg. Stąd nie sposób uznać, by pobyt w Gdańsku w lokalu siostry miał inny charakter niż tymczasowy.
Organ wskazał ponadto, że zainteresowany był zameldowany w Gdańsku na pobyt czasowy w okresie od [...].08.2005 r. do [...].01.2010 roku. Dodatkowo organ podniósł również, że J. S. pobiera świadczenie emerytalne z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Elblągu. Oznacza to, zdaniem organu, że zainteresowany jest związany z gminą Elbląg, gdyż zgodnie z zasadą domicylu, obowiązującą także w przepisach emerytalnych, ustalony został właściwy Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Nie ma również podstaw, by z góry przyjąć, że pobieranie w tamtejszym oddziale ZUS świadczenia rentowego następuje z uwagi na niedopełnienie przez zainteresowanego obowiązku meldunkowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznawania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej, zgodnie z treścią art.101 ust.1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U z 2009 r. Nr 175, poz.1362), ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ustawa w art.101 ust.3 przewiduje, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie oraz w sprawach niecierpiących zwłoki, właściwą miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. Nie dotyczy to jednak spraw – jak w tym przypadku – związanych ze skierowaniem do domu pomocy społecznej. Oznacza to, że w sprawie dotyczącej skierowania do domu pomocy społecznej właściwą do jej rozstrzygnięcia będzie zawsze gmina miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej w dniu jej kierowania do domu opieki społecznej (art.59 ust.1 w zw. z art.101 ust.1 ustawy o pomocy społecznej).
Ta ustawa nie zawiera definicji "miejsca zamieszkania". Należy zatem odnieść się w tej kwestii do wyjaśnienia pojęcia "miejsca zamieszkania" zawartego w art.25 Kodeksu cywilnego.
Zgodnie z tym przepisem miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Na prawną konstrukcję składają się dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym oraz wola, zamiar stałego pobytu, przy czym oba te elementy muszą występować w sprawie łącznie. Zatem sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości nie stanowi o zamieszkaniu, lecz musi być połączony z przebywaniem w danej miejscowości i to z takim przebywaniem, które ma cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów.
Odnosząc ten stan prawny do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, należy według Naczelnego Sądu Administracyjnego uznać, że miasto Gdańsk, w rozumieniu powołanego art.25 k.c. spełnia przesłanki miejsca zamieszkania J. S. J. S. zamieszkuje w tym mieście od lutego 2002 r. u siostry. Ponosi część opłaty za mieszkanie w kwocie [...] zł. Korzysta z opieki medycznej w Gdańsku. Od kilku lat nie utrzymuje kontaktów z rodziną zamieszkałą w Elblągu, z którą pozostaje w konflikcie.
Badanie stanu zdrowia na potrzeby Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przeprowadził lekarz orzecznik ZUS w Gdańsku.
Fakty te świadczą jednoznacznie, że miejscem, w którym skoncentrował centrum swoich spraw majątkowych i osobistych jest Gdańsk. Na ocenę nie ma wpływu fakt, że nadal jest zameldowany na pobyt stały w Elblągu. Należy podzielić pogląd wyrażony we wniosku, że jest to jedynie niedopełnienie obowiązku meldunkowego.
Należy zwrócić też uwagę,że J. S. złożył wniosek w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Gdańsku.
Z tych też względów na podstawie art.15 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U Nr 153, poz.1270 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.