Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 31 stycznia 2013 r. Prezydent Miasta Bielska - Białej zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie negatywnego sporu kompetencyjnego zaistniałego między nim, a Prezydentem m. st. Warszawy w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku E. C. w sprawie umieszczenia w domu pomocy społecznej.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż pismem z dnia 19.11.2012 r. Kierownik MOPS w Dzielnicy Włochy m.st. Warszawy przekazał Prezydentowi Miasta Bielska-Białej - MOPS w Bielsku-Białej jako organowi właściwemu miejscowo wniosek p. E. C. o udzielenie pomocy w formie umieszczenia w domu pomocy społecznej wraz z kwestionariuszem wywiadu środowiskowego.
W uzasadnieniu postanowienia wskazano, iż p. E. C. posiada ostatni meldunek w Bielsku-Białej. Z powyższym rozstrzygnięciem wnioskodawca nie może się zgodzić z następujących powodów.
E. C. złożył wniosek o umieszczenie go w domu pomocy społecznej. W takim wypadku w pierwszej kolejności wydaje się decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej na mocy art.59 ust.1 ustawy o pomocy społecznej, a nie decyzję o umieszczeniu (art. 59 ust.2). Decyzję o skierowaniu wydaje organ gminy właściwej dla osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Przesyłając wniosek strony według właściwości Kierownik MOPS w Dzielnicy Włochy m. st. Warszawy powołał się na ostatni meldunek strony w Bielsku-Białej, co pośrednio wskazuje, że powołał się na art. 101 ust. 2 ustawy, uznając wnioskodawcę za osobę bezdomną. Tymczasem z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że pan E. C. zamieszkuje sam w wynajętym od współwłaścicielki nieruchomości pani Elżbiety Bałdyga domu jednorodzinnym położonym w Warszawie. Nie jest pod tym adresem zameldowany ani na pobyt stały, ani czasowy. W 2005 r. został wymeldowany decyzją Prezydenta Miasta Bielska-Białej z pobytu stałego w Bielsku-Białej. W związku z powyższym nie sposób uznać go za osobę bezdomną w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej tj. niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym. Dlatego też zdaniem wnioskodawcy w niniejszej sprawie właściwość organu do wydania decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej należy oceniać według art. 101 ust.1 ustawy o pomocy społecznej tj. według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Pan E. C. przebywa stale w miejscowości Warszawa w wynajętym lokalu. Lokal nadaje się do remontu, jednakże jego stan nie uniemożliwia zamieszkiwania w nim. Pozostaje pod opieką lekarską w Przychodni Lekarskiej nr 4 w Warszawie. Pan C. poinformował ZUS w Bielsku-Białej, iż zamieszkuje w Warszawie i na adres w Warszawie (ul. Zbocze 6) doręczana jest mu korespondencja organu rentowego. Wobec tego należy uznać, iż miejscem zamieszkania E. C. jest Warszawa.
