Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 26 września 2016 r. nr [...] Wójt Gminy Krościeńko nad Dunajcem, reprezentowany przez upoważnionego Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Krościeńku nad Dunajcem, wystąpił o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między nim a Prezydentem Miasta Krakowa w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania podania S.G. o przyznanie pomocy w formie zasiłku okresowego oraz zasiłku celowego.
Jak wskazano we wniosku, z informacji posiadanych przez ww. Ośrodek wynika, że S.G. jest zameldowany na pobyt stały w Krościeńku nad Dunajcem przy ul. L., w domu, w którym ma możliwość zamieszkania. S.G. od co najmniej pięciu lat nie przebywa jednak w Krościeńku nad Dunajcem, tylko w Krakowie, według wiedzy wnioskodawcy – z zamiarem stałego pobytu w Krakowie. W związku z tym, w ocenie wnioskodawcy, S.G. nie jest osobą bezdomną, mieszka w Krakowie i tym samym właściwym miejscowo do rozpatrzenia wniosku nie jest gmina jego ostatniego zameldowania na pobyt stały, ale miasta Kraków, które od kilku lat stanowi jego miejsce zamieszkania i jest jego głównym ośrodkiem aktywności życiowej.
W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta Krakowa reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł o wskazanie, że organem właściwym w sprawie jest wójt Gminy Krościeńko nad Dunajcem. Podniesiono, że S.G. nigdy nie przebywał w lokalu mieszkalnym, nie pracował (poza nielicznymi pracami dorywczymi), nie posiadał lekarza pierwszego kontaktu, nie założył rodziny, nie nawiązał kontaktów społecznych. Przebywając na terenie Krakowa nocuje na peronach, w wagonach kolejowych lub w innych miejscach niemieszkalnych. Utrzymuje się z pomocy w formie posiłków organizacji kościelnych, pomagających osobom bezdomnym.
W ocenie pracownika socjalnego S.G. jest osobą wycofaną społecznie i obecnie jest w stanie podjąć wysiłku zmierzającego do powrotu do lokalu, w którym jest zameldowany na pobyt stały. Podczas wywiadu stwierdził, że nie ma możliwości powrotu do niego, gdyż nieuregulowane pozostaję kwestie własności i nie ma on do domu żadnego tytułu prawnego.
Zdaniem Prezydenta Miasta Krakowa nie powinno budzić wątpliwości, że S.G. jest osobą bezdomną. Wobec czego, w świetle art. 6 pkt 8 w zw. z art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, gminą właściwą jest dla osoby bezdomnej gmina ostatniego miejsca zameldowania osoby na pobyt stały. Prezydent Miasta Krakowa zaznaczył, że S.G. nie zamieszkuje w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy, gdyż za taki lokal nie można uznać wagonów kolejowych PKP.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z regulacją zawartą w art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne miedzy organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Wedle brzmienia art. 15 § 1 pkt 4 tej ustawy właściwym w tych sprawach jest Naczelny Sąd Administracyjny.
Poddany analizie spór o właściwość zaistniał na gruncie sprawy z zakresu pomocy społecznej. W myśl art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 930 ze zm.), właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Stosownie do art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Zgodnie z art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy, osoba bezdomna oznacza osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania.
Na gruncie niniejszej sprawy kluczowe jest zatem ustalenie, czy S.G. uznać można za osobę bezdomną w świetle ww. przepisów. Jest on zameldowany na pobyt stały w lokalu Krościeńku nad Dunajcem przy ul. L. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak jest jednak podstaw do stwierdzenia, że ma on w nim możliwość mieszkania. Tezę taką formułuje wnioskodawca, nie została jednak poparta uzasadnieniem. Z odpowiedzi zaś na wniosek wynika, że S.G. nie ma tytułu prawnego umożliwiającego zamieszkanie w tym lokalu. Kolejno stwierdzić należy, że jest on osobą niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016, poz. 1610 ze zm.) przez lokal należy rozumieć lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki; nie jest w rozumieniu ustawy lokalem pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub w innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wagon kolejowy co do zasady nie służy do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, nie stanowi zatem generalnie lokalu w rozumieniu cytowanego przepisu. Wyjątkowo zdarzają się sytuacje, gdy wagon kolejowy zostaje przekształcony w taki sposób, aby umożliwiał zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych, jednak z takim stanem nie ma się do czynienia w analizowanej sprawie.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że S.G. jest osobą bezdomną. Znajduje zatem do niego zastosowanie art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z ustaleniami organu, miejsce zameldowania na pobyt stały S.G. ma w Krościeńku nad Dunajcem przy ul. L. W rezultacie za organ właściwy w sprawie uznać Wójta Gminy Krościeńko nad Dunajcem.
Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, mając za podstawę art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) w związku z art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, orzekł jak w sentencji postanowienia.