Uzasadnienie
Pismem z dnia 25 listopada 2016 r. (data stempla pocztowego) Starosta Powiatu Gorlickiego wystąpił o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy tym organem, a Prezydentem Miasta Jaworzno, w przedmiocie wskazania organu właściwego do ponoszenia wydatków na dziecko, G.Z., umieszczone w rodzinie zastępczej.
W uzasadnieniu wniosku organ wskazał, że postanowieniem Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] marca 2012 r., sygn. akt [...], G.Z. umieszczona zostały pod opieką kandydatów na rodzinę zastępczą – dziadków macierzystych, T.D. i R.D., do czasu zakończenia postępowania, a postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy w J. ograniczył prawa rodzicielskie rodziców małoletniej i umieścił ją w rodzinie zastępczej T. i R.D. Zdaniem Starosty, z uwagi na to, iż prawa rodzicielskie rodziców małoletniej zostały jedynie ograniczone, miejscem zamieszkania dziecka było nadal miejsce zamieszkania jego rodziców, którym było miasto J., gdyż na terenie tego miasta G.Z. przebywała, wraz z matką, do czasu pozostawienia jej u dziadków. Starosta podkreślił, iż okoliczności te wskazują, że organem właściwym do ponoszenia wydatków na dziecko umieszczone w rodzinie zastępczej jest Prezydent Miasta Jaworzno, w myśl art. 191 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 332).
Odpowiadając na wniosek, Prezydent Miasta Jaworzno wskazał, iż G.Z. w J. zameldowana była jedynie na pobyt czasowy, w okresie od 13 maja 2011 r. do 11 czerwca 2011 r., także jej matka miała jedynie zameldowanie czasowe na terenie J. do 11 czerwca 2011 r., zaś od 25 lutego 2012 r. dziecko przebywa w rodzinie dziadków, w miejscowości R., w tej także miejscowości zameldowane jest od dnia 22 października 2004 r., na pobyt stały i tam uczęszcza do Szkoły Podstawowej Nr [...] od dnia 28 lutego 2012 r. Oznacza to, zdaniem Prezydenta, że przed umieszczeniem dziecka w pieczy zastępczej przebywało ono w miejscowości R., która była jego miejscem zamieszania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 817), "P.p.s.a.", sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Wedle brzmienia art. 15 § 1 pkt 4 tej ustawy właściwy w tych sprawach jest Naczelny Sąd Administracyjny.
Zainicjowany wnioskiem złożonym w niniejszej sprawie spór o właściwość ma charakter sporu negatywnego (oba organy pozostające w sporze uznają się za niewłaściwe miejscowo do załatwienia sprawy) i dotyczy wskazania organu właściwego do ponoszenia wydatków na małoletnią G.Z., umieszczoną w rodzinie zastępczej.
Właściwość organów w przedmiocie ponoszenia wydatków na opiekę i wychowania dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej określa art. 191 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2016 r., poz. 575), "ustawa". Stosownie do ust. 1 powołanego przepisu, wydatki te ponosi powiat właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem go po raz pierwszy w pieczy zastępczej. Jeżeli nie można ustalić powiatu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dziecka, właściwy do ponoszenia wydatków jest powiat miejsca jego ostatniego zameldowania na pobyt stały (ust. 2).
Natomiast jeżeli nie można ustalić miejsca ostatniego zameldowania dziecka na pobyt stały, właściwy do ponoszenia wydatków jest powiat miejsca siedziby sądu, który orzekł o umieszczeniu dziecka w pieczy zastępczej (ust. 3). Przy ustaleniu powiatu obowiązanego do ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej w pierwszej kolejności należy więc uwzględnić stan faktyczny, który miał miejsce przed umieszczeniem dziecka po raz pierwszy w rodzinie zastępczej.
W przedmiotowej sprawie trudności nastręcza ustalenie zamieszkania dziecka, przed umieszczeniem go w pieczy zastępczej po raz pierwszy. Z akt sprawy wynika wprawdzie, że w chwili umieszczenia dziecka w rodzinie jego dziadków, co nastąpiło postanowieniem Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] marca 2012 r., sygn. akt [...], małoletnia zamieszkiwała już w domu dziadków, w miejscowości R., jednak ze zgromadzonych dokumentów wynika, że matka dziecka przebywała wówczas w mieście J., z tym że okoliczność ta nie może zostać wykazana w sposób ostateczny, bowiem miała ona tam jedynie zameldowanie czasowe, do dnia 11 czerwca 2011 r. Małoletnia posiada jednak miejsce zameldowania na pobyt stały, w miejscowości R., pod numerem [...], gdzie przebywała także do czasu umieszczenia jej w pieczy zastępczej po raz pierwszy. Okoliczności niniejszej sprawy pozwalają na przyjęcie, że ustalenie organu właściwego do ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie małoletnich winno nastąpić na podstawie art. 191 ust. 2 ustawy, który stanowi, że właściwy do ponoszenia wydatków jest powiat miejsca jego ostatniego zameldowania na pobyt stały, a zatem Starosta Powiatu Gorlickiego, na obszarze właściwości kórego znajduje się miejscowość R. Nawet gdyby przyjąć, że niemożliwym jest ostateczne ustalenie miejsca zamieszkania i ostatniego zameldowania dziecka, to zastosowanie w sprawie miałby art 191 ust. 3 ustawy, zgodnie z którym w takiej sytuacji właściwy do ponoszenia wydatków jest powiat miejsca siedziby sądu, który orzekł o umieszczeniu dziecka w pieczy zastępczej.
W niniejszej sprawie dziecko umieszczone zostało po raz pierwszy w pieczy zastępczej postanowieniem Sądu Rejonowego w G. [...] marca 2012 r., sygn. akt [...], zatem także w takiej sytuacji to Starosta Powiatu Gorlickiego jest organem właściwym do ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie G.Z.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.