Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 14 grudnia 2018 r. (wpływ dnia 19 grudnia 2018 r.) Wójt Gminy [...] wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim, a Prezydentem [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku K.L. o skierowanie do schroniska.
Dnia 4 grudnia 2018 r. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. wpłynęło pismo z Ośrodka Pomocy Społecznej W., przekazujące, na podstawie art. 19 i art. 65 § 1 K.p.a. w zw. z art. 101 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1508 ze zm., dalej "ustawa o pomocy społecznej") wniosek K.L. z dnia 19 listopada 2018 r. o skierowanie do schroniska. W piśmie tym wskazano, że K.L. jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej i od wielu lat przebywa w licznych miejscach na terenie W., jednak w żaden sposób nie jest trwale związany z tym miastem. Zainteresowany nie pracuje i nie ma żadnego źródła dochodu. Zarejestrowany jest jako osoba bezrobotna w Urzędzie Pracy. Ostatnim miejscem zameldowania K.L. na pobyt stały jest miejscowość P. w Gminie T. Zdaniem OPS W. K.L. jest osobą młodą i zdolną do podjęcia zatrudnienia oraz niemającą problemów zdrowotnych. Ma możliwość korzystania z noclegowni oraz innych form wsparcia dla osób bezdomnych na terenie W. Ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji wynika, że K.L. jest mieszkańcem schroniska przy ul. [...] w W. od dnia 10 sierpnia 2018 r., a do placówki zgłosił się osobiście. Jest to już jego drugi pobyt w tym Schronisku. K.L. korzystał także ze wsparcia OPS W. w formie ubezpieczenia zdrowotnego finansowanego ze środków publicznych na okres 90 dni.
Wobec braku podstaw do przyjęcia, że w sprawie zachodzi jedna z przesłanek wymienionych w art. 101 ust. 3 ustawy, w szczególności, że mamy do czynienia z przypadkiem szczególnie uzasadnionym sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, OPS W. przekazało sprawę do rozstrzygnięcia zgodnie z właściwością do GOPS w T. We wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość GOPS w T. wskazał, że z przeprowadzonego w dniu 5 grudnia 2018 r. rodzinnego wywiadu środowiskowego część II oraz notatki służbowej sporządzonej przez pracownika socjalnego GOPS w T. wynika, że od 2008 r. K.L. nie przebywał na terenie gminy T. Z matką W. L. oraz z bratem kontaktuje się sporadycznie drogą telefoniczną. W.L. w rozmowie z pracownikiem socjalnym stwierdziła, że nie zobowiązuje się pomagać synowi finansowo, ale nie odmówiłaby mu schronienia w domu pod warunkiem wytrwania w trzeźwości.
Tym samym, GOPS w T. utrzymuje, że K.L. nie jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy, gdyż ma możliwość zamieszkania w lokalu jego matki, ale nie wyraża na to chęci, a w W. skoncentrował swoją aktywność życiową, co oznacza, że w sprawie nie ma zastosowania art. 101 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) - dalej w skrócie: "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).
W niniejszej sprawie, spór zainicjowany wnioskiem ma charakter negatywnego sporu o właściwość, albowiem oba organy uznają się za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania wniosku K.L. o skierowanie do schroniska.
Właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej, zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Natomiast w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (art. 101 ust. 2 tej ustawy).
Stosownie do art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej za osobę bezdomną należy rozumieć osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały w rozumieniu przepisów ustawy o ewidencji ludności, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Powołany przepis przewiduje, zatem dwa odrębne stany faktyczne pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania, drugi dotyczy osoby niezamieszkującej w lokalu mieszkalnym, posiadającej stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. W przypadku każdego z tych stanów przewidziane w ustawie przesłanki muszą występować kumulatywnie (łącznie).
Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2018 r. Nr 31, poz. 1234 ze zm.) pod pojęciem "lokal mieszkalny" należy rozumieć lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki. Nie jest, w rozumieniu ustawy, lokalem pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub w innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych.
Odnosząc powyższy stan prawny do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, należało zatem w pierwszej kolejności rozważyć, czy K.L. jest osobą posiadającą miejsce zamieszkania, czy też jest osobą bezdomną.
Z akt sprawy wynika, że K.L. obecnie przebywa w schronisku "[...]" przy ul. [...] w W. Oznacza to, że zainteresowany nie mieszka w lokalu mieszkalnym w rozumieniu ustawy. Jednocześnie nie posiada stałego zameldowania, a więc spełnia przesłanki z art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej dla uznania go za osobę bezdomną. Bez znaczenia przy tym jest fakt, że zainteresowany ma potencjalną możliwość zamieszkania wraz z matką. Zgodnie bowiem z ww. przepisami i ugruntowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowiskiem, w przypadku osoby bezdomnej nie ma mowy o miejscu zamieszkania. Tym samym nie bada się jej zamiaru co do stałego pobytu, lecz ustala się gminę ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 kwietnia 2007 r., I OW 109/06, z 4 lipca 2008 r., I OW 30/08, z 30 grudnia 2015, I OW 208/15 i z 19 kwietnia 2017 r., I OW 256/16).
Tym samym, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skoro zainteresowanego należy uznać za osobę bezdomną, to konsekwencją tego jest uznanie, że w świetle art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o skierowanie do schroniska jest Wójt Gminy [...], jest to bowiem gmina ostatniego miejsca jego zameldowania na pobyt stały. Równocześnie nie zachodzą przesłanki z art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, które wskazywałyby na właściwość miejscową gminy miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 oraz § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.