Postanowienie NSA z 8 marca 2016 r., I OW 258/15

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 8 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza K. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem K. a Wójtem Gminy R. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku Stowarzyszenia [...] w Z.

Sprawa

w sprawie pokrycia kosztów pobytu w ośrodku J. C. postanawia: wskazać Wójta Gminy R.jako organ właściwy do rozpoznania wniosku.

Skład

Sędzia NSA Marek Stojanowski przewodniczący
Sędzia NSA Elżbieta Kremer
Sędzia del. WSA Tamara Dziełakowska sprawozdawca

Uzasadnienie

Pismem z dnia 24 listopada 2015 r. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. działający z upoważnienia Burmistrza K. wystąpił o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy nim, a Wójtem Gminy R. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku Stowarzyszenia [...] w Z. o pokrycie kosztów pobytu J. C. w ośrodku prowadzonym przez Stowarzyszenie.

Jak wynika z załączonych akt sprawy wniosek Stowarzyszenia [...] o pokrycie kosztów pobytu J. C. w ośrodku w Z. wpłynął do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. w dniu [...] października 2015 r. We wniosku wskazano, że jest on kierowany do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. stosownie do art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, czyli według ostatniego miejsca zameldowania J. C. w B. [...]. Wniosek ten następnie został przekazany do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. na obszarze którego znajduje się ośrodek prowadzony przez Stowarzyszenie [...] w którym przebywa J. C. W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. działający z upoważnienia Wójta Gminy R. wyjaśnił, że J. C. nie jest znany pracownikom Ośrodka, gdyż do roku 1997 był zameldowany na stałe w J., gdzie się urodził i mieszkał. Następnie był zameldowany w B. w domu swojego wujka w okresie od 1997 roku do 2007 roku. W roku 2012 J.C. zakończył pobyt w Zakładzie Karnym w W. przy ul. R. i nie zwrócił się z wnioskiem do Ośrodka Pomocy Społecznej w R. po pomoc w związku z trudnościami z przystosowaniem do życia po zwolnieniu z zakładu karnego. W chwili obecnej w/w nie posiada stałego zameldowania. Przez kilkanaście lat jednak mieszkał i pracował w W., gdzie miał centrum swojego życia osobistego i gdzie leczył się po złamaniu nogi. Organ wyjaśnił także, że z rodzinnego wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez pracownika socjalnego Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. w dniu 5 listopada 2015 r. oraz pracownika Domu dla Najuboższych [...] w S. z dnia 4 marca 2014 r. wynika, że J. C. jest osobą w pełni sprawną, wykształconą – wykonywał zwód grafika komputerowego, kucharza, posiada prawo jazdy kat. B i C, a także aktualnie jest osobą zarejestrowaną w Urzędzie Pracy w M., w wieku produkcyjnym umożliwiającym wykorzystywanie własnych możliwości oraz pozwalającym na zatrudnienie. Jak podaje zainteresowany (podczas rozmowy telefonicznej z pracownikiem socjalnym Ośrodka) posiada meldunek czasowy od 19 października 2015 r. do 19 października 2016 r. w Z. i zamierza szukać pracy tam lub w W. z uwagi na lepsze perspektywy jej znalezienia niż w J. czy gminie R. Na chwilę obecną nie widzi potrzeby powrotu na podkarpacie. Organ podkreślił, że J. C. od wielu lat nie przebywa na terenie gminy R. i swoje życie osobiste i zawodowe prowadził w W. Żaden z sąsiadów od kilkunastu lat nie widział zainteresowanego w miejscu ostatniego zameldowania. Istnieje przypuszczenie, że po zwolnieniu z zakładu karnego korzystał z ubezpieczenia zdrowotnego na terenie Warszawy, gdzie również leczył się po złamaniu nogi. Zdaniem organu to Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w K. powinien ustalić miejsce zamieszkania J. C., a tym samym ustalić gminę zobowiązaną do ponoszenia odpłatności za pobyt w placówce Stowarzyszenia [...] w Z. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - dalej w skrócie: "P.p.s.a", Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).

W niniejszej sprawie, spór zainicjowany wnioskiem ma charakter negatywnego sporu o właściwość, albowiem oba organy uznają się za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania wniosku Stowarzyszenia [...] o pokrycie kosztów pobytu J. C. w ośrodku prowadzonym przez Stowarzyszenie w Z. Właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej, zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 163), ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Natomiast w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (art. 101 ust. 2).

Stosownie do art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej za osobę bezdomną należy rozumieć osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały w rozumieniu przepisów ustawy o ewidencji ludności, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Powołany przepis przewiduje, zatem dwa odrębne stany faktyczne pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania, drugi dotyczy osoby niezamieszkującej w lokalu mieszkalnym, posiadającej stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. W przypadku każdego z tych stanów przewidziane w ustawie przesłanki muszą występować kumulatywnie (łącznie).

Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2014 r., poz. 150) pod pojęciem "lokalu" należy rozumieć lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki; nie jest w rozumieniu ustawy lokalem pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub w innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych.

Odnosząc powyższy stan prawny do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, należało zatem w pierwszej kolejności rozważyć, czy J. C. jest osobą posiadającą miejsce zamieszkania, czy też jest osobą bezdomną.

Z akt sprawy wynika, że J. C. przebywa obecnie w Ośrodku [...], gminie K. W powołanym art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, ustawodawca posłużył się zwrotem "w szczególności", wskazując jedynie przykładowy charakter wyliczenia. Wszystkie, zatem pomieszczenia przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, nawet te, które w ustawie nie zostały wprost wymienione, nie stanowią lokali mieszkalnych w rozumieniu powołanej ustawy. Należy zatem uznać, że Ośrodek w Z. dla osób bezdomnych nie spełnia ustawowych przesłanek do zaliczenia go do kategorii lokali mieszkalnych.

Z powyższego wynika, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że na tle stanu faktycznego niniejszej sprawy, J. C. jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej. W sprawie jest niesporne, że obecnie przebywa on w Ośrodku prowadzonym przez Stowarzyszenie [...] w Z., które jak wynika ze statutu tego Stowarzyszenia udziela wsparcia właśnie ludziom bezdomnym. Nie zamieszkuje zatem w lokalu mieszkalnym, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Nie ma również możliwości zamieszkania w innym lokalu, a w szczególności nie jest nigdzie zameldowany na pobyt stały. Również dla dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny oceny w tym zakresie, bez znaczenia pozostają okoliczności związane z pobytem J. C. po opuszczeniu zakładu karnego na terenie W., gdzie przez kilka lat pracował i mieszkał bez zameldowania. Nie ma też znaczenia, że przebywając w Ośrodku, który położony jest na terenie gminy K. zarejestrował się w Urzędzie Pracy w M. w woj. p. i tam próbuje znaleźć zatrudnienie. Kluczowy jest tu bowiem aktualny stan faktyczny sprawy.

Konsekwencją powyższego jest uznanie, że w świetle art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o pokrycie kosztów pobytu J. C.w Ośrodku [...] w Z. jest Wójt Gminy R., albowiem jest to gmina ostatniego miejsca jego zameldowania na pobyt stały.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 oraz § 2 P.p.s.a., jako organ właściwy do załatwienia sprawy wskazał Wójta Gminy R.