Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 31 sierpnia 2017 r. Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego między nim a Naczelnikiem Urzędu Skarbowego Warszawa-Mokotów i Naczelnikiem Urzędu Skarbowego Warszawa-Bemowo w sprawie rozpatrzenia wniosku [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. z dnia 24 stycznia 2013 r. o przyznanie wynagrodzenia za dozór pojazdu w okresie od dnia 18 czerwca 2005 r. do dnia 19 czerwca 2007 r.
Przedstawiając we wniosku stan faktyczny sprawy Prezydent wskazał, że pojazd marki Fiat 126p o numerze rejestracyjnym [...] został usunięty z drogi w dniu 28 września 2004 r., a następnie w okresie od dnia 18 czerwca 2005 r. do dnia 19 czerwca 2007 r. znajdował się na parkingu prowadzonym przez Spółkę [...]. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego Warszawa-Mokotów stwierdził przepadek pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, a na podstawie wydanego przez ten organ zlecenia rekwizycyjnego Naczelnik Urzędu Skarbowego Warszawa-Bemowo przeprowadził postępowanie likwidacyjne pojazdu. Wniosek Spółki z dnia 24 stycznia 2013 r. o przyznanie wynagrodzenia za dozór pojazdu, skierowany do Naczelnika Urzędu Skarbowego Warszawa-Bemowo, został przekazany Prezydentowi m.st. Warszawy, który decyzją z dnia 8 lipca 2014 r., wydaną na podstawie art. 130a ust. 10h ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.) w zw. z art. 13 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym, przyznał [...] Sp. z o.o. od Skarbu Państwa – Wojewody Mazowieckiego kwotę 8974,32 zł tytułem kosztów (wydatki i wynagrodzenie) przechowywania pojazdu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, uchylając w dniu [...] września 2016 r. powyższą decyzję i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania wskazało, że wynagrodzenie za przechowywanie pojazdu nie może być przyznane na podstawie art. 130a ust. 10h Prawa o ruchu drogowym lecz w trybie art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm. – dalej jako "u.p.e.a."), a organem właściwym do jego rozpoznania jest Naczelnik Urzędu Skarbowego Warszawa-Mokotów lub Naczelnik Urzędu Skarbowego Warszawa-Bemowo. Oba te organy uznały się jednak za niewłaściwe, co spowodowało powstanie sporu kompetencyjnego.
Zdaniem Prezydenta m. st. Warszawy także on nie jest organem właściwym w niniejszej sprawie. Uzasadniając swoje stanowisko podniósł, że zgodnie z treścią § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przepisy działu II rozdziału 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dotyczące organu egzekucyjnego, stosuje się odpowiednio do starostów w zakresie likwidacji ruchomości, które zostały przejęte na rzecz powiatu na podstawie przepisów ustawy - Prawo o ruchu drogowym. W niniejszej sprawie natomiast pojazd stał się własnością Skarbu Państwa, nie zaś m.st. Warszawa, a Prezydent nie był organem orzekającym o jego przepadku, jak też nie dokonywał jego likwidacji. Nie był on zatem organem egzekucyjnym, a tym samym nie może przyznać wynagrodzenia na podstawie art. 102 § 2 u.p.e.a., bowiem jest to kompetencją organu egzekucyjnego. W konsekwencji właściwym w przedmiotowej sprawie jest Naczelnik Urzędu Skarbowego Warszawa-Mokotów, jako organ, który wydał decyzję stwierdzającą przejście pojazdu na rzecz Skarbu Państwa bądź Naczelnik Urzędu Skarbowego Warszawa-Bemowo, który przeprowadził likwidację tegoż pojazdu.
W odpowiedzi na wniosek Naczelnik Urzędu Skarbowego Warszawa-Bemowo wskazał, że na mocy ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, z dniem 4 września 2010 r. przepis art. 130a ust. 10h Prawa o ruchu drogowym otrzymał brzmienie, zgodnie z którym decyzję o zapłacie kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu wydaje starosta. W związku z tym, że w niniejszej sprawie wniosek został złożony po nowelizacji art. 130a ustawy i dodaniu do niego ust. 10h w obowiązującym obecnie brzmieniu, zastosowanie winien znaleźć ten przepis. Zasadność tego stanowiska potwierdza także dominujące orzecznictwo sądów administracyjnych w sprawach dotyczących sporów kompetencyjnych pomiędzy starostą a naczelnikiem urzędu skarbowego wskazujące, że to starosta rozstrzyga o kosztach dozoru. Jednocześnie za całkowicie nieuprawnione organ podatkowy uznał stanowisko wskazujące na konieczność posiłkowego stosowania przy rozstrzyganiu sprawy trybu uregulowanego w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
W odpowiedzi na wniosek Naczelnik Urzędu Skarbowego Warszawa- Mokotów stwierdził, że organ, który otrzymał zlecenie rekwizycyjne likwidacji pojazdu, jest właściwy do realizacji obowiązków i prawa w zakresie kosztów związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za jego sprawowanie, i to na tym organie spoczywa obowiązek orzeczenia o tych kosztach.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. W niniejszej sprawie wystąpił tego rodzaju spór kompetencyjny, ponieważ zarówno Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy, jak i Naczelnik Urzędu Skarbowego Warszawa-Bemowo oraz Naczelnik Urzędu Skarbowego Warszawa-Mokotów, uznali, że sprawa zainicjowana wnioskiem [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. o przyznanie wynagrodzenia za dozór pojazdu, nie należy do ich właściwości.
