Uzasadnienie
Wójt Gminy P. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między nim, a Wójtem Gminy M. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku H. W. o umieszczenie w domu pomocy społecznej.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że H. W. pismem z dnia 31 lipca 2017 r. zwróciła się o umieszczenie jej w Domu Pomocy Społecznej w B. Zawiadomieniem z dnia 11 sierpnia 2017 r. Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M., działając na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. uznał się za organ niewłaściwy w sprawie i przekazał ww. wniosek do Ośrodka Pomocy Społecznej w P. Przekazując wniosek wskazał, że wnioskodawczyni posiadała gospodarstwo w N. gmina P., gdzie spędziła większość swojego życia i tam jest zameldowana. Bardzo związana jest z tą miejscowością. Aktem notarialnym zbyła to gospodarstwo jednak w umowie zawarto zapis, że w budynku mieszkalnym może zamieszkiwać dożywotnio. Z uwagi na stan zdrowia przebywa czasowo w M., u córki, która sprawuje nad nią opiekę.
W ocenie Wójta Gminy P. nie jest on jednak organem właściwym w tej sprawie. Jak w sprawie ustalono H. W. od 2009 r. mieszka wraz z A. i J. małż. A. w M. przy ul. [...]. Tam obecnie koncentrują się jej sprawy życiowe. Stąd zgodnie z art. art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016, poz. 930 ze zm.) organem właściwym w sprawie jest Wójt Gminy M. W odpowiedzi na wniosek, Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. poinformowała, że cała dokumentacja związana z umieszczeniem H. W. w domu pomocy społecznej znajduje się w Ośrodku Pomocy Społecznej w P. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) - dalej w skrócie: "P.p.s.a", Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).
W niniejszej sprawie, spór zainicjowany wnioskiem ma charakter negatywnego sporu o właściwość, albowiem oba organy uznają się za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania wniosku. Właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej, zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. W związku z powyższym, wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, należy uwzględnić regulację zawartą w art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2017 r., poz. 459 ze zm.). Stosownie do treści tego przepisu miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się dwa elementy: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu).
O stałości pobytu na określonym terytorium decyduje przede wszystkim takie przebywanie, które ma na celu założenie tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów, chodzi zatem o aktualne centrum życiowej działalności człowieka. O zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej, w której koncentrują się jej czynności życiowe, i to bez względu na adres jej zameldowania. Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli. Wystarczy więc, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby, a mianowicie ześrodkowania aktywności życiowej w określonej miejscowości.
Należy jednocześnie zauważyć, że samo zameldowanie, będące kategorią prawa administracyjnego, nie przesądza o miejscu zamieszkania w rozumieniu prawa cywilnego (por. postanowienie NSA z dnia 14 stycznia 2010 r., sygn. akt I OW 154/09). Natomiast w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (art. 101 ust. 2).
Dokonując analizy okoliczności niniejszej sprawy dla rozstrzygnięcia sporu, o to która z miejscowości stanowi miejsce stałego pobytu, w pierwszej kolejności należy uwzględnić fakt, iż wnioskodawczyni wskutek różnych okoliczności zmuszona została do zmiany wielu spraw w swoim życiu. Aktualnym obecnie miejscem zamieszkania wnioskodawczyni jest M. Fizycznie bowiem przebywa tam, jak również w tym mieście koncentrują się obecnie ważne dla niej sprawy życiowe. Korzysta ona bowiem z pomocy i wsparcia córki i zięcia, którzy udzielili jej schronienia. Nie ulega także wątpliwości, że H. W. do m. N. wrócić nie może, także z uwagi na stan zdrowia, wymagający stałej, całodobowej opieki. W sprawie nie ma istotnego znaczenia, że wnioskodawczyni emocjonalnie nadal związana jest ze swoimi rodzinnymi okolicami, a w budynku mieszkalnym w gospodarstwie w N. zapewnione ma dożywotnie mieszkanie. Decydująca jest bowiem obecna, niebudząca wątpliwości sytuacja zainteresowanej.
W konsekwencji przyjąć trzeba, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku H. W. jest Wójt Gminy M. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia