Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 15.02.2013 r. (data stempla pocztowego) Burmistrz Gminy Świebodzin wystąpił o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między tym organem, a Wójtem Gminy Manowo, w sprawie wniosku A. C. o udzielenie świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego oraz ubezpieczenia zdrowotnego. We wniosku organ stwierdził, iż pismem z dnia 9.11.2012 r. A. C., zam. R., wystąpił do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Manowie o przyznanie zasiłku stałego, jako osobie niepełnosprawnej o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. W chwili składania wniosku o przyznanie zasiłku stałego wnioskodawca przebywał od 9.07.2012 r. w Ośrodku [...] w N., realizując długoterminowy program leczenia odwykowego i rehabilitacji trwający około dwóch lat, włącznie z pobytem w hostelu Ośrodka trwający do 30 miesięcy.
Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Manowie, zawiadomieniem z dnia 27.11.2012 r. przekazał do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Świebodzinie podanie A. C. wraz z prośbą o przeprowadzenie z nim wywiadu środowiskowego z uwagi na pobyt w Ośrodku w N., który to przez okres terapii 18 miesięcy będzie centrum życiowym wnioskodawcy.
Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Świebodzinie przesłał do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Manowie przeprowadzony z A. C. wywiad środowiskowy z dnia 4.12.2012 r. wraz z kompletem dokumentów stwierdzając, iż z uwagi na to, że miejscem zamieszkania wnioskodawcy jest miejscowość R., to organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o udzielenie świadczenia z pomocy społecznej w świetle art. 101. ust. 1 ustawy o pomocy społecznej z 12 marca 2004r. (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) jest Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Manowie. Ponadto z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego z A. C. oraz ze złożonego oświadczenia wyraźnie wynika, że nie wiąże on dalszego swego życia z Gminą Świebodzin i po zakończeniu leczenia ma zamiar powrócić do domu rodzinnego w R.. Wskazano też, że na terenie Ośrodka w N. nie ma możliwości w trakcie leczenia meldunku na pobyt stały i po zakończeniu leczenia zostanie wypisany ze stanu pacjentów Ośrodka.
W odpowiedzi Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Manowie zawiadomieniem z dnia 17.12.2012 r. podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko, przesłał ponownie podanie A. C. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Świebodzinie podkreślił, że właściwość miejscową organu administracji publicznej ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Z akt sprawy, a przede wszystkim z oświadczenia A. C. z dnia 4.12.2012 r. wyraźnie wynika, że miejscem jego faktycznego zamieszkania jest miejscowość R. znajdująca się na terenie Gminy Manowo, gdzie zamierza powrócić po zakończeniu leczenia w Ośrodku, a z Gminą Świebodzin nie wiąże na przyszłość żadnych planów życiowych i zamiaru dalszego pobytu. Podkreślono też, iż w sprawie o świadczenie z pomocy społecznej powinien orzekać organ miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o nie, który winien dążyć w pierwszej kolejności do ustalenia nie miejsca stałego zameldowania osoby ubiegającej się o świadczenie, lecz jej miejsca zamieszkania. Zamieszkanie powinno się rozumieć zaś jako miejscowość, w której osoba fizyczna przebywa z zamiarem stałego pobytu (art. 25 Kodeksu cywilnego) i zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej właściwość ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o pomoc. W ocenie Wójta Gminy Manowo w sytuacji gdy Adam C. przebywa od kilku miesięcy i przebywać będzie w ośrodku w N., uznać należy, iż miejsce to stanowi zgodnie z definicją wskazaną w art. 25 Kc miejsce jego zamieszkania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny właściwy jest do rozstrzygania sporów o właściwość. W niniejszej sprawie występuje negatywny spór o właściwość pomiędzy Burmistrzem Gminy Świebodzin, a Wójtem Gminy Manowo, w sprawie wniosku A. C. o udzielenie świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego oraz ubezpieczenia zdrowotnego.
Dla rozpoznania zaistniałego w przedmiotowej sprawie sporu o właściwość podstawowe znaczenie ma wykładnia przepisu art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.), który stanowi, że właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ponieważ ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania" należy w tej kwestii odnieść się do przepisów ogólnych kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 25 K.c. miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. O uznaniu konkretnej miejscowości za miejsce zamieszkania danej osoby decyduje takie przebywanie na jej terenie, które posiada cechy założenia tam aktualnego ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów.
Uznać zatem należy, że na miejsce zamieszkania, w świetle art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej w związku z art. 25 K.c., wskazują dwa czynniki: zewnętrzny – fakt przebywania i wewnętrzny – zamiar stałego pobytu. Przyjmuje się, że o zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej osoby, tam też ześrodkowana jest jej aktywność życiowa. Należy jednocześnie zauważyć, że samo zameldowanie, będące kategorią prawa administracyjnego, nie przesądza o miejscu zamieszkania w rozumieniu prawa cywilnego (patrz postanowienie NSA z dnia 14 stycznia 2010 r., sygn. akt I OW 154/09). Zgodzić się przy tym można też ze stanowiskiem wyrażonym w postanowieniu NSA z dnia 10 lipca 2012 r., sygn. akt I OW 99/10, iż na ocenę, jakie jest aktualne miejsce zamieszkania osoby fizycznej, nie ma wpływu okoliczność, że być może w przyszłości zmieni ona swoje miejsce zamieszkania i wróci do miejscowości, z którą czuje się związana.
Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że obecnie A. C. przebywa na długotrwałym leczeniu odwykowym w Ośrodku [...] w N., trwającym około dwóch lat, włącznie z pobytem w hostelu Ośrodka trwającym do 30 miesięcy. Pobyt w tego typu ośrodku bez wątpienia pozwala na przyjęcie, że osoba przebywająca na leczeniu wiąże i lokuje w nim swoje centrum aktywności życiowej. Długotrwałość pobytu wskazuje na to, że miejscem zamieszkania osoby przebywającej w ośrodku jest właśnie tenże ośrodek, przynajmniej na czas leczenia.
Wobec powyższego wskazać należało na Burmistrza Gminy Świebodzin jako na organ właściwy do rozpoznania wniosku Adama C., o czym orzeczono jak w sentencji niniejszego postanowienia, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.