Dla rozstrzygnięcia zaistniałego sporu kluczowe znaczenie ma data złożenia wniosku o przyznanie kosztów dozoru pojazdu usuniętego z drogi w trybie art. 130a Prawa o ruchu drogowym bowiem ust. 10 tego przepisu stanowiący podstawę przejścia własności takiego pojazdu z mocy samej ustawy po upływie 6 miesięcy od jego usunięcia na rzecz Skarbu Państwa, utracił moc z dniem 12 czerwca 2009 r. na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r., sygn. akt P 4/06.
Konsekwencją utraty mocy przez powyższą regulację była konieczność zmiany stanu prawnego, co nastąpiło ustawą z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r. Nr 152, poz. 1018). Ustawa ta weszła w życie z dniem 4 września 2010 r. i znowelizowała art. 130a ust. 10 Prawa o ruchu drogowym w ten sposób, że orzeczenie o przepadku własności pojazdu przekazano do właściwości sądu zastrzegając, iż następuje ono na rzecz powiatu, a nie, jak dotychczas – Skarbu Państwa. Jednocześnie dodano ust. 10h, w którym ustanowiono zasadę, że koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, a decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. Wprawdzie w przepisie intertemporalnym (art. 13 ustawy nowelizującej) nie wskazano organu orzekającego o kosztach dozoru, powstałych w okresie poprzedzającym wejście w życie nowelizacji, zwłaszcza za okres, w którym art. 130a ust. 10 ustawy w brzmieniu dotychczasowym utracił moc, lecz należy zgodzić się z poglądem, że skoro kwestii tej nie rozstrzygnięto inaczej niż w art. 130a ust. 10h Prawa o ruchu drogowym to organem właściwym jest starosta (zd. 2 powyższego przepisu). Dodatkowo należy zwrócić uwagę, że przepisy przejściowe nie dopuszczają dalszego stosowania w tych sprawach art. 102 § 2 u.p.e.a. oraz rozporządzeń w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (zob. m.in. postanowienia NSA z dnia 25 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OW 96/11; z dnia 13 lipca 2012 r., sygn. akt I OW 93/12; z dnia 7 sierpnia 2014 r., sygn. akt I OSK 2971/12; z dnia 21 stycznia 2014 r., sygn. akt I OW 226/13; z dnia 21 lipca 2017 r., sygn. akt I OW 83/17; z dnia 15 grudnia 2017 r., sygn. akt I OW 245/17; wyrok NSA z dnia 13 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OPS 4/14 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Skoro skutkiem wprowadzenia art. 130a ust. 10h ustawy jest utrata kompetencji w unormowanej w nim materii przez naczelników urzędów skarbowych, jako organów egzekucyjnych uprawnionych do przyznawania kosztów na podstawie art. 102 § 2 u.p.e.a., a wniosek o przyznanie wynagrodzenia za dozór złożony został w przedmiotowej sprawie w dniu 23 stycznia 2013 r., tj. w czasie gdy obowiązywał już art. 130a ust. 10h Prawa o ruchu drogowym w obecnym brzmieniu, należy stwierdzić, że właśnie ten przepis stanowi kompletną i wystarczającą podstawę do prowadzenia określonego w nim postępowania. Należy też zauważyć, że w rozpoznawanym przypadku bez znaczenia dla kwestii właściwości organu pozostaje okoliczność, że przedmiotowe należności dotyczą okresu sprzed wejścia w życie ustawy z 22 lipca 2010 r., gdyż okoliczność ta sprawia jedynie, że organ przyznający wnioskowane koszty musi uwzględnić te zasady ich ustalania, m.in. określające podmiot zobowiązany w tym zakresie, które odnoszą się do danego okresu i wynikają z przepisów prawa - w tym przepisów intertemporalnych.
Reasumując stwierdzić należy, że do rozpoznania przedmiotowego wniosku o wynagrodzenie za dozór pojazdu, złożonego już po wejściu w życie art. 130a ust. 10h Prawa o ruchu drogowym w obecnym brzmieniu, właściwy jest Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy, jako wykonujący zadania starosty.
Mając na względzie powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, działając na mocy art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.
Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił wniosku Naczelnika Urzędu Skarbowego Warszawa-Bemowo o zwrot kosztów postępowania. W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje bowiem zasada, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej, o czym stanowi art. 199 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wyjątki od tej zasady zostały określone w art. 200, 201, 203 i 204 tej ustawy i tylko w tych przypadkach sąd może orzekać o zwrocie kosztów postępowania między stronami, co wynika z art. 209 ustawy. Żaden ze wskazanych przepisów nie przewiduje możliwości zwrotu kosztów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym z wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego poniesionych przez organ biorący udział w tym postępowaniu.