W odpowiedzi na wniosek Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy Włochy m. st. Warszawy wskazał, iż w dniu 25.10.2012 r. został przeprowadzony wywiad środowiskowy (część I) w miejscu pobytu wnioskodawcy, który jednocześnie wskazał, że jego miejscem zamieszkania jest Bielsko-Biała. W trakcie wywiadu środowiskowego klient złożył pisemny wniosek na druku wywiadu, w którym zwrócił się z prośbą o skierowanie do domu pomocy społecznej w Wilkowicach w powiecie bielskim. Organ wziął pod uwagę, że przepisem szczególnym regulującym kwestię właściwości w sprawach pomocy społecznej jest art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Organ dokonał weryfikacji oświadczenia wnioskodawcy, co do stanu bezdomności na podstawie art. 6 pkt 8) ustawy o pomocy społecznej. Wnioskodawca wynajmuje pokój w Warszawie przy ul. Z., ale nie traktuje Warszawy jako miejsca swojego zamieszkania, a jako miejsce czasowego pobytu. Skoro zatem wnioskodawca oświadcza, że lokal w którym czasowo przebywa nie jest jego miejscem zamieszkania, a ponadto wskazuje placówkę na terenie powiatu bielskiego jako dom pomocy społecznej, do którego chce być skierowany, to w ocenie organu oznacza, że m. st. Warszawa nie jest dla wnioskodawcy miejscem, w którym koncentrują się jego cele życiowe, a jedynie miejscem czasowego pobytu. Nie można w tej sytuacji przyjąć, że gminą właściwą do rozpoznania wniosku o przyznanie świadczenia w formie skierowania do domu pomocy społecznej jest gmina miejsca czasowego pobytu wnioskodawcy, przy kategorycznym stwierdzeniu przez samego zainteresowanego, że jego miejscem zamieszkania jest Bielsko-Biała. Fakt, że wnioskodawca dla celów korespondencji z ZUS-em wskazał jako miejsce zamieszkania adres w Warszawie nie może być, zdaniem organu, rozstrzygający
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej.
W rozpoznawanej sprawie negatywny spór o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Bielska – Białej, a Prezydentem m. st. Warszawy dotyczył wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku E. C. o umieszczenie w domu pomocy społecznej.
Zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. W myśl art. 101 ust. 1 powołanej ustawy, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ustawa o pomocy społecznej nie zawiera definicji pojęcia "miejsce zamieszkania", a więc należy przyjąć ogólną definicję tego terminu, zawartą w art. 25 ustawy kodeks cywilny, zgodnie z którą miejscem zamieszkania jest miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. Na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się zatem dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym i wola (zamiar) stałego pobytu. Należy tu zauważyć, że wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli (nie jest czynnością prawną). Wystarczy, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby, polegającego na ześrodkowaniu swojej aktywności życiowej w określonej miejscowości (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2009 r., sygn. akt I OW 164/08).
Z akt niniejszej sprawy wynika bezspornie, iż E. C. przebywa od kilkunastu lat na terenie Warszawy w wynajętym lokalu i z zamiarem stałego pobytu. Świadczy o tym decyzja Prezydenta Miasta Bielska – Białej z 10 sierpnia 2005 r. o wymeldowaniu E. C. z pobytu stałego w Bielsku – Białej. W uzasadnieniu tej decyzji stwierdzono, że E. C. opuścił mieszkanie w Bielsku – Białej trwale i dobrowolnie oraz nie przebywa na terenie tej miejscowości. Także z zaświadczenia ZUS z dnia 19 października 2012 r. wynika, iż miejscem zamieszkania E. C. jest Warszawa. Ponadto na rozprawie w Naczelnym Sądzie Administracyjnym w dniu 13 czerwca 2013 r. E. C. oświadczył, iż od 1985 r. zamieszkuje w Warszawie oraz wyraził wolę pozostania na terenie tej miejscowości, ponieważ czuje się z nią związany. W tej sytuacji wskazanie przez E. C. na miejscowość Bielsko Biała w kwestionariuszu rodzinnego wywiadu środowiskowego nie może zostać uznane za rozstrzygające.
Biorąc więc pod uwagę, iż faktyczne przebywanie w danej miejscowości (zamieszkiwanie), połączone z zamiarem stałego pobytu (przebywania), przesądza o posiadaniu w tej miejscowości miejsca zamieszkania w rozumieniu art. 25 k.c. oraz art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej należało stwierdzić, iż to Warszawa jest centrum życiowym E. C., ponieważ to w tej miejscowości przebywa z zamiarem stałego pobytu (art. 25 k.c.). W konsekwencji tego stanowiska Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy uznać należy za organ właściwy do rozpatrzenia wniosku E. C. o wydanie decyzji dotyczącej skierowania do domu pomocy społecznej.
Biorąc powyższe pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 p.p.s.a. oraz art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, orzekł jak w sentencji postanowienia.