Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 13 grudnia 2018 r. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. działając z upoważnienia Prezydenta Miasta B. wystąpił o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta B. a Prezydentem Miasta G. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku P. M. o przyznanie gorącego posiłku i schronienia.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w G. pismem z dnia 15 października 2018 r. przekazał Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w B. wniosek P. M. o pomoc w formie schronienia i wyżywienia zgodnie z właściwością według ostatniego miejsca zameldowania zainteresowanego na pobyt stały zgodnie z art. 101 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1508), dalej: "ustawa o pomocy społecznej".
MOPS w B. ustalił, że P.M. od dwóch i pół roku przebywa na terenie Miasta G. w lokalach niemieszkalnych i z tym miastem wiąże swoją przyszłość. Jest osobą bezdomną, a ostatnim miejscem zameldowania na pobyt stały było Miasto B., skąd został wymeldowany dnia 20 sierpnia 2013 r. Od tego momentu przebywał poza B. W październiku 2018 r. przebywał w schronisku dla bezdomnych w G. przy ul. [...]. Wnioskiem z dnia 15 października 2018 r. P.M. wystąpił do MOPR w G. o przyznanie mu świadczenia z pomocy społecznej w postaci ciepłego posiłku i schronienia. Zainteresowany deklaruje, że chciałby podjąć w G. pracę i w przyszłości zamieszkać na stałe. Jest osobą samotną i rozwiedzioną oraz nie ma możliwości uzyskania wsparcia rodziny. Nie posiada żadnych świadczeń rentowo-emerytalnych i stałych dochodów. Zdiagnozowano u niego zespół zależności alkoholowej (ZZA) oraz przewlekłą obturacyjną chorobę płuc (POCHP). Od dnia 31 sierpnia 2018 r. do dnia 19 września 2018 r. przebywał w Uniwersyteckim Centrum Klinicznym w [...] z powodu bólu zamostkowego z promieniowaniem związanym z zaostrzeniem niewydolności serca. Z informacji otrzymanych od Dyrektora UCK w [...] z dnia 17 września 2018 r. wynika, że po zakończonej hospitalizacji stan zdrowia pacjenta nie pozwala na wielogodzinną podróż czy też transport.
Obecnie P. M. przebywa w noclegowni przy ul. [...] w G. i nie korzysta z innej pomocy.
W ocenie wnioskodawcy dotychczasowe postępowanie dowodowe wykazało, że sytuacja P.M. jest szczególnie uzasadniona i niecierpiąca zwłoki. Z uwagi na stan zdrowia i podjęte leczenie nie jest on w stanie przenieść się do schroniska dla bezdomnych w B., dlatego zgodnie z art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej właściwym do rozpatrzenia wniosku jest Prezydent Miasta G. W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość Dyrektor MOPR w G. działający z upoważnienia Prezydenta Miasta G. pismem z dnia 19 lutego 2019 r. wniósł o wskazanie Prezydenta Miasta B. jako organu właściwego do rozpoznania wniosku.
Uzasadniając swoje stanowisko wskazał, że w przypadku osoby bezdomnej w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z art. 101 ust. 2 tej ustawy, właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Zdaniem Dyrektora MOPR w G. sytuacja osobista P.M. nie jest przypadkiem szczególnie uzasadnionym ani sprawą niecierpiącą zwłoki (art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej), gdyż po złożeniu przez zainteresowanego wniosku z dnia 15 października 2018 r. udzielana jest mu pomoc zgodnie z art. 48a ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Natomiast zgodnie z art. 48a ust. 8 ustawy o pomocy społecznej, pomoc przyznawana w formie tymczasowego schronienia w ogrzewalni lub noclegowni nie wymaga przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego oraz wydania decyzji administracyjnej, a wydatki poniesione za udzieloną pomoc nie podlegają zwrotowi. Tym samym, zdaniem MOPR w G., od dnia złożenia wniosku P.M. nie znajduje się w szczególnie uzasadnionej sytuacji, uzasadniającej rozpatrzenie jego wniosku przez gminę właściwą ze względu na miejsce jego pobytu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) - dalej w skrócie: "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).
W niniejszej sprawie, spór zainicjowany wnioskiem ma charakter negatywnego sporu o właściwość, albowiem oba organy uznają się za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania wniosku P. M. o skierowanie do schroniska.
Właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej, zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Natomiast w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (art. 101 ust. 2). Zgodnie z art. 101 ust. 3 w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców, którym udzielono zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany, i cudzoziemców, o których mowa w art. 5a, właściwa miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie.
Stosownie do art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej za osobę bezdomną należy rozumieć osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały w rozumieniu przepisów ustawy o ewidencji ludności, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania.
W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że P. M. jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej. Od wymeldowania w dniu 20 sierpnia 2013 r. z lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w B. oraz opuszczenia miasta rodzinnego przebywa w lokalach niemieszkalnych i noclegowniach. Zainteresowany nie posiada również żadnego źródła dochodu pozwalającego na wynajem lokalu mieszkalnego oraz nie ma możliwości wsparcia ze strony rodziny.
Spornym natomiast pozostaje czy z uwagi na stan zdrowia ubiegającego się o świadczenie, jego sytuacja osobista stanowi przypadek szczególnie uzasadniony. Z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, że ubiegający się o świadczenie ma zdiagnozowaną niewydolność krążeniową, stan po urazie gałki ocznej, zespół zależności alkoholowej (ZZA) oraz przewlekłą obturacyjną chorobę płuc (POCHP), a także przebyty zawał serca, po którym był hospitalizowany w Uniwersyteckim Centrum Klinicznym w [...] od dnia 31 sierpnia 2018 r. do 19 września 2018 r. Z pisma UCK w [...] z dnia 19 września 2018 r., skierowanego do MOPS w B. wynika, że stan zdrowia P.M. nie pozwala na wielogodzinną podróż czy transport. Powyższe okoliczności świadczą o tym, że sytuacja osobista ubiegającego się o świadczenie stanowi przypadek szczególnie uzasadniony w rozumieniu art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Zatem właściwą miejscowo do rozpoznania wniosku P.M. o przyznanie gorącego posiłku i schronienia jest gmina miejsca jego pobytu, czyli miasto G. W tym stanie rzeczy, organem właściwym do rozpoznania jego wniosku o przyznanie gorącego posiłku i schronienia jest Prezydent Miasta G. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 oraz § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.