Postanowienie NSA z 29 sierpnia 2019 r., I OW 25/19

Wydany

29 sierpnia 2019 r.

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 29 sierpnia 2019 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej

Skład

Sędzia NSA Marek Stojanowski przewodniczący
Sędzia NSA Zygmunt Zgierski sprawozdawca
Sędzia del. WSA Edyta Podrazik

Sprawa

sprawy z wniosku Wójta Gminy B. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy B. a Burmistrzem Gminy i Miasta M. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku A.W. o ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego postanawia wskazać Burmistrza Gminy i Miasta M. jako organ właściwy w sprawie

Uzasadnienie

I OW 25/19

Wójt Gminy B., na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), dalej p.p.s.a., oraz art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a., wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy B. a Burmistrzem Gminy i Miasta M. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku A.W. o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu wniosku organ wskazał, że w dniu [...] stycznia 2019 r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M., na wniosek pracownika socjalnego Domu Pomocy Społecznej w B. z dnia [...] listopada 2018 r., wydał decyzję uchylającą prawo do zasiłku pielęgnacyjnego dla A.W. Pismem z dnia [...] stycznia 2019 r. ww. organ postanowił przekazać akta sprawy dotyczące A.W. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. W przekazanych aktach sprawy znajduje się postanowienie Sądu Rejonowego w Miechowie z dnia 11 sierpnia 2016 r., III RNs 112/16, którym dla całkowicie ubezwłasnowolnionego A.W. ustanowiono opiekuna prawnego w osobie jego matki - A.W.

Zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 2220 ze zm.), dalej ustawa, ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich wypłata następują odpowiednio na wniosek małżonków, jednego z małżonków, rodziców, jednego z rodziców, opiekuna faktycznego dziecka, opiekuna prawnego dziecka, rodziny zastępczej niezawodowej, osoby uczącej się, pełnoletniej osoby niepełnosprawnej lub innej osoby upoważnionej do reprezentowania dziecka lub pełnoletniej osoby niepełnosprawnej, a także osób, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25.02.1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny.

Zgodnie z art. 23 ust. 2 ustawy wniosek o ustalenie prawa do świadczenia rodzinnego składa się w urzędzie gminy lub miasta właściwym ze względu na miejsce zamieszkania osoby, o której mowa w ust. 1.

Zgodnie z art. 27 k.c. miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania jej opiekuna.

Zatem w sprawie świadczenia rodzinnego dla ubezwłasnowolnionego całkowicie właściwa miejscowo jest gmina zamieszkania jego opiekuna prawnego.

Z akt sprawy wynika, że opiekun prawny A.W. - A.W. mieszka pod adresem [...], M. Oznacza to, że Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w B. nie może być uznany za ośrodek właściwy. Organem właściwym w niniejszej sprawie jest w dalszym ciągu Burmistrz Gminy i Miasta M. - Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M., gdyż zmiana miejsca zamieszkania A.W. nie powoduje zmiany organu właściwego do dalszej realizacji zasiłku pielęgnacyjnego, a co za tym idzie - decyzja w sprawie uchylenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego z dnia [...] stycznia 2019 r. nie powinna zostać wydana.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny).

W niniejszej sprawie spór jaki zaistniał pomiędzy Wójtem Gminy B., a Burmistrzem Gminy i Miasta M. jest sporem negatywnym, gdyż żaden z tych organów nie uznaje się za właściwy do rozpoznania wniosku A.W. o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego.

Zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 2220 ze zm.), dalej ustawa, ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich wypłata następują odpowiednio na wniosek małżonków, jednego z małżonków, rodziców, jednego z rodziców, opiekuna faktycznego dziecka, opiekuna prawnego dziecka, rodziny zastępczej niezawodowej, osoby uczącej się, pełnoletniej osoby niepełnosprawnej lub innej osoby upoważnionej do reprezentowania dziecka lub pełnoletniej osoby niepełnosprawnej, a także osób, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25.02.1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny.

Zgodnie z art. 23 ust. 2 ustawy wniosek o ustalenie prawa do świadczenia rodzinnego składa się w urzędzie gminy lub miasta właściwym ze względu na miejsce zamieszkania osoby, o której mowa w ust. 1.

Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania" i w tej kwestii należy odwołać się do przepisów Kodeksu cywilnego, co wynika z utrwalonego orzecznictwa. Przepis art. 25 k.c. przez miejsce zamieszkania osoby fizycznej nakazuje rozumieć miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. W powyższy sposób ustala się jednak miejsce zamieszkania osoby fizycznej mającej pełną zdolność do czynności prawnych. Natomiast w przypadku osób całkowicie ubezwłasnowolnionych art. 27 k.c. reguluje tę kwestię odmiennie. O miejscu zamieszkania takich osób przesądza bowiem miejsce zamieszkania ich opiekuna prawnego. Skoro tak, to należy przyjąć, że do rozpoznania wniosku osoby całkowicie ubezwłasnowolnionej o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego (świadczenia rodzinnego) organem właściwym jest organ gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania opiekuna prawnego.

Bezsporne jest, że A.W. została ustanowiona opiekunem całkowicie ubezwłasnowolnionego A.W. - postanowieniem Sądu Rejonowego w Miechowie z dnia 11 sierpnia 2016 r., III RNs 112/16. A.W. zamieszkuje w miejscowości [...], M. W takiej sytuacji o miejscu zamieszkiwania osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie w sensie prawnym nie decyduje jego wola, ani miejsce jego faktycznego pobytu, a miejsce zamieszkania opiekuna prawnego. Istotne z punktu widzenia spornego w tej sprawie zagadnienia jest więc miejsce zamieszkania opiekuna prawnego osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie w chwili obecnej. Okoliczności dotyczące tego, gdzie aktualnie przebywa osoba ubezwłasnowolniona nie są relewantne, skoro decydujące znaczenie ma miejsce zamieszkania opiekuna prawnego.

Wobec powyższego organem właściwym do rozpoznania wniosku Adama Wypycha o ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego jest Burmistrz Gminy i Miasta M. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4, art